Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Italiaanse dierenartsen willen de witte neushoorn redden, maar hun techniek is riskant

Groen

Joep Engels

Sudan de noordelijke witte neushoorn, vijf jaar geleden in Kenia. Hij overleed in maart van dit jaar. © EPA

Italiaanse dierenartsen willen met ivf de noordelijke witte neushoorn redden. Ook goed nieuws voor de zuidelijke soortgenoot.

Toen Sudan in maart op 45-jarige leeftijd overleed, leek het lot van de noordelijke witte neushoorn bezegeld. Er waren op de wereld slechts twee exemplaren over, alleen Sudans dochter Najin en zijn kleindochter Fatu leefden nog. Maar zonder mannelijke vertegenwoordiger zou het snel gedaan zijn met de soort.

Lees verder na de advertentie

Er is nog een sprankje hoop. Het laatste sperma van Sudan is ingevroren en Italiaanse dierenartsen melden deze week in het vakblad Nature Communications dat ze erin zijn geslaagd daarmee neushoorneicellen te bevruchten. De prille embryo’s willen ze via ivf terugplaatsen, zodat na verloop van tijd weer jonge neushoorns geboren worden.

De weg is nog lang. De Italianen hebben eicellen afgenomen van twaalf nauw verwante, zuidelijke witte neushoorns. De techniek die ze hiervoor hebben ontwikkeld, is riskant – de dieren moeten bijvoorbeeld volledig worden verdoofd – en de Italianen wilden haar pas bij Najin of Fatu toepassen als ze haar volledig beheersten en de kans op een succesvolle zwangerschap groot zou zijn.

Volgende stap

Nu van de dertien bevruchte eicellen vier zich hebben ontwikkeld tot een pril embryo, een zogeheten blastocyste, durven ze de volgende stap te zetten: eicellen winnen bij Najin of Fatu. Omdat beide dieren niet in staat zijn een jong ter wereld te brengen, zullen zuidelijke neushoorns als draagmoeder worden ingezet.

Zo lang we de stropers ongemoeid laten, schieten we hier niets mee op

Zoöloog Stuart Pimm

Maar zelfs als dit allemaal lukt, is de soort nog niet gered. Met drie stamdieren, die elkaars nazaten zijn, is de genetische basis erg smal. Nu is er nog sperma van vier andere, al lang overleden mannetjes beschikbaar, maar de Italianen speculeren in hun artikel op de mogelijkheid om het weefsel van nog meer dode neushoorns in te zetten. Met stamceltechnieken kun je van bijvoorbeeld huidcellen zaad- en eicellen maken.

De Italianen brachten hun onderzoek als een grote doorbraak, maar veel biologen reageerden met scepsis. Het is dweilen met de kraan open, zei de Amerikaanse zoöloog Stuart Pimm tegen Nature. “Het zou fantastisch zijn als de noordelijke witte rino’s terugkeerden, maar we zijn ze niet voor niets bijna kwijtgeraakt. Zo lang we de stropers ongemoeid laten, schieten we hier niets mee op.”

Jacht

Zijn Nederlandse collega Herbert Prins vindt het juist goed nieuws. “Dit is iets om blij van te worden”, zegt de hoogleraar internationaal natuurbeheer in Wageningen. “Het gaat hier alleen niet om stamceltechnieken of alleen de noordelijke ondersoort. Dit is goed nieuws voor de witte neushoorn sowieso.”

Ooit wemelde het in Afrika van de witte neushoorns, vertelt hij. Maar toen het klimaat veranderde en de mens erop ging jagen, werd de soort gedecimeerd en ontstonden er twee gescheiden groepjes. Prins: “Natuurbeheerders spreken nu van twee ondersoorten. Dat bekt natuurlijk lekker – de noordelijke ondersoort staat immers op de rand van de afgrond – maar genetisch gezien is de splitsing zo recent dat het onzinnig is om van twee ondersoorten te spreken.”

Bovendien: nu lijkt de zuidelijke neushoorn tamelijk onbedreigd, maar rond 1900 was juist die bijna uitgestorven. “Een stuk of twintig dieren, meer niet. Daar hebben ze een reservaat voor aangelegd. Dat was een succes, er zijn er nu zo’n 20.000, maar de groep is genetisch gezien heel erg armzalig. En dus kwetsbaar.”

En nu komt het, vervolgt Prins: “Als je die twee groepen kruist, dan brengen de noordelijke neushoorns, ook al zijn het maar een paar stamdieren, meer genetische variatie in dan de hele zuidelijke groep bevat. Dat is de werkelijke winst van dit project.”

Lees ook:

Het einde nadert voor de noordelijke witte neushoorn

Hij was misschien wel de meest begeerde vrijgezel van het Ol Pejeta-reservaat in Kenia: de noordelijke witte neushoorn Sudan, het laatste mannetje van zijn soort. In maart overleed hij. Daarmee is het einde van de soort in zicht.

Hoe bijgeloof de neushoorn nekte

De neushoornhoorn is een bedrag waard dat twee keer zo hoog is als de goudprijs. Een beetje hoorn levert zo al gauw tienduizenden dollars op. Daar kom je als doortrapte crimineel wel voor je bed uit, schrijft paleontoloog Jelle Reumer.

Deel dit artikel

Zo lang we de stropers ongemoeid laten, schieten we hier niets mee op

Zoöloog Stuart Pimm