Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is er toekomst voor de nedersoja?

Home

Saskia Berends

Initiatiefnemer Peter Strijk haalt van het proefveldje de eerste soja-oogst binnen. © Herman Engbers

Europese landen willen minder afhankelijk zijn van niet duurzaam geteelde soja uit Zuid-Amerika. In Nederland is soja verbouwen nog lastig, maar akkerbouwer-ingenieur Peter Strijk ziet kansen. Het eerste kratje verse soja wordt vandaag ten doop gehouden.

Behendig stuurt Peter Strijk zijn bedrijfswagen over een smalle strook gras op het proefterrein van Wageningen Plant Research, aan de rand van Lelystad. Links en rechts van het gras staan afgebakende percelen waarop soja en veldbonen groeien. Strijk stapt uit en trekt een paar lichtgroene planten uit elkaar. “Dat ziet er goed uit”, constateert hij tevreden. Hij wijst op een trosje peulen onderaan de plant. Dit is Edamame, een Japanse groene sojaboon die vers geplukt wordt, legt hij uit. “Japanners koken de peul in water, strooien er wat zout op en eten ’m dan als snack. Lekker met een biertje erbij.”

Lees verder na de advertentie

Strijk (47, ingenieur en akkerbouwer) geldt als een van de pioniers op het gebied van de Nederlandse soja. Vandaag presenteert hij het eerste kratje verse soja van Nederlandse bodem tijdens de Internationale Open Velddag Soja in Lelystad.

Binnen enkele jaren moet er op minimaal 10.000 hectare soja verbouwd worden. Nu gebeurt dat nog maar op 400 hectare

Nadat hij vier jaar geleden zijn baan verloor bij Agrifirm, een coöperatieve onderneming van Nederlandse veehouders en telers, besloot Strijk dat hij ‘verder wilde in de soja’. In de periode dat hij voor Agrifirm werkte, onderzocht hij de mogelijkheden voor sojateelt in Nederland. Hij ontdekte dat het subtropische gewas, dat voornamelijk geteeld wordt in landen met een warm klimaat, het ook goed doet in Nedeland. “En er bleek ook nog een markt voor te zijn.” Als zelfstandig ondernemer adviseert Strijk nu boeren over sojarassen en teelttechnieken voor de productie van niet-genetisch gemodificeerde soja.

Europese landen willen minder afhankelijk worden van de veelal genetisch gemodificeerde niet-duurzame soja die zij uit Zuid-Amerika en de Verenigde Staten importeren. Vorige maand ondertekenden dertien landen, waaronder Nederland, de Europese sojaverklaring om de teelt van soja en andere peulvruchten in Europa te stimuleren.

Een van de redenen waarom de Europese import van soja steeds lastiger wordt, is de sterk toegenomen Chinese vraag naar soja, zegt Chris de Visser, coördinator duurzame voedselproductie bij Wageningen Plant Research. Omdat China vele malen meer soja importeert dan Europa, bepaalt het land de vraag op de wereldmarkt. “Nieuwe genetisch gemodificeerde rassen worden in China veel sneller op de markt toegestaan dan in Europa. Als wij moeilijk doen over nieuwe genetisch gemodificeerde vormen, verkopen producenten hun soja net zo lief aan China.”

Duurzaamheidseisen

Bovendien, zegt De Visser, stelt Europa hoge eisen op het gebied van duurzaamheid. Zo mogen er geen bossen gekapt worden voor de productie van soja. Ook mogen er geen mensenrechten geschonden worden bij de aankoop van grond voor de teelt van het gewas. De Nederlandse zuivelindustrie koopt sinds een paar jaar alleen nog maar diervoeder van bedrijven die soja verwerken volgens de eisen van de Ronde Tafel voor Duurzame Soja, een internationaal initiatief vanuit de sojasector, maatschappelijke organisaties en banken dat zich inzet voor de productie van duurzame soja.

Deze duurzaamheidseisen drijven de prijs op, zegt De Visser, en daardoor wordt het steeds lastiger voor Europese landen om soja uit niet-Europese landen te importeren, terwijl ze voor meer dan 90 procent van deze landen afhankelijk zijn. “We zijn te afhankelijk geworden van een grondstof die steeds lastiger op een duurzame manier te verkrijgen is, en tegelijk enorm belangrijk is voor onze industrieën. Daarom zien we dat steeds meer Europese landen besluiten om soja of alternatieven daarvoor op eigen bodem te gaan produceren.”

In een aantal Europese landen, zoals Italië en Hongarije, is de sojateelt al aan een flinke opmars bezig. In Nederland ondertekenden de noordelijke provincies, Agrifirm en het ministerie van economische zaken vorig jaar de ‘Green Deal Soja in Nederland’ om de sojateelt in Nederland te stimuleren. Binnen enkele jaren moet er in Nederland op minimaal 10.000 hectare soja verbouwd worden. Op dit moment gebeurt dat nog maar op zo’n 400 hectare. De sojaproductie in ons land staat echt nog in de kinderschoenen, zegt Chris de Visser. “Bovendien is ons land veel te klein om een grote rol te spelen in de sojaproductie. Wat dat betreft verwacht ik meer van Zuidoost-Europese landen als Hongarije, Oekraïne en Roemenië.”

Droge versus verse

Nederlandse boeren die nu soja telen, produceren voornamelijk droge soja die wordt verwerkt in voeding zoals sojadrank en vleesvervangers, benadrukt De Visser. “In eerste instantie wilden de boeren produceren voor de diervoederindustrie, verreweg de grootste afnemer van soja in Nederland.”

Maar vooralsnog eten Nederlandse koeien dus nog geen Nederlandse soja. “Het levert te weinig op. Produceren voor de menselijke voedingsindustrie is aantrekkelijker voor boeren, omdat die een premie betaalt voor niet-gemodificeerde soja.”

Europa stelt hoge eisen op het gebied van duurzaamheid. China kent minder beperkingen en bepaalt dus de markt.

Ook Peter Strijk richtte zich in eerste instantie op de productie van droge soja en verbouwt het gewas nog steeds op zo’n 60 hectare grond. Hét grote verschil tussen droge en verse sojarassen is de snelheid waarmee de plant rijpt, zegt Strijk, wijzend op een proefperceel iets verderop waar dezelfde planten staan als op zijn eigen perceel, maar dan met gele verwelkte bladeren.

“Droge soja mag niet meer dan 15 procent vocht bevatten en wordt pas geoogst als de plant helemaal verdroogd is”, licht Strijk toe. Omdat het in Nederland al vanaf september natter begint te worden, is het zaak dat de plant zo snel mogelijk rijpt.

En dat is nu juist de moeilijkheid, zegt Ruud Timmer, onderzoeker granen en eiwithoudende gewassen bij Wageningen Plant Research. Omdat soja een vorstgevoelig gewas is, kan de plant pas gezaaid worden rond eind april, begin mei als het in Nederland wat warmer wordt. Omdat er voor de herfst geoogst moet worden, moet de plant snel rijpen. “Maar dat gaat weer ten koste van de productie van de plant, waardoor deze economisch minder interessant wordt voor boeren.”

De tekst loopt door onder de afbeelding

© Herman Engbers

Voor Peter Strijk was dat de reden om te gaan experimenteren met alternatieve sojavormen zoals de Edamame. De verse sojaboon levert veel meer op omdat de boon meer vocht bevat en daardoor meer gewicht heeft, legt de ondernemer uit. Dat is gunstig omdat de boer per ton betaald krijgt voor zijn gewas. Bovendien wordt de boon verwerkt in duurdere producten zoals salades waardoor de prijs hoger ligt dan voor droge soja. Een markt is er zeker voor de verse sojaboon, denkt Strijk. “Het is wel een nichemarkt, maar groentenconservenfabrikant Hak en Japanse toko’s hebben al interesse getoond.”

Maar ook de droge sojaboon zal uiteindelijk economisch aantrekkelijk worden voor boeren voorziet Strijk. “Droge soja brengt nu zo’n 3,3 ton per hectare op, dat is een goed begin maar de boer wordt daar nog niet heel rijk van.” Op termijn moet het lukken om via veredeling een plant te ontwikkelen die meer productie levert, denkt hij. “Dan wordt het voor de Nederlandse boer pas echt interessant om soja te gaan telen.”

Import en export

Na China is Nederland met ruim 8 miljoen ton per jaar de grootste importeur van soja ter wereld. Die is afkomstig uit (gewicht in tonnen): 

Brazilië 4.600.000

Argentinië1.200.000

Verenigde Staten 990.000

Paraguay370.000

Europa394.000

Overige landen680.000

Nederland exporteert soja vervolgens naar

Duitsland 2.100.000 

België 1.200.000 

Verenigd Koninkrijk 645.000 

Frankrijk 241.000

Denemarken 233.000 

Rest Europa 631.000 

Overige landen 204.000

Lees ookEendenkroos: het nieuwe maar nog verboden soja.

Lees ook‘Honger kan de wereld uit met kweekvis’.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Binnen enkele jaren moet er op minimaal 10.000 hectare soja verbouwd worden. Nu gebeurt dat nog maar op 400 hectare

Europa stelt hoge eisen op het gebied van duurzaamheid. China kent minder beperkingen en bepaalt dus de markt.