Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Internationale studenten verkennen Nederland met schep en zaag: 'I love the work!'

Groen

Annemarie Bergfeld

Om de jeneverbessen ruimte te geven om te groeien, helpen de internationale vrijwilligers met het verwijderen van de rasters en palen rond de bomen. © Reyer Boxem

Lang niet al het natuuronderhoud in de Drentsche Aa valt met machines aan te pakken. Elk jaar helpt een groep internationale studenten Staatsbosbeheer bij het intensieve handwerk.

Ze heten Oudemolensche Diep, Anlooër Diep of Zeegserloopje. Als twijgen aan een grillig gevormde boomtak liggen de beekjes in het Noord-Drentse landschap. Bijna als door een wonder zijn ze niet ten prooi gevallen aan de liniaal in de tijd dat zo wat alle waterlopen in ons land rechtgetrokken moesten worden. Samen vormen de beekjes het enige overgebleven gave beekdallandschap van West-Europa, de Drentsche Aa.

Lees verder na de advertentie
Tot uit Japan, Rusland en Mexico zijn de studenten op eigen kosten naar Oudemolen gekomen

Het waren de boeren die het landschap sinds de Middeleeuwen dit uiterlijk gaven. Het maaisel van de natte, bloemrijke graslanden naast de beken ging als voer naar het vee; met heideplaggen en schapenmest verrijkten ze de hogergelegen, droge akkers. Tussen grasland en akkers bouwden ze hun boerderijen rond een brink. En ze legden houtwallen aan: stekelige struiken als meidoorn en sleedoorn hielden het vee binnen en het wild buiten, het hout van eiken en wilgen was ideaal om gereedschappen van te maken. Het Drentsche Aa-gebied heeft ook de 21ste eeuw betreden, maar het landschap ligt er grotendeels nog hetzelfde bij als twee, of vijf, eeuwen geleden: bolle akkers, beschutte weilandjes tussen haaks op de beek staande houtwallen, heideveldjes, zandverstuivingen. Om te zorgen dat dit cultuurlandschap niet dichtgroeit, beheert Staatsbosbeheer het op dezelfde, intensieve, manier als de boeren dat eeuwenlang deden. Vrijwilligers zijn daarbij onmisbaar.

Rechtenstudent Merve Kizkin (22) uit Ankara veegt het zweet van het voorhoofd en neemt nog maar eens een slok water. Ze staat midden op het Molenveld bij Oudemolen, een verstild stukje Drenthe van heide, zandpaden en bosranden. Achter een rijtje bomen piepen de wieken van de molen boven de bladeren uit. Merve leunt op haar schep terwijl ze toekijkt hoe Parijzenaar en aankomend luchtvaarttechnicus Paul Deligne (20) doorzwoegt. Een paal die niet uit te graven valt, moet dan maar doorgezaagd, besloten ze net. Gestaag duwt Paul de beugelzaag op twintig centimeter onder het maaiveld door de hoekige paal.

Slapen in de boomgaard

Kizkin en Deligne en hun achttien collega's voor deze week slapen 's nachts in hun meegebrachte tenten in de boomgaard achter het kantoor annex werkschuur van Staatsbosbeheer. Elke ochtend fietsen ze naar een andere plek in de buurt waar werk te verzetten valt.

Het is de elfde keer dat boswachter Kees van Son (58) een internationale groep van de Utrechtse vrijwilligersorganisatie SIW in zijn gebied aan het werk heeft. Hij is blij met de twintig paar handen die twee weken lang zeven uur per dag werken - zo staat het in contract. "Staatsbosbeheer heeft niet genoeg geld en dus mankracht om alles te doen wat de natuur nodig heeft om de biodiversiteit te behouden. Alleen al in de Drentsche Aa hebben we 120 vaste vrijwilligers die het hele jaar door, soms wekelijks, soms om de week, natuuronderhoud bij ons doen. Alle hulp is welkom en voor deze studenten is het een mooie kans."

© Reyer Boxem

De jongeren hebben al een dag hooi geraapt en jonge eiken en berken uitgespit die een bedreiging vormden voor de heidestruiken. In ruil voor het verrichte werk geeft Staatsbosbeheer hen de kans de Nederlandse cultuur te leren kennen. Ze gaan pannekoeken eten, naar Kamp Westerbork en wadlopen. Vandaag luidt hun missie: 'Free the juniper tree'. (bevrijd de jeneverbes, red.) 

"In de Drentsche Aa hebben we relatief veel werk dat niet machinaal gedaan kan worden", zegt Van Son. "Het grasland is te nat voor de zware machines, zelfs de rupsmaaier met extra brede rupsbanden kan niet overal komen. Ga je de heide met machines te lijf, dan wordt de grond te veel omgewoeld. Losse grond vormt een goede voedingsbodem voor zaadjes van bomen die we daar juist niet willen hebben, want dan verandert de heide in bos. Wat we vandaag gaan doen is sowieso handwerk. Hier op het Molenveld staan een stuk of twintig jeneverbessen, een beschermde boomsoort. Omdat de Schotse Hooglanders die het gebied openhouden langs de takken schuren is ooit besloten er rasters omheen te zetten. Maar dat betekent ook dat de koeien de jonge eiken en grove dennen die binnen het raster opkomen niet kunnen wegvreten. En die verstikken de jeneverbessen. Rond een stuk of zes jeneverbessen halen we vandaag de boompjes, de rasters en de palen weg."

Alle hulp is welkom en voor deze studenten is het een mooie kans

Boswachter Kees van Son

Voor de meeste studenten was niet het werk op de Drentse hei leidend om voor dit project te kiezen - de overwegingen variëren van 'goedkoop reizen' tot 'mijn Engels verbeteren' - maar het bevalt ze wel. "I love the work", zegt biochemie-student Ivan Sopena Majós (20) uit Barcelona. Voor hem was de fietscultuur een van de redenen om voor vrijwilligerswerk in Nederland te kiezen. "Toen ik hoorde dat iedereen hier fietst, wilde ik naar Nederland. Het is mijn eerste keer, ik wil graag de cultuur leren kennen."

De studenten hebben hun reis zelf bekostigd - tot uit Japan, Rusland en Mexico zijn ze naar Oudemolen gekomen. Hun verblijf onder de appel- en perenbomen is gratis, ze koken hun eigen maaltijden. Staatsbosbeheer zoekt elk jaar sponsors voor het eten, de verzekeringen en de activiteiten. "Wij zijn niet de enigen die blij zijn met deze vrijwilligers, de SIW-weken leven ook bij de mensen in de streek", zegt de boswachter. "De rijwielhandel uit Appelscha levert twintig fietsen, bij bakker Pots uit Rolde mogen we elke ochtend gratis vers brood halen. De jongeren eten ook elk jaar een avond bij mensen uit het dorp, met z'n tweeën of drieën schuiven ze bij een gezin aan. De inwoners hebben er schik in. Zij zien ook dat ze goed werk in de omgeving doen."

Vreugdedans

Terwijl Paul nog zwoegt met zijn zaag en een onwillige paal klinkt opeens gejuich. Aan de andere kant van het pad is een jeneverbes al helemaal vrij van raster, palen en opdringerige eiken en dennen. De boom toont zijn grillige vormen weer in volle glorie. En hij heeft weer alle ruimte om verder te groeien. Van pure blijdschap dansen de Moskouse Nastya Dicht (19) enYury Kovalenko (19) uit Wit-Rusland een heus walsje op de hei.

Vrijwilligers kern van natuurbehoud

Staatsbosbeheer heeft op jaarbasis 5700 vrijwilligers aan het werk. Zij werken niet allemaal in het natuuronderhoud, het gaat ook om excursieleiders en baliemedewerkers in de bezoekerscentra. "Deze mensen zijn cruciaal voor onze organisatie", zegt woordvoerder Marcel van Dun. "Zij nemen ons werk uit handen dat anders zou blijven liggen. Andersom is het zo dat wij mensen die graag de handen uit de mouwen willen steken die mogelijkheid geven. Het vergroot hun binding met de natuur en dat is voor alle partijen winst." Marjolein Koek van Natuurmonumenten noemt de vrijwilligers 'de kern van ons natuurbehoud'. "In 2017 noteerden we 70.000 mensdagen vrijwilligerswerk, 48.000 daarvan werden aan natuuronderhoud besteed."

Landschappen.NL, dat de provinciale landschappen vertegenwoordigt, organiseert sinds 15 jaar de Natuurwerkdag, de 'grootste vrijwilligersdag in het groen'. Op deze zaterdag in november komen de laatste jaren zo'n 15.000 vrijwilligers-voor-een-dag af.

Lees ook:

Natuurbescherming in de Europese Unie krijgt een onvoldoende

Ruim een jaar nadat Europese lidstaten op de vingers zijn getikt, is er nog weinig verbeterd aan de naleving van de richtlijnen. Europa slaagt er onvoldoende in de natuur te beschermen. Ook Nederland schiet nog steeds tekort.

Nu neushoornpoeder meer oplevert dan goud, is natuurbescherming een bloedige oorlog geworden

Internationale veteranen, huurlingen en soldaten vliegen steeds vaker naar Afrikaanse natuurparken om daar te helpen bij natuur- en wildbescherming. Niet iedereen is daar blij mee.

Deel dit artikel

Tot uit Japan, Rusland en Mexico zijn de studenten op eigen kosten naar Oudemolen gekomen

Alle hulp is welkom en voor deze studenten is het een mooie kans

Boswachter Kees van Son