Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Fukushima spelen de robots nu mikado met radioactief puin

Groen

Willem Schoonen

Een verlaten winkel in het stadje Namie, in de buurt van Fukushima. © AFP
interview

De kerncentrale van Fukushima, Japan, werd zeven jaar geleden verwoest door een tsunami, een vloedgolf van zeventien meter hoog. Energiedeskundige Wim Turkenburg, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, hield zich sindsdien intensief bezig met die ramp. Nu heeft hij voor het eerst op de plek des onheils gestaan.

U was al eerder in het gebied, maar vrijdag was u voor het eerst dichtbij de verwoeste reactoren. Hoe was dat? Heeft de u de hel gezien?

Lees verder na de advertentie

"Ik heb niet de hel gezien, nee. Integendeel. Die hel is Fukushima wel geweest. Na de tsunami was het een complete chaos, met waterstofexplosies en smeltende kernreactoren. Maar die chaos zie je nu niet meer. Het oogt als een ordelijk industrieterrein. Er zijn fabrieken gebouwd om radioactief afval te verwerken en op te slaan en koelwater te zuiveren, er staan nieuwe laboratoria waar wordt uitgedokterd hoe ook de gevaarlijkste resten van die ramp kunnen worden geruimd."

Bovenop het koelbad ligt een soort mikado van radioactief puin

De reactoren die toen ontspoorden, zijn nog niet geruimd. Hoe complex is die klus?

"Enorm complex en riskant. Fukushima telde zes reactoren, waarvan vier pal aan de kust. Drie daarvan zijn door smelting van reactorkernen veranderd in een radioactieve puinhoop van uranium, plutonium, staal, aluminium. Bij de vierde gaf een waterstofexplosie veel troep. Dat kon opgeruimd worden, omdat die reactor ten tijde van de ramp niet in werking was. De eerste drie wel. In ieder reactorgebouw staat naast de kern een koelbad voor splijtstofstaven. Bij nummer 4 is dat inmiddels leeggehaald, bij de andere drie moet dat nog gebeuren. En bij nummer 1 ligt bovenop het koelbad een soort mikado van radioactief puin. De stralingsniveaus zijn daar zo hoog dat geen mens er kan werken. Robots moeten dat doen. En men is erg bang dat als je ergens aan trekt, de hele berg instort en er puin in het koelbad valt. Daardoor zouden splijtstofstaven die daar zitten open kunnen scheuren, met een nieuwe radioactieve uitstoot tot gevolg. Deze mikado is veel complexer dan het spelletje met die naam."

Wim Turkenburg © TRBEELD

En intussen moeten die gesmolten reactorkernen worden gekoeld om erger te voorkomen.

"Ja, en dat gaat nu goed. Er wordt water in de reactoren geïnjecteerd. Dat wordt zwaar radioactief en stroomt door scheuren naar het turbinegebouw. Er stroomt ook grondwater naar binnen en ook dat wordt radioactief besmet. Al dat water wordt opgepompt en met filters gereinigd. Dan is de meeste verontreiniging er uit. Er zit alleen nog radioactief tritium in, vijf keer meer dan de norm voor lozing. Daarom wordt dat opgeslagen."

De radioactiviteit van dat water daalt. Nog even en je kunt het lozen in zee.

"Ja. Het tritiumgehalte van dat opgepompte water was vijftig keer de norm en is inmiddels gedaald tot vijf keer te hoog. Tepco, de eigenaar van de centrale, zou dat water willen lozen in de oceaan. Dat lijkt een aanvaardbare optie, want in zee wordt het snel verdund. Maar uit angst voor de gevolgen voor de visserij en voor imagoschade wil de Japanse overheid het niet toestaan."

Is het veilig om daar te verblijven of was het: even kijken en snel weer weg?

"Het is veilig. Ze hebben me precies verteld hoeveel straling ik zou oplopen tijdens mijn bezoek, ongeveer de hoeveelheid van een röntgenfoto bij de tandarts. Er werken op dat enorme terrein zo'n 5200 mensen om de boel onder controle te houden en op te ruimen. En het stralingsniveau is zo ver teruggebracht dat ze dat veilig kunnen doen, onder meer door alles te asfalteren zodat er geen radioactieve stoffen uit de bodem kunnen vrijkomen. De grootste angst van de Japanners is een nieuwe tsunami, want die zou het hele koelsysteem weer vernietigen en tot een nieuwe kernramp kunnen leiden."

Fukushima, 11 maart 2011

Een zware aardbeving voor de oostkust van Japan op 11 maart 2011 zette een tsunami in gang die de kerncentrales van Fukushima vrijwel geheel verwoestte. De noodstroomvoorziening viel uit, en daarmee de koeling van de reactoren. In verscheidene reactoren deden zich explosies voor die radioactiviteit in de lucht brachten. Zo'n 160.000 mensen werden geëvacueerd. Minder dan de helft van hen is teruggekeerd. Aardbeving en tsunami eisten direct zo'n 18.000 levens. Door de kernramp zijn sindsdien nog eens zo'n 1500 mensen overleden, niet door straling, maar door onder meer zelfmoord. De totale schade die door Tepco, de eigenaar van de centrale moet worden vergoed, beloopt 200 miljard euro.

Lees ook: niemand ziet nog brood in kernenergie

Nagenoeg alle kerncentrales ter wereld zijn gebouwd met overheidssubsidies en staatsgaranties. In democratische staten met een markteconomie is de bouw van kerncentrales inmiddels volkomen gestagneerd.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Bovenop het koelbad ligt een soort mikado van radioactief puin