Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe nu verder met de Oostvaardersplassen? Drie mogelijke scenario's

Groen

Charlot Verlouw

Konikpaarden in de Oostvaardersplassen. © ANP

Vandaag verschijnt het langverwachte rapport over de toekomst van de Oostvaardersplassen. Voor welk scenario kiest de commissie?

Hoe nu verder met de Oostvaardersplassen? Vandaag geeft een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Pieter van Geel (CDA) antwoord op die vraag. Een langverwacht antwoord, want de discussie over het beheer van de grote grazers op de Oostvaardersplassen duurt al jaren. Het rapport van vandaag maakt daar wellicht een einde aan.

Lees verder na de advertentie

Van Geel deed met twee andere commissieleden onderzoek op verzoek van de provincie. De provinciale politiek zei begin vorig jaar een nieuw beleid voor het gebied te willen: er zijn te veel grazers en het gebied is te kaal gevreten. Aan de commissie om te onderzoeken hoe dit nieuwe beleid eruit moet gaan zien. Het advies van de commissie - die vorige zomer begon met de klus - liep heel wat vertraging op, onder andere vanwege de hevige maatschappelijke discussie over het natuurgebied.

Zo heftig als dit jaar was die discussie nog niet eerder. Volgens het huidige beleid worden de grote grazers in het gebied zoveel mogelijk aan hun lot overgelaten. Dierenactivisten zijn het hier niet mee eens en voerden illegaal hooi bij. Bij een demonstratie werden boswachters bedreigd en vijf mensen gearresteerd. Van Geel stelde de presentatie van het rapport uit om naar aanleiding van alle onrust ‘nog een aantal personen en instanties te consulteren’.

De vraag is of het langverwachte rapport de kritiek sust. Wat zijn verschillende toekomstscenario’s voor dit omstreden natuurgebied?

De vraag is of het langverwachte rapport de kritiek sust

Scenario 1Het gebied groter maken

Een logische oplossing lijkt het gebied groter maken, zodat de dieren kunnen migreren op zoek naar meer voedsel en beschutting. Nu kan dat niet, om de Oostvaardersplassen staat een hek. Een mogelijkheid zou een corridor kunnen zijn naar een ander natuurgebied. In 2010 was er een plan voor zo’n verbinding met het Horsterwold, maar dit werd door Henk Bleker, staatssecretaris van landbouw in Rutte I, de nek omgedraaid. Hij wilde geen bijdrage leveren aan het project van 400 miljoen euro. Staatsbosbeheer en het Wereld Natuur Fonds probeerden het later nog zelf te realiseren, maar het plan sneuvelde definitief in 2012 nadat veertien boeren en particulieren protest aantekenden.

Maar volgens Kirsten Schuijt, directeur van het Wereld Natuur Fonds, is het geen gek idee om dit plan nieuw leven in te blazen. De Faunabescherming startte zelfs een petitie om dit onder de aandacht te brengen. Volgens Schuijt zou de corridor een opstapje kunnen zijn naar nog een verbinding met de Veluwe, waardoor de uit Duitsland oprukkende wolf zich zou kunnen verplaatsen naar de Oostvaardersplassen en zich zou kunnen ontpoppen tot een natuurlijke vijand van de grote grazers, waaraan het hen nu nog ontbreekt. Tussen de Veluwe en het Horsterwold zit echter nog water en een snelweg, dus zo’n verbinding lijkt erg ver weg.

Scenario 2: Grazers drastisch verminderen

De konikpaarden, heckrunderen en edelherten zijn verworden tot de hoofdrolspelers in het debat: de dieren worden ’s winters niet bijgevoerd en bij gebrek aan een natuurlijke vijand schiet Staatsbosbeheer de dieren af die de winter waarschijnlijk niet gaan overleven. De populatie fluctueert hevig. In oktober vorig jaar liepen er nog meer dan vijfduizend grote grazers rond, daarvan heeft ongeveer de helft de winter niet overleefd. Volgens Staatsbosbeheer door de strenge winter, terwijl de winters daarvoor erg zacht waren waardoor de populatie juist groeide.

De oplossing lijkt daarom op het eerste gezicht niet al te ingewikkeld: als er te veel dieren zijn voor de hoeveelheid beschikbaar voedsel moeten er dieren weg, bijvoorbeeld door een deel van de populatie te verplaatsen naar andere natuurgebieden binnen of buiten Nederland. Geboortebeperking is ook een optie, zodat de populatie na verloop van tijd vanzelf krimpt, strenge winter of niet. Wat ook kan: meer dieren afschieten. Maar dat zou zomaar eens tot nog meer protest van dierenliefhebbers kunnen leiden.

Wat ook kan: meer dieren afschieten. Maar dat zou zomaar eens tot nog meer protest kunnen leiden

Scenario 3: Alle grazers eruit, moeras erin

Toen de Flevopolder droogviel bleef een stukje dapper weerstand bieden tegen het verdwijnen van het water. Daar ontstond een moerasgebied, met ruimte voor allerlei bijzondere vogels. Een stuk dat wel was drooggelegd maar nog niet in gebruik was genomen door landbouw werd aan dit natuurgebied toegevoegd. Begin jaren tachtig werden de grote grazers geïntroduceerd met het idee dat door hun begrazing een gevarieerd landschap zou ontstaan: zij zouden de stekelige struiken mijden die vervolgens konden groeien, in de beschutting daarvan zouden bomen kunnen groeien die weer vogels en vlinders zouden aantrekken.

Maar dat gebeurde niet. Het landschap is door de gegroeide dierenpopulatie helemaal kaalgevreten en de stekelstruiken komen niet terug, concludeerde ecoloog Perry Cornelissen na 25 jaar onderzoek. Opmerkelijk, want in andere natuurgebieden komen stekelstruiken normaal gezien wel terug.

Plan mislukt, schreef ecoloog Frank Berendse eerder in deze krant. Haal de grazers daarom allemaal weg, laat ook het droge gedeelte onder water lopen en maak van de Oostvaardersplassen weer een moeras. ‘Van internationale allure, met een geweldige rijkdom aan vogelsoorten.’

Wie zijn de commissieleden?

Commissievoorzitter Pieter van Geel (1951) was korte tijd lid van de Tweede Kamer voor het CDA voor hij in 2002 staatssecretaris van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer werd in de eerste drie kabinetten-Balkenende. Daarna was hij tot 2010 fractievoorzitter van het CDA. Inmiddels heeft hij zijn eigen adviesbureau.

De overige twee commissieleden zijn Hans van der Vlist, voormalig topambtenaar bij het ministerie van justitie en secretaris-generaal van het ministerie van onderwijs, en Patrick Poelmann, dijkgraaf bij het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Het rapport van vandaag dient slechts als advies. De Provinciale Staten moeten later beslissen of en hoe het beleid wordt aangepast.

Lees ook:

Lees ook: Grote grazers legden massaal het loodje

Het aantal grote grazers in de Oostvaardersplassen is deze winter gehalveerd. Sinds 1 december stierven er bijna drieduizend dieren en dat voedt de discussie over het beheer van het gebied.

Kat- en muisspel in de Oostvaardersplassen: 'Daar is de politie al!'

Ook nu het lente wordt, trekken er elke dag activisten naar de Oostvaardersplassen om de grote grazers bij te voeren. 'Ik sta weleens met een kofferbak vol hooi en de klep open langs de weg. Dan komt de politie naar mij toe en kan de rest voeren.'

Deel dit artikel

De vraag is of het langverwachte rapport de kritiek sust

Wat ook kan: meer dieren afschieten. Maar dat zou zomaar eens tot nog meer protest kunnen leiden