Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe maak je duurzaam goedkoop?

Home

Emiel Hakkenes

Besproeien van gewassen in de Flevopolder. © Hollandse Hoogte

Er is nog maar één manier om te komen tot echt duurzame landbouw, zegt de Wageningse hoogleraar Frank Berendse: wie niet milieuvriendelijk werkt, moet dat in zijn portemonnee voelen.

Hij is emeritus hoogleraar en woont in een huis met een lommerrijke tuin en een goed gevulde boekenkast. Waarover zou Frank Berendse zich nog druk maken? Over hetzelfde waarover hij zich als hoogleraar natuurbeheer en plantenecologie in Wageningen ook al druk maakte: de natuur in Nederland en de toekomst van het platteland.

Lees verder na de advertentie

De Nederlandse natuur heeft de afgelopen decennia klap na klap te verduren gekregen, zegt Berendse. Het ruimtebeslag van de landbouw is in het kleine Nederland veel te groot, vindt hij. De landbouw, die nu twee derde van het landoppervlak inneemt, zou terug moeten naar ongeveer 40 procent.

Hij publiceerde vorig jaar 'Wilde apen', waarin hij zijn zorg nog eens uit, onder meer over pesticiden in de landbouw. Berendse vraagt zich daarover af: "Hoe lang moeten we nog wachten voordat er verstandige maatregelen worden genomen?" Zelf heeft hij inmiddels een idee voor een maatregel.

"Mijn idee is om door middel van belastingen te komen tot een duurzamere landbouw. Ik stel voor om een progressieve belasting te heffen op bestrijdingsmiddelen, geïmporteerd veevoer en antibiotica. Dat zou onderdeel moeten zijn van het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de Europese Unie, dat in 2020 van kracht wordt."

"Ik heb mijn idee voor een pesticidenbelasting naar het wetenschappelijke tijdschrift Nature gestuurd, dat het publiceerde als ingezonden brief. Ik werk nu aan een stuk voor de Financial Times, om een discussie op Europees niveau op gang te brengen. Met het ministerie van financiën heb ik gesproken over de praktische haalbaarheid. Het zou moeten kunnen: de leveranciers van pesticiden, veevoer en antibiotica doen een opgave bij de fiscus, zoals hypotheekverstrekkers dat nu ook doen voor huizenbezitters. Een keer per jaar moet de boer dan de vooraf ingevulde opgaaf controleren.

Hoe duurzamer een agrariër werkt, hoe minder belasting hij betaalt

Frank Berendse

"Dit systeem maakt meteen een einde aan alle duurzaamheidscertificaten en keurmerken met de bijbehorende inspecties en administratieve rompslomp. Neem bijvoorbeeld het predicaat 'biologisch'. Ik sprak pas een boer op Marken. Die werkt heel verantwoord, maar op een deel van zijn grond - een stukje zo groot als mijn tuin - moet hij spuiten tegen ridderzuring. Doordat hij dat doet, komt hij ondanks al zijn andere inspanningen niet aanmerking voor het label 'biologisch'. Dus krijgt hij maar 25 cent voor een liter melk in plaats van 50 cent.

"Het door mij voorgestelde systeem helpt iedere stap die de boer zet. Het wordt goedkoper om op een duurzame manier te produceren, want daarvoor hoeft minder belasting te worden betaald. De consument zal een hogere prijs voor vervuilende producten gaan betalen. Het gevolg zal zijn dat de kiloknaller heel duur wordt en het onbespoten appeltje goedkoop. Je zult een grote verandering in koopgedrag krijgen."

Boeren zullen betogen dat zij niet zonder de middelen kunnen die u wilt belasten. Ze zijn nodig om gewassen te beschermen tegen ziekte en ongedierte.

"Het woord gewasbeschermingsmiddel is een eufemisme van jewelste. We hebben het over gif. Maar ik pleit niet voor een volledig verbod. Ik wil stimuleren dat die middelen zo min mogelijk worden gebruikt. Alleen als het echt niet anders kan. Wanneer en waar en hoeveel bestrijdingsmiddel er nodig is, is steeds preciezer vast te stellen dankzij gps en satellieten en dergelijke."

"Verbodsmaatregelen voor bestrijdingsmiddelen hebben tot nu toe onvoldoende gewerkt. Er is een economische prikkel nodig. Het moet voor de boer voordelig worden om die middelen níet te gebruiken."

Het woord ge­was­be­scher­mings­mid­del is een eufemisme van jewelste. We hebben het over gif

"Dat betwijfel ik. De laatste jaren heeft de politiek veel vertrouwen getoond in de goede wil van allerlei sectoren, met verkenners en kwartiermakers en convenanten. Maar studies wijzen uit dat beheersovereenkomsten met boeren veel geld kosten, maar niet bijdragen aan herstel van de natuur in het agrarisch gebied. Er is op het boerenland een drama gaande. De weidevogels verdwijnen. Er is een duidelijke relatie tussen het gebruik van insecticiden en afnemende biodiversiteit, dat is wetenschappelijk keihard aangetoond."

"Er zijn nu heel veel regels, inderdaad. De ene wordt op de andere gestapeld, en als boer kun je er nauwelijks een bedrijfsvoering op baseren. In mijn idee ruilen we alle afzonderlijke regels in voor één belastingmaatregel: hoe duurzamer je werkt, hoe minder belasting je betaalt. En omgekeerd: hoe intensiever een boerenbedrijf, hoe meer het wordt aangeslagen. Ik heb mijn idee gepresenteerd aan de Kamercommissie voor Economische Zaken. Minder regels, dat sprak de VVD aan. Ik was net te laat om het nog in verkiezingsprogramma's te krijgen, maar ik weet dat D66, de SP en de PvdD het idee interessant vinden. Ik ben bioloog, geen econoom - misschien vinden sommigen mij daarom niet deskundig, maar volgens mij is dit echt de beste oplossing."

Frank Berendse

Berendse is niet de eerste de beste om te pleiten voor duurzamere landbouw via belastingmaatregelen. Hij wordt internationaal gezien als expert op het gebied van natuurbehoud. Hij adviseerde het kabinet en de Europese Commissie over natuurbeleid en de risico's van bestrijdingsmiddelen voor de biodiversiteit in Europa.

Frank Berendse © x

Deel dit artikel

Hoe duurzamer een agrariër werkt, hoe minder belasting hij betaalt

Frank Berendse

Het woord ge­was­be­scher­mings­mid­del is een eufemisme van jewelste. We hebben het over gif