Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe 3D-brillen de angst voor zonnepanelen weg moeten nemen

Groen

Frank Straver

Algemene impressie van 3D-animaties van zonneweides, niet bij Valthermond. © TRBEELD

Bij Valthermond, in de Drentse Veenkoloniën, verschijnen behalve windmolens straks ook zonneparken. Maar ook daarvan vrezen omwonenden overlast. 3D-visualisaties moeten hun zorgen wegnemen.

"Als ik hier nou eens een fraaie heg plaats”, zegt Wouter Guliker van ontwerpbedrijf ROM3D. Hij sleept zijn cursor over het laptopscherm. Iedereen kan meekijken, via een projectie op de muur. De heg zet Guliker pál voor zwarte aandachtstrekkers, zojuist nog goed in beeld: rijen zonnepanelen op pootjes.

Lees verder na de advertentie

Het is half negen ’s avonds in buurtcentrum ’t Brughuus in Valthermond, in de Drentse Veenkoloniën. Guliker overlegt met buurtbewoner Hans Meijer. Die is bij deze informatiesessie omdat hij zich zorgen maakt. Meijer krijgt deels zicht op de zonneweide die ontwikkelaar Kieszon hier gaat bouwen, uiterlijk in 2019. “We hebben nu vrij zicht”, zegt hij. Er lopen reeën, ’s avonds verdwijnt de zon aan de strakke horizon. En straks dan? Als twee zonneparken van Kieszon, samen 10 hectare, op de akker verschijnen?

Nederland heeft nu slechts 6 procent schone energie, dat moet 14 procent zijn in 2020

Er zijn zo’n dertig mensen in ’t Brughuus. Ze horen de plannen aan voor de zonneparken in hun dorp, die voor duizenden huizen groene stroom zullen produceren. “We willen u laten zien hoe het eruit komt te zien”, zegt Gideon Overwater van Kieszon. Op tafel ligt een stuk zonnepaneel, om te kijken en voelen. Maar meepraten gaat nog beter aan de hand van de 3D-visualisatie, door ROM3D. Die kan laten zien of straks heel Valthermond tegen ‘lelijke glasplaten’ van zo’n twee meter hoog aankijkt, of dat het meevalt.

Meer dan bij het project van Kieszon, blijkt al snel, leeft die vraag bij het plan van Powerfield. Die collega-bouwer wil vlak ernaast ook een zonneweide bouwen, van 20 hectare. Dat is al een halvering van het oorspronkelijke plan, maar nog altijd flink. “Het is nodig dat we werk maken van groene energie”, zegt Jeffrey Jansen van Powerfield. “Voor het klimaatakkoord van Parijs, én ons landelijke energieakkoord.” Nederland heeft nu slechts 6 procent schone energie, dat moet 14 procent zijn in 2020.

Verzet

De zonneparkbouwers hebben hun vergunningen nog niet. Ze zijn hier om zoveel mogelijk steun te krijgen van de bewoners. Bij onvoldoende draagvlak, zeggen ze, gaat het echt niet door. De bedrijven willen niet precies dezelfde volkswoede krijgen als bij de plannen voor 200 meter hoge windmolens hier in de Veenkoloniën. Verzet daartegen blijft, ook al heeft de Raad van State de windmolens afgelopen maand definitief goedgekeurd. De zonneweides werden eerst bedacht als alternatief. Nu komen ze er extra bij. De gemeente wil vijf kleintjes, tot 5 hectare, en twee joekels van maximaal 49 hectare.

Bewoner Meijer staat er dubbel in. Het open landschap verdwijnt, dat betreurt hij. “Maar ik snap het wel, de gaskraan in Groningen gaat dicht. We moeten wat anders in Nederland.” De optie van een camouflerende heg voor het zonnepark, dat scheelt voor hem al iets. “Dan zie ik mijn vrouw niet meer aankomen op de fiets, maar ach.” Guliker van ROM3D speelt nog wat met de hoogte van de zonnepanelen in de 3D-animatie, waarin de bomen wuiven en het slootwater kabbelt. “Zo laag mogelijk graag”, vraagt Meijer. Elke tien centimeter scheelt, ziet hij. Het land is hier zeer vlak. Als zijn verre overbuurman gerooide aardappels op een hoop gooit, dan ziet Meijer die ‘levensgroot’ liggen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

© TRBEELD

Als de informatieavond niet over zonneweides ging, maar over de windmolens, dan stonden er nu protestbussen voor de deur, vermoedt een koffieschenker in ’t Brughuus. Anders dan turbines bewegen zonnepanelen niet, ze staan relatief laag op dragers, geluid maken ze niet. Toch wil dat niet zeggen dat draagvlak ervoor zomaar geregeld is. Over zonneparken zijn weer andere, specifieke zorgen. De schittering van de zon bijvoorbeeld. Dat lijkt wel mee te vallen, door de positionering in Valthermond. Een waterplas glimt sterker dan de zonnecellen, verzekert Kieszon.

Waarom zou je op bruikbare landbouw-grond zonnepanelen neerzetten?

Janny Luth, al veertig jaar inwoner van Valthermond, is hier samen met een vriendin. “Hoe gaan die zonneparken er precies uitzien?”, wil ze horen. Luth kijkt nu uit over land met de ene keer bieten, dan weer aardappels of maïs. Het kaartmateriaal van Powerfield baart haar zorgen. “Een muur van panelen voor de deur, vreselijk zou dat zijn.” Ze hoopt dat het zonnepark een kwartslag gedraaid kan worden, stukken verder naar achter liefst. Dat lijkt moeilijk, Powerfield moet dan zaken doen met zes boeren over hun land, in plaats van met één, over een contract en grondvergoedingen. “Kunnen de panelen niet op daken, en carpools?”, vraagt Luth. Daar is veel oppervlakte vrij. Klopt, zegt Jansen van Powerfield. “Maar alleen daken volleggen is niet genoeg.”

“De vraag blijft: waarom zou je zonnepanelen neerzetten op bruikbare landbouwgrond?”, zegt gemeenteraadslid Roelof Tuin (CDA), zelf ook agrariër. De gekozen velden zijn volgens hem prima te benutten voor teelt van gewas. Dat terwijl de gemeente liefst alleen zonneweides toestaat op ‘marginale grond’. “Dan moet je bij de Hunzelaagte zijn, verderop”, zegt Tuin. “Niet op deze prima Veengrond.”

Experimenteren 

Powerfield kent deze kritiek, dat opoffering van akkerbouwgrond zonde is. Op 2 van de beoogde 20 hectare zonneweide wil het bedrijf daarom een proef doen, samen met de Wageningen Universiteit en de lokale proefboerderij ’t Kompas. “We gaan experimenteren met gewassenteelt onder de panelen”, zegt Jansen van Powerfield. Bij de proef wil het bedrijf mogelijk rijen zonnepanelen op wielen zetten. Als ze verrijdbaar zijn, is het idee, dan kun je het land zo nu en dan zonlicht gunnen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

© TRBEELD

“We moeten zien of er zo wat te telen valt”, zegt Henk Bleker, aanwezig in ’t Brughuus. De oud-staatssecretaris van landbouw is erbij als adviseur van Powerfield. Allerlei grote lappen grond moeten zonnepanelen krijgen, zegt hij. Hij noemt: terrein van Defensie, Rijkswaterstaat en sommige natuurgebieden. “De Oostvaardersplassen, met het gedoe rond de dieren? Sommigen zeggen tegen mij: zet daar ook zonnepanelen neer.” Een wild idee, in de verhitte discussie. Bleker zegt het om te onderstrepen: alles moet uit de kast voor zonne-energie. “Er zijn altijd mensen die zeggen ‘moet dat hiér?’ Of je nu een racebaan bouwt, of een zonneweide.” Powerfield wil compensatie bieden. Via buurtprojecten en met aanschafkorting op zonnepanelen voor bewoners.

We gaan experimenteren met gewassenteelt onder de panelen

Kieszon heeft een eigen aanpak om extra steun te zoeken in de omgeving. Wie wil, kan financieel meeprofiteren, zegt het bedrijf. Dat kan door een paar honderd euro in te leggen, en zo een aandeel te kopen. Wie dat geld niet heeft kan toch een korting krijgen op de energierekening, belooft Gideon Overwater van Kieszon. “Iedereen moet mee kunnen doen.” Die leus klinkt steeds vaker. Want als Nederlanders met weinig geld zich buitengesloten voelen bij groene energie, is de vrees, dan mislukt straks de transitie van fossiele naar schone energie.

Daar is Anniemiek de Groot het helemaal mee eens. Zij is duolijsttrekker van de nieuwe partij Leefbaar Borger-Odoorn, ze hoopt woensdag bij de gemeenteraadsverkiezingen zetels te winnen. ‘Draagvlak’ is een partijspeerpunt, zegt ze. “Omarm de burger. Die les moeten we nu toch wel geleerd hebben.” Toch is ze bang van niet. De Groot vreest dat energiebedrijven en boeren samen een ‘energie-industrie’ opbouwen, zonder heel goed naar de omgeving te luisteren.

Volgens boer Jan Reinier de Jong uit Odoorn, zelf eigenaar van een zonnedak met batterij, zou er lokaal meer steun kunnen komen als niet slechts één boer winst zou maken door de grondvergoeding. “Laat de hele regio meeprofiteren”, zegt hij. Het kost wat moeite, dat weet hij uit eigen ervaring, omdat hij zelf ook meewerkt aan een nieuwe zonneweide. “Voor het plaatsen van een wipkip of een uitkijktoren, ter compensatie van de buurt, moet je al vergunningen regelen.”

Lees ook: Zonneparken nemen steeds meer ruimte in beslag

Deel dit artikel

Nederland heeft nu slechts 6 procent schone energie, dat moet 14 procent zijn in 2020

Waarom zou je op bruikbare landbouw-grond zonnepanelen neerzetten?

We gaan experimenteren met gewassenteelt onder de panelen