Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het is tijd dat bedrijven meer gaan betalen voor CO2-uitstoot

Groen

Frank Straver

© AP

De lage Europese prijs die Nederlandse bedrijven betalen voor hun CO2-vervuiling geldt als lachertje, al jaren. Vandaag start daarom de protestcampagne ‘Carbon Killer’. Ondertussen maakt het kabinet plannen voor een eigen Nederlandse CO2-prijs.

Wat is de Carbon Killer?

Lees verder na de advertentie

Marktkraampjes staan er wel vaker op het plein voor de Tweede Kamer, met boeken en curiosa. Curieuzer dan vandaag wordt het zeker niet. Er verschijnt eenmalig een kraam waar je CO2 kan kopen. Niet het broeikasgas zelf, maar papieren waarmee een bedrijf in Europa een ton CO2 mag uitstoten. Wie zo’n certificaat koopt, vernietigt een beetje ruimte op vervuiling. ‘Carbon Killer’ noemen de bedenkers het. 

Grote vervuilers gaan pas echt wat merken van hun CO2-kosten als ze per ton vervuiling een paar tientjes moeten aftikken.

De organisatie voor duurzame energie Wise en energiebedrijf Greenchoice lanceren de actie vandaag samen. De Haagse kraam symboliseert hun website, waarop iedereen CO2-uitstootrechten kan ‘kopen en vernietigen’. Tegen marktwaarde, zonder (service)kosten. Die rechten komen rechtstreeks uit het Europese emissiehandelssysteem (ETS) voor CO2 dat sinds 2005 bestaat. Je zou denken: elk opgekocht recht is direct goed voor een ton minder emissie. Zo simpel is het helaas niet, erkennen Wise en Greenchoice. In de beginjaren van ETS kregen bedrijven veel gratis rechten. Die hebben ze opgepot. Er is een overschot van zo’n twee miljard CO2-papieren. Die moet je eerst allemaal kopen, voordat het ‘killen’ van een CO2-recht de uitstoot echt verlaagt. En dan is er nog een addertje onder het gras. Europa heeft de CO2-handel zó gemaakt dat er extra CO2-rechten vrijkomen als ze schaars worden. 

Eerlijk is eerlijk: het vernietigen van de Europese uitstootpapieren verlaagt de CO2 van bedrijven voorlopig niet. Andere opkoopacties stopten teleurgesteld. Opkopen blijft wél zinvol, zegt Wise-directeur Peer de Rijk, projectleider van Carbon Killer. “Wie meedoet geeft een politiek signaal af. Het toont hele serieuze onvrede, meer dan bij een handtekeningenactie.” Vorige week rekenden bedrijven voor een ton even iets meer dan tien euro af in het handelssysteem ETS, de hoogste prijs in zes jaar. Maar geen enkele directeur van een fabriek zal daarvan wakker liggen. Een hele stapel rapporten toonde in de afgelopen jaren aan dat grote vervuilers pas echt wat merken van hun CO2-kosten als ze per ton vervuiling een paar tientjes moeten aftikken. 

Daarvoor is nog een lange weg te gaan. In Europa zeggen politici al jaren: de CO2-handel is een prima systeem, maar nu moet de prijs nog wat gaan voorstellen. Er zijn allerlei aanpassingen afgesproken om het aantal circulerende rechten te verlagen, zodat bedrijven het meer in hun portemonnee gaan voelen als ze tonnen broeikasgassen de lucht in blazen. Maar de echte veranderingen worden vooruit geschoven. En als puntje bij paaltje komt, willen landen met veel vervuilende industrie (zoals schoolvoorbeeld Polen) de afspraken afzwakken. Zo krijgt de Europese CO2-prijs geen vleugels.

Dan maar nationale CO2-beprijzing?

Het kabinet heeft ook wel in de smiezen dat er onvrede is over de lage CO2-beprijzing in Europa. Regeringspartijen, VVD en D66 voorop, willen vervuiling niet zó duur maken dat bedrijven het land verlaten. Maar er kan best een tandje bij. Dat kan helpen om fabrieken te stimuleren om zuiniger en schoner te gaan draaien, zodat ze minder CO2-kosten hebben. Rutte III maakt daarom plannen voor een eigen, Nederlandse minimumprijs. Bedrijven in de elektriciteitssector moeten vanaf 2020 steeds meer euro’s afrekenen voor uitstoot, bovenop de Europese prijs. Dat moet optellen tot een prijskaartje van 18 euro per ton in 2020, oplopend tot 43 euro per ton in 2030. 

Kijk, als wij in ons eentje duurzaam worden, heeft het klimaat er niets aan. Nederland wil stapsgewijs de CO2-prijs verhogen, samen met anderen.

Minister Wiebes van klimaat (VVD)

Dat moet nog wettelijk worden geregeld. Het is de vraag of het erdoorheen komt. Komende maand starten de onderhandelingen voor een nieuw energie- en klimaatakkoord. Bedrijven zitten aan tafel. De Nederlandse directeur Roger Miessen van het Duitse energieconcern RWE, hier actief met een kolen- en gascentrale, zei in Het Financieele Dagblad al: een Nederlandse bodemprijs is zo’n slechte zaak ‘dat hij vanzelf van tafel zal verdwijnen’. Milieuorganisaties zoals Greenpeace hopen het juist zwart op wit te krijgen. De toon is gezet. Het nieuwe energie- en klimaatakkoord moet gaan gelden van 2023 tot 2030. Het is dus de vraag of er al harde woorden in komen over de CO2-heffing per 2020.

Op de laatste VN-klimaattop, in Bonn, zei minister Wiebes (klimaat) dat hij wil proberen om binnen Europa bondgenoten te zoeken die wel te porren zijn voor de extra CO2-belasting. Hij had het over een ‘CO2-kopgroep’, die kan inzetten op 55 procent CO2-verlaging in 2030, in plaats van het huidige Europese doel (40 procent ten opzichte van 1990). “Kijk, als wij in ons eentje duurzaam worden, heeft het klimaat er niets aan”, zei Wiebes in deze krant. “Nederland wil stapsgewijs de CO2-prijs verhogen, samen met anderen.” Het kan ook prima solo, bewees Groot-Brittannië al, door een invoering van een extra landelijke CO2-prijs in 2013. Frankrijk speelt nu op eigen houtje met hetzelfde idee, president Macron wil beginnen met een eigen heffing. Veel landen buiten Europa maken plannen, ook China. Singapore start in 2019, met een bescheiden prijs van vijf euro per ton. 

Het lijkt de initiatiefnemers van Carbon Killer wel wat, als het kabinet in beton beitelt dat er binnen Nederland extra kosten komen voor vervuilers. Dan natuurlijk liefst niet alleen voor de elektriciteitsbedrijven, maar voor alle industrieconcerns die vervuilen. Daarnaast zou de extra prijs nog hoger moeten worden dan wat Wiebes wil. Alleen dat zou recht doen aan het klimaatakkoord van Parijs.

Welk prijskaartje helpt?

De vraag blijft: hoe hoog moet de CO2-prijs zijn? Zeker is: met de huidige inkoopwaarde van pak hem beet een tientje hebben bedrijven geen financiële prikkel om schoner te werken. Het opvangen en opbergen van broeikasgas in lege gasvelden onder zee, gebeurt ook pas als uitstoten duur is. De laatste plannen voor CO2-opslag rekenden met een prijs van dertig euro per ton, en dan nog kregen de projecten een paar honderd miljoen euro subsidie. Gaat de 18 euro per ton die Rutte III in 2020 wil invoeren dan wel genoeg veranderen? 

Starten met drie tientjes in 2030 zou ook al een wereld van verschil maken

High-levelgroep van de Wereldbank

Nee, denkt directeur Rob van der Rijt van het Klimaatplein, een advies- en informatiebureau voor milieu. Volgens hem is eigenlijk een prijs van zestig euro per ton nodig in 2020. Dat cijfer haalt hij uit een rapport uit 2017, van de ‘High level commission on carbon prices’. Oké, dat is dan wel direct het gedroomde prijskaartje voor het milieu, dat alles zo op zijn kop zou zetten dat de klimaatdoelen van Parijs gehaald worden. Dat klinkt niet realistisch. Starten met drie tientjes in 2030 zou ook al een wereld van verschil maken, aldus de High-levelgroep van de Wereldbank. 

Het Klimaatplein nam alvast de proef op de som en trommelde een paar bedrijven op die een kunstmatige CO2-prijs gingen meerekenen. Een biologische groothandel deed mee, een interieurbedrijf en een elektronicagigant. Zouden die een rekening van dertig tot honderd euro op hun bordje krijgen voor elke ton broeikasgas, veroorzaakt door productie of transport, dan zouden ze anders gaan werken. Zonnepanelen, ledlampen en zuinige machines zijn heel snel lonend. Volgens de proef wordt het zelfs interessant om het hele energiegebruik aan te passen. Dat kost een lieve duit, maar het scheelt kosten voor vervuiling.

Volgens het Klimaatplein is er draagvlak voor een taks op uitstoot. Honderden mensen leverden advies voor het nieuwe energie- en klimaatakkoord van Wiebes. Uiteindelijk willen zij dat de vervuiler gaat betalen voor de schade die ze aan milieu en economie aanricht. Er is een petitie in de maak om het kabinet om actie te vragen, zegt Van der Rijt. 

Lees ook:

De wereldwijde CO2-uitstoot nam niet toe in 2016. Toch raakte het klimaat verder in de problemen, door extra ándere broeikasgassen.

Het huidige systeem van inzamelen van plastic levert nauwelijks een winst op voor het milieu, blijkt uit een rapport van het Centraal Planbureau (CPB).

Deel dit artikel

Grote vervuilers gaan pas echt wat merken van hun CO2-kosten als ze per ton vervuiling een paar tientjes moeten aftikken.

Kijk, als wij in ons eentje duurzaam worden, heeft het klimaat er niets aan. Nederland wil stapsgewijs de CO2-prijs verhogen, samen met anderen.

Minister Wiebes van klimaat (VVD)

Starten met drie tientjes in 2030 zou ook al een wereld van verschil maken

High-levelgroep van de Wereldbank