Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het boerenbedrijf in beeld: beroepseer en klasseverschil

Groen

Joost van Velzen

© Annie van Gemert

Grote gezinnen en kloosterlingen had fotografe Annie van Gemert al voor de lens. Dit keer zijn het boeren.

Boeren en tuinders staan met het ene been in de wereldeconomie, terwijl ze met het andere diep in de grond van hun eigen erf staan. Dat is een interessant gegeven om vast te leggen, bedacht sociaal-documentair fotografe Annie van Gemert (1958).

Lees verder na de advertentie

Samen met agrarisch journalist Marc van der Sterren maakte ze het boek ‘Boerenkracht – generaties in beweging’, dat volgende week verschijnt. Drie jaar lang portretteerde ze verschillende generaties boeren en tuinders in Limburg. Zo schetst het boek als het ware ‘de staat van de boer’ in woord en beeld.

Zijn boeren en tuinders makkelijk voor de lens te krijgen?

Annie van Gemert: “In het begin was het moeilijk, vooral in Zuid-Limburg, waar ze mij toch een beetje als ‘die Hollandse’ zagen. Maar ik kom zelf van de boerderij, dan gaat het balletje makkelijker rollen. Uiteindelijk kwam ik overal binnen: bij traditionele boeren, bij experimenterende boeren die vleeskoeien houden, bij boeren met een klein gezin, biologische varkensboeren, akkerbouwers, tuinders, een kippenboer met een zorgboerderij. Van alles wat.”

Wat trof u aan op de boerenerven die u bezocht? Geluk, welvaart? Wat is de staat van de Nederlandse boer?

“Het was heel verschillend. Je hebt klasseverschillen. Ik ontmoette boeren die het goed hebben, maar agrariërs die bijvoorbeeld koeien, geiten of varkens hebben, moeten vaak knokken voor hun bestaan. Ze hebben veel te maken met regels. Boeren en tuinders werken keihard, dag en nacht. De kleinschalige boeren kunnen haast niet voortbestaan, gepensioneerde boeren werken gewoon door.”

Zie je die klasseverschillen en dat hardwerkende, zorgelijke bestaan terug op de foto’s?

“Dat zorgelijke zie je niet direct aan de foto’s af, dat kun je op beeld niet uitleggen. Maar dat komt heel duidelijk terug in de teksten. De verschillen in welvaart kun je op sommige foto’s wel zien. Het ene boerenbedrijf heeft de modernste robots en de andere boer moet het doen met oude stallen. Van veel foto’s straalt ook de liefde af die boeren hebben voor dieren.”

Ziet u overeenkomsten op de foto’s in dit boek?

“Dat varkensstallen te donker zijn om goed te fotograferen. En dat alle koeienstallen op elkaar zijn gaan lijken. Maar ook dat boeren en tuinders natuurmensen zijn. Ze zijn eerlijk en puur. Minder gericht op uiterlijk.”

Dat ze vervuilers zijn, dat ze overlast geven; iedereen zit altijd maar te zeiken op die boeren

U lijkt een beetje van boeren te houden. Waar komt die liefde vandaan?

“Ik kom zelf uit een boerengezin uit Vught in Noord-Brabant en ik weet dat er altijd kritiek is op boeren. Dat ze vervuilers zijn, dat ze overlast geven; iedereen zit altijd maar te zeiken op die boeren. Ik wilde met dit boek de stem van de boer laten horen. Ze zijn wel de leveranciers van ons voedsel.”

Staan die leveranciers van voedsel middenin de maatschappij?

“Ja, ze lezen ook kranten en kijken televisie. Het valt wel mee met dat geïsoleerde leven. Ze werken veel samen, met hun familie of in een maatschap. Boeren zijn niet wereldvreemd. Maar ze zijn wel heel erg gebonden aan hun eigen erf, aan hun dieren en aan hun gewassen.”

U fotografeerde eerder grote gezinnen, kloosterlingen, Vlaamse badgasten, jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens. Passen boeren goed in dat oeuvre?

“Wat die grote gezinnen, maar ook die kloosterlingen en die meisjes en jongens met boeren gemeen hebben, dat is dat ze zich altijd moeten verdedigen, moeten verantwoorden. Ze worden niet altijd begrepen door de rest van de maatschappij. Ik denk dat ik het een uitdaging vind om mensen vast te leggen over wie andere mensen een vooroordeel hebben.”

Boerenkracht – generaties in beweging. Fotografie: Annie van Gemert.  Tekst en interviews: Marc van der Sterren.  In het Limburgs museum in Venlo is ‘Boerenkracht’ vanaf 21 december als tentoonstelling te zien.

Lees ook:

Afgelopen zomer onderzocht Trouw hoe het met de boeren in Nederland is gesteld. Lees de artikelen in het dossier ‘De Staat van de Boer’.

Deel dit artikel

Dat ze vervuilers zijn, dat ze overlast geven; iedereen zit altijd maar te zeiken op die boeren