Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hessel Wiegman was een ongehoorzaam natuurmens

groen

Rob Velthuis

© Neeke Wassenbergh-Smit
Naschrift

De waarde van de natuur steeg voor de markante, eigenzinnige ras-Terschellinger Hessel Wiegman (1947-2017) ver uit boven die van geld, ego en protocollen.

Tijdens nachtelijk toiletbezoek wisten zijn dochters meestal wel hoe laat het was. Dan openden zij voorzichtig de deur, want er kon zomaar een reiger naast de pot zitten. Beneden in het eetcafé keek zijn personeel er niet van op als hij in de bijkeuken een zeehond voerde.

Lees verder na de advertentie

Het was eerder regel dan uitzondering dat Hessel Wiegman thuiskwam met dieren in nood. De vraag waar hij ze moest laten, was wel de laatste die bij hem opkwam als hij ze tijdens zijn tochten over het strand vond. Redden was een oerinstinct, improviseren zijn tweede natuur.

Het was voor zijn vrouw Nel en twee dochters een gegeven dat zieke of zwakke dieren deel uitmaakten van hun dagelijks leven. Kwam hij als de immer bezorgde vader 's avonds in Midsland zijn twee dochters en hun vriendinnen van de disco ophalen, kon er een zeehond op de achterbank liggen. Wie het lef had, ging bij het zieke dier zitten. Meestal zaten ze gevieren opgepropt voorin. Of ze lieten staand achterop de Landrover de zilte zeewind door hun haren gaan.

Excentrieke reus

Dat natuurelement schaafde en schuurde een leven lang aan deze excentrieke reus, ras-Terschellinger, geboren en getogen aan de voet van de Brandaris in West. Met zijn markante, ongeschoren kop, wilde lange haren en grijzende hangsnor kon hij op het eerste gezicht angstaanjagend overkomen. Al gaf die onafscheidelijke (vaak rode) muts hem ook iets koddigs. Hoe vaker men hem zei dat ding af te zetten, hoe meer die een symbool werd van zijn dwarsheid: juist niet!

In zijn gebruikelijke kloffie was hij in tijden van dierennood altijd paraat

Kleding en ego interesseerden hem niets, allemaal uiterlijk vertoon. In zijn gebruikelijke kloffie was hij in tijden van dierennood altijd paraat. Wat moest hij op een bruiloft of begrafenis in driedelig grijs? Dat voegde niets toe aan het belangrijkste feit, dat hij aanwezig was.

Aan de landsgrenzen werd hij er door de douane steevast uitgepikt. Eens was er een man 's nachts met zijn bootje op Terschelling gestrand. Bij het horen van gerommel en het zien van zaklantaarnlicht opende hij het luik en staarde in het woeste gelaat van Hessel. Met een klap ging het luik weer dicht, op een zeerover had de man niet gerekend.

Met de aangeboden hulp was het vertrouwen snel gewonnen. Zoals veel mensen een vertrouwd gevoel hadden bij deze ruwe bolster, blanke pit. Hij stond bekend als man van weinig woorden waar het zijn eigen zieleroerselen betrof, zelfs voor zijn familie. Maar over dieren kon hij wel eindeloos uitweiden, geregeld tot diep in de nacht.

De beste haring

Dan had hij Lenie 't Hart, Nederlands bekendste zeehondenverzorgster, weer aan de lijn. Hij begon haar 43 jaar geleden te bellen als hij een zieke zeehond had gevonden. Ze groeiden uit tot de beste maatjes, die elkaar bijstonden bij olierampen op de Shetlandeilanden, Frankrijk, Engeland, Duitsland en Zuid-Wales.

Samen hielpen ze in Denemarken de zeehondenopvang op gang. Op initiatief van Hessel besloten ze de van Engeland afkomstige, op Terschelling gestrande grijze zeehonden niet meer naar Duitsland te brengen, maar ze vrij te laten op de Engelsche Hoek, een zandbank tussen Vlieland en Terschelling. De populatie is enorm gegroeid.

Daarvoor was erkenning niet op zijn plaats, daar was hij heel duidelijk in: hij wilde géén lintje

Hessel was zoveel meer dan de 'Zeehondenredder van Terschelling', waarmee hij bekendheid kreeg. Hij snapte niet waarom. Dat hij meer dan 4000 zeehonden het leven redde, vond hij niet meer dan vanzelfsprekend. Daarvoor was erkenning niet op zijn plaats, daar was hij heel duidelijk in: hij wilde géén lintje. Hij accepteerde slechts van Dierenlot in 2015 de prijs 'Dierenhulpverlener van het jaar'. Mede voor de duizenden verzwakte vogels die hij naar opvangcentra bracht, en de gestrande bruinvissen, dolfijnen en andere walvisachtigen die hij terug in open zee kreeg.

Door die prijs kon hij weer even vooruit met het kostbare vrijwilligerswerk waarvoor hij op elk moment zijn eetcafé Wigwam kon verlaten. "De kroketten liggen in de frituur, ik moet even weg", riep hij zelfs als de zaak in het hoogseizoen vol zat dikwijls naar Nel. Of hij ging 's nachts na sluitingstijd voor de zekerheid nog even een ronde maken.

Eersteklas behandeling

De zieke zeehonden die hij meenam naar zijn loods, gebouwd samen met zijn vader, kregen een eersteklas behandeling. Met flesjes ORS voor een eerste herstelstoot en later de beste haring. Kosten noch moeite werden gespaard. Geld had voor hem sowieso geen waarde.

Slechts zijn verbondenheid met de natuur deed ertoe. Als een dier in nood raakte door menselijk toedoen, dan moest dat worden hersteld

Slechts zijn verbondenheid met de natuur deed ertoe. Als een dier in nood raakte door menselijk toedoen, dan moest dat worden hersteld. Dat zat er al in toen de kleine Hessel met zijn moeder het strand afstruinde. Jonge, ondervoede zeehondjes nam hij mee naar huis, waar hij ze voerde en verzorgde. Bij het Groene Strand in de slenk liet hij ze dagelijks zwemmen, tot ze voldoende op krachten waren gekomen en niet meer terugkeerden. Dan was hij tevreden. Later werd het een traditie om op zijn verjaardag de door hem geredde zeehonden weer los te laten. Dan genoot hij met volle teugen.

Als lid van de vrijwillige brandweer en met zijn sleep- en bergingsbedrijf zou hij mensenlevens redden. Maar met dieren was er die ontroerende verbondenheid. In tranen kon hij vertellen hoe hij voelde dat gestrande potvissen of dwergvinvissen (een meter of zeven lang) hem hun vertrouwden gaven.

Dan stond hij naast het oog, dat nauwgezet volgde wat hij deed. Doodstil lagen ze tijdens de reddingsoperatie: op een net gerold, met een shovel op een aanhanger gehesen en aan boord van een schip gebracht. Daar lieten ze de dieren compleet met aanhanger in zee zakken. Eén klap van die machtige staartvin had vernietigend kunnen zijn. Die was er pas als dank voor de vrijheid, dan stonden alle stoere redders met tranen in de ogen toe te kijken.

Illegale opvang

Die vertrouwdheid had hij met de kleinste dieren. Hoe schuw de aalscholver ook is, één stond er in de haven altijd te wachten tot Hessel hem zijn dagelijkse harinkje bracht. Een ekster in zijn loods als zijn beste vriend, Hessel was de enige die niet in zijn oor werd gepikt. Al verloochende het beest zijn afkomst niet. Alle boutjes en moertjes die verdwenen tijdens de restauratie van zijn boot, vond hij terug in een welgevuld nest. En dan was er achter de Wigwam nog Tshombe, het verwende aapje. Het beest bliefde geen bananen met bruine plekjes.

De zeehonden lagen verstopt onder de bedden van vrijwilligers en werden niet ontdekt

Met de zeehonden kwam hij in gewetensnood toen hij ze niet meer kwijt kon bij zeehondencentrum Pieterburen, omdat daar economische calculatie en de omvang van de populatie bepalend werden bij de keuze tussen wel en niet redden. De verzwakte dieren werden in zijn ogen veel te vroeg vrijgelaten, op weg naar een zekere dood.

Daardoor voelde hij zich met het starten van een eigen, illegale opvang gedwongen tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Daarbij bewoog hij zich met 't Hart 'ondeugend' op of net over de grens. Er werden invallen gedaan in zijn loods met twee bassins. De zeehonden lagen verstopt onder de bedden van vrijwilligers en werden niet ontdekt.

Tot op die ochtend van 21 januari 2016, toen de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en medewerkers van Zeehondencrèche Pieterburen met in hun spoor een cameraploeg van RTV Noord hem 'overvielen' en tien zeehonden in beslag namen. De gevoelige Hessel ervoer dat als een vernedering, hoezeer de NVWA ook bezwoer niet te twijfelen aan zijn dierenliefde. Hij moest zich aan het protocol houden. Dan moet je net bij deze onafhankelijke vrijdenker zijn, die zich behandeld voelde als een misdadiger.

De laatste hand

De publiciteit maakte veel los, Hessel kreeg uit het land meer dan 11.000 steunbetuigingen voor zijn aanvraag voor een legaal opvangcentrum. Vorig jaar maart kwam daar toestemming voor en momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de inrichting van 'Zeehondenstation Hessel Wiegman'.

Hij was de natuur waarvan hij de waarde begreep

Tijdens die strijd was hij ziek. In 2012 kreeg hij een aneurysma, een plaatselijke verwijding van een slagader, daarna kanker in de dikke darm, nier en lever. Hij werd van de operaties weliswaar trager, maar het veranderde niets aan zijn instelling van 'de onvervangbare herder', zoals hij door neef Hessel, de bekende muzikale Terschellinger, in een afscheidsgedicht werd geëerd: 'Hij was de natuur waarvan hij de waarde begreep'.

Hessel Wiegman werd op 29 april 1947 geboren in West Terschelling, waar hij op 10 februari 2017 overleed.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl. Of per post naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
In zijn gebruikelijke kloffie was hij in tijden van dierennood altijd paraat

Daarvoor was erkenning niet op zijn plaats, daar was hij heel duidelijk in: hij wilde géén lintje

Slechts zijn verbondenheid met de natuur deed ertoe. Als een dier in nood raakte door menselijk toedoen, dan moest dat worden hersteld

De zeehonden lagen verstopt onder de bedden van vrijwilligers en werden niet ontdekt

Hij was de natuur waarvan hij de waarde begreep

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.