Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Handen af van de Klamath-rivier

Groen

Jurriaan van Eerten

De rivier Klamath © Eline van Nes

Goed nieuws: de wilde zalm kan terugkeren in de idyllische Klamath Valley, in Noord-Californië en Oregon. Maar slecht nieuws is er ook: er is een grote pijplijn voor de export van aardgas op komst.

Tom Wilson draait zijn motorbootje dwars in de stroming, waardoor het hotsend richting oever beweegt. Hier is een van zijn vishoekjes. De rotsen zorgen voor een kleine draaikolk in het water, waardoor de zalm gedesoriënteerd raakt en zo nietsvermoedend in het visnet zwemt dat Wilson opspant.

Lees verder na de advertentie

"Met de hand vissen is hoe het hoort. Zo vang je niet meer dan je nodig hebt", vertelt de 65-jarige indiaan zodra de motor is stilgevallen. Als lid van de Yurokstam leerde hij al jong vissen van zijn vader, die dat van diens vader leerde en ga zo maar door. Zoals ook het recht op visplekken binnen de indianenstam een erfenis is van vader op zoon.

De Klamath Vallei © Brechtje Rood

De zalm trekt eens per jaar de rivieren in voor de paai, waardoor de cultuur van de Yurok vervlochten is met de zalm. Zij noemen zichzelf de 'zalmmensen'. Wilson vertelt over een verhaal in hun mythologie waarin een man net als Christus over de rivier liep omdat de zalmen er rug aan rug lagen.

Indianen, lokale bewoners en milieugroepen vrezen een lek van de nieuwe pijpleiding

Dat is een wereld van verschil met de huidige zalmstand; vorig jaar maakten de Yurok zelfs geen gebruik van toegewezen visquota, zodat de zalmpopulatie kon herstellen. De boosdoeners zijn dammen van een waterkrachtcentrale die stroomopwaarts de zalmtrek belemmeren. Ruim honderd jaar geleden zijn ze aangelegd, maar nu ze aan vervanging toe zijn, hebben het energiebedrijf en de staat Califonië besloten ze per 2020 helemaal te verwijderen. De voorbereiding voor sloop is al in gang gezet. Daarmee wordt de Klamath van ruim vierhonderd kilometer de langste rivier in de Amerikaanse geschiedenis die wordt hersteld. De zalm zal terugkomen, zoals ook gebeurde in de Elwharivier in Oregon, waar jaren geleden dammen werden verwijderd.

Pijpleiding

Goed nieuws, maar het volgende energiebedrijf staat al klaar. Een pijpleiding moet de Klamath-rivier doorkruisen om een verwerkingsfabriek van schaliegas, via fracking gewonnen in de Rocky Mountains, te verbinden met de kust. Vanuit daar kunnen de VS vloeibaar aardgas naar Azië exporteren. Sinds 2016 zijn de VS namelijk hard op weg het grootste exportland van aardgas ter wereld te worden.

Discussie over deze pijpleiding en de bijbehorende exportterminal Jordan Cove veroorzaakt al jaren protesten in Californië en Oregon. Indianen, lokale bewoners en milieugroepen vrezen een lek. In 2016 werd de pijpleiding afgekeurd door de Federal Energy Regulatory Commission (FERC), het publieke nut zou niet opwegen tegen negatieve effecten voor gemeenschappen rondom de pijpleiding. Maar president Trump plaatste direct nieuwe mensen in dit overheidsorgaan, die duidelijk meer pro-business zijn. De plannen voor de pijpleiding zijn opnieuw ingediend, dus zijn ook de demonstraties terug. De verwachting is een goedkeuring eind dit jaar.

Een pijpleiding, boze indianen: klinkt bekend? Dat dachten de indianen van de Klamath-rivier ook toen zij zagen hoe de protesten bij Standing Rock in Noord-Dakota wereldwijd in het nieuws kwamen.

Standing Rock

Op enkele tientallen kilometers stroomopwaarts van het bootje van Wilson woont, met uitzicht op de rivier, de 34-jarige Crispen McAllister, een Karukindiaan. Hij beschrijft het verzet van Standing Rock dat begon in 2016: 180 verschillende stammen uit alle hoeken van de Verenigde Staten steunden de protesten, waardoor men er in Noord-Dakota niet alleen voor stond. Zo georganiseerd waren de indianenstammen nooit geweest.

Het conflict tussen de indianen en de Amerikaanse overheid gaat net als de vishoekjes van generatie op generatie over

Dat gaf hem hoop voor de Klamath-rivier. Een aantal van McAllisters vrienden reisden naar Noord-Dakota, waarvan zij met blauwe plekken en schaafwonden terugkwamen. Ze legden er ook belangrijke contacten met andere stammen en vertelden het verhaal van de Klamath. Sinds Standing Rock is er veel contact tussen indianenstammen onderling, vertelt McAllister. En via die kanalen wordt de situatie hier nauwlettend gevolgd door dezelfde groepen die naar Noord-Dakota afreisden. Dat een rivier na honderd jaar afdamming direct weer opnieuw wordt geëxploiteerd vinden velen een enorm onrecht. "We weten zeker: net als bij Standing Rock komen ze hier naartoe. Zodra de eerste vrachtwagens binnenrollen."

De gemeenteraad van Klamath snapt het protest niet. Die ziet banen en belastinginkomsten van het gas als opsteker nu de houtproductie inzakt. Bovendien is dit globale duurzaamheid: aardgas is schoner dan het steenkool waarvan China nu veel gebruik maakt. Republikein Derrick DeGroot, voorzitter van de raad, denkt dat één pijpleiding extra geen verschil maakt. "Er liggen al mijlen aan pijpleiding die nooit lek zijn geraakt".

De woordvoerder van exportterminal Jordan Cove voegt toe dat alle veiligheidsmaatregelen worden genomen: de pijpleiding wordt twintig meter onder de Klamath-rivier aangelegd en een gaslek is niet vergelijkbaar met een olielek doordat aardgas verdampt. Sowieso zorgt de huidige techniek dat de leiding automatisch afsluit bij een lek.

Maar de indianen geloven het niet meer. Er waren bij Williams Company, één van de twee moederbedrijven achter het bedrijf dat de gaspijpleiding zal beheren, sinds de eeuwwisseling veertien gaslekken. Eén keer ontplofte daarbij zelfs een halve fabriek in de staat Washington, toen een olieopslag vlam vatte terwijl de beveiligingssystemen per ongeluk uit stonden. Dat de Keystone-pijpleiding, waarvan die in Noord-Dakota een uitbreiding moet worden, na alle protesten afgelopen november vijfduizend vaten olie lekte, is ook weinig geruststellend.

Visser Tom Wilson © Eline van Nes

David vs. Goliath

Terug met Wilson op de rivier in een groene vallei, uren rijden van steden, is het moeilijk te geloven dat deze idyllische omgeving het decor is van een strijd à la David tegen Goliath. Maar wat Wilson betreft is dit niets nieuws. Hij vertelt hoe rond 1850 de cavalerie kamp had gemaakt in de heuvels verderop. Er was een indianenopstand tegen goudzoekers, die onzorgvuldig met de natuur omgingen tijdens de goldrush. Hij vertelt hoe zijn grootvaders grootvader dat kamp met een aantal indianen midden in de nacht aanviel, in een oorlog die de geschiedenisboeken zou ingaan als de Klamath Wars. Dit conflict tussen de indianen en de Amerikaanse overheid gaat net als de vishoekjes van generatie op generatie over.

Wel nieuw is volgens hem de renaissance van de inheemse cultuur sinds de jaren zeventig. Daarmee herontdekken indianen wat belangrijk voor hen is: de natuur. De protesten van Standing Rock pasten daar perfect bij en worden door de indianen als het begin van een beweging ervaren, waarbij inheemse rechten en milieubescherming samengaan.

Lees ook: 'Wie legt er nu een pijpleiding naast het graf van een kind?'

In Standing Rock protesteerden in 2017 de Sioux tegen de aanleg van een pijplijn. Deze pijpleiding treedt hun geloof en tradities met voeten.

Deel dit artikel

Indianen, lokale bewoners en milieugroepen vrezen een lek van de nieuwe pijpleiding

Het conflict tussen de indianen en de Amerikaanse overheid gaat net als de vishoekjes van generatie op generatie over