Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Glastuinbouwers staan in de rij voor het CO2 van de vuilverbrander

Groen

Frank Straver

De afvalverwerkingsfabriek van AVR in Duiven. © Hollandse Hoogte / Luuk van der Lee Fotografie

Een huisvuilverbrander in Duiven begint met het opvangen van CO2 uit de schoorsteen. Tuinders uit de buurt willen het gas graag kopen als voedingsstof in de kas. Is dit het begin van een trend?

Een parade van vuilniswagens trekt langs. Ze arriveren vol huishoudelijk afval bij de afvalfabriek van AVR in het Gelderse Duiven, om met lege bak weer te vertrekken. De aanvoer van troep kent geen ophouden. Het belandt in een enorme hal. Er hangt een weeïge geur, die ook vrijkomt als je thuis een volle vuilniszak dichtknoopt. Een slingerende grijpmachine, als in een reusachtige kermisautomaat, ordent de afvalberg.

Lees verder na de advertentie

Zo'n beetje de helft van het afval van huizen komt trouwens níet bij de afvalfabriek terecht. Dat houden mensen apart, voor recycling. De rest, jaarlijks gemiddeld 250 kilo per inwoner, gaat hier de verbrandingsoven in. Net als bedrijfsvuil dat niet herbruikbaar is. De kachel in Duiven brandt dag in, dag uit om al dat afval uit de regio weg te werken. De witte rookpluim uit de enorme schoorsteenpijp is tot in de wijde omgeving zichtbaar, vanaf autowegen en vanuit weilanden.

De dampwolken die opstijgen zien er onschuldig uit. "Het is vooral waterdamp, we filteren de uitstoot", zegt Michiel Timmerije van AVR. Maar wat er niet uitgefilterd wordt, is het broeikasgas CO2. Dat haalt een normaal filter er niet uit. En laat CO2 nu net de meest verfoeide afvalstof zijn, omdat het de aarde in snel tempo opwarmt.

In het Westland zitten kaseigenaren er ook om te springen; ze kloppen daar al aan bij Shell in Rotterdam

AVR heeft daarom iets nieuws bedacht. Als eerste afvalverbrander van Nederland gaat het bedrijf een filter plaatsen dat CO2 wél tegenhoudt. Die zeef op de schoorsteen kost 20 miljoen euro, voor een deel betaald met subsidie. Hij houdt vanaf volgend jaar als test eerst 15 procent van het CO2 van de afvalfabriek uit de lucht, jaarlijks 60.000 ton. De CO2-afvang neemt daarna steeds toe. 

"Zo wordt onze afvalfabriek steeds schoner", zegt Timmerije. Want AVR doet al veel duurzame dingen, zegt hij. De afvaloven maakt warmte en stroom voor huizen. Zo is de vuilverbranding toch niet voor niks, is het idee. AVR durft het zelfs circulair te noemen, een creatieve benaming voor het verbranden van huishoudelijk afval. Ook houdt het bedrijf afvalstoffen apart die stoeptegelfabrikanten kunnen gebruiken.

Meststof

De nieuwe stap, het opvangen van broeikasgas, past bij die koers. Het afvalbedrijf wil zo tóch bestaansrecht houden in een duurzame economie. "En het mooie is", zegt Timmerije, "er zijn klanten die we blij kunnen maken met het CO2." De tuinders in het gebied, die planten en groenten kweken, daar heeft hij het over. Glastuinders stoppen broeikasgas in hun kas, omdat hun planten er sneller van gaan groeien. Een meststof, noemen de tuinders CO2.

"We kunnen echt niet zonder", zegt Berno Schouten van Lingezegen, het energiecollectief van tuinders in de regio Arnhem. "Nu maken tuinders hun eigen CO2", zegt hij. Dat gebeurt met zogeheten WKK-gaspompen op Gronings gas, die zowel warmte als broeikasgas maken. Die kunnen straks weg, als tuinders de broeikasgasdampen van AVR kunnen opkopen. Want er zal wel voor betaald moeten worden. De CO2-uitstoot is voor AVR straks geen afvalstof meer, maar handelswaar. Tuinders staan ervoor in de rij, zegt Schouten. Hier rond Duiven, maar net zo goed elders in Nederland. In het Westland zitten kaseigenaren er ook om te springen. Ze kloppen daar al aan bij Shell in Rotterdam voor broeikasgas.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

© Jorris Verboon

Schreeuwend duur

Nu kopen tuinders aardgas voor hun WKK-gasketel in de gashandel. De prijzen schommelen, en soms schreeuwend duur. Beter is het om een contract met een vaste prijs voor CO2 met het afvalbedrijf te tekenen. Behalve financiële zekerheid is ook milieuwinst een drijfveer. "Zonder WKK-pomp kun je als tuinder duurzaam worden", zegt Schouten. De warmte kunnen ze vervangen met zonnepanelen of bodemwarmte, allebei duurzame energievormen. Dat is ook fijn voor de afzet, want winkels vragen volgens hem steeds meer om producten met kleine footprint, of het nu paprika's of bosjes rozen zijn.

Vrijblijvend is het allemaal niet. De tuindersgroep heeft al een waarschuwing binnen van minister Wiebes, zegt Schouten. De boodschap van Wiebes: jullie moeten stoppen met Gronings gas. Nu gebruikt het Lingezegen-collectief nog zeker 20 miljoen kuub gas per jaar.

Om de gassen uit de pijp van AVR naar de tuinders te krijgen is een ingenieus systeem nodig. Dat begint al bij het 'CO2-schepnet', dat het afvalbedrijf nu installeert in de schoorsteen. Van daaruit gaat per uur 12.000 kilo CO2 door de wasstraat, zodat het niet ontsnapt. Die vochtige vangst gaat vervolgens door naar een koelmachine, die het gas bevriest tot minus 30 graden Celsius. Daardoor wordt het gas vloeibaar. Dat is handig, want dan kan het compact door buizen stromen. 

Die buizen transporteren het gas naar een tank, waar vrachtwagens uit kunnen tappen. Het gas via buizen onder de grond naar de kassen vervoeren kan ook, maar dat is volgens AVR nog te duur. Dus rijden trucks met het vloeibare broeikasgas naar de tuinder. Die stopt het in een opslagtank, warmt het op en blaast het zijn kas in. Het is nogal een staaltje techniek, al met al.

De komende jaren kunnen de eerste tuin­ders­groe­pen in Nederland gaan overstappen op CO2 uit afvalfabrieken

Wilde plannen

"Daar komen wij in het spel", zegt Karine Boissy Rousseau. Zij is baas van de Benelux-tak van het Franse bedrijf Air Liquide. Daar doen ze niet anders dan slepen met gassen, van hot naar her. Via buizen, pompen, en tanks. Het verschepen van broeikasgas is voor Air Liquide een groeimarkt, want er zijn steeds meer bedrijven die opgevangen CO2 van A naar B willen krijgen. 

Ze leveren het aan glastuinders, zoals AVR doet, maar er zijn nog meer mogelijke klanten voor het broeikasgas. De betonindustrie kan het gas gebruiken om beton snel te laten uitharden. De voedingsindustrie kan er soms wat mee, zoals in frisdrank. Er zijn zelfs wilde plannen om zeewier te kweken in boerderijen met waterbassins. Die planten kunnen, net als kasplanten, CO2 opslurpen om snel te groeien, zodat zeewier naar energie- of voedselbedrijven kan. Dat is nog ver weg.

Dat de tuinbouwsector een belangrijke CO2-klant kan worden, is nu al duidelijk. Brancheclub LTO Glaskracht deed samen met de afvalsector al een onderzoek. De komende jaren kunnen de eerste tuindersgroepen in Nederland gaan overstappen op CO2 uit afvalfabrieken, in plaats van uit de WKK-gasketel. En in de komende decennia is die overstap voor de hele sector denkbaar, voorspellen ze. AVR heeft behalve in Duiven ook een grote afvalfabriek in Rozenburg. Ook daar hoopt het bedrijf broeikasgas uit de rook te gaan halen. Opgeteld kan het bedrijf daarmee 800.000 ton opvangen en doorverkopen.

Slinkende afvalberg

De hele afvalsector denkt in 2030 zo'n 2 miljoen ton opgevangen CO2 aan kassen te kunnen verkopen. Dat is zo'n beetje een procent van alle Nederlandse uitstoot. De overheid heeft doelen voor een slinkende afvalberg en meer recycling. Maar de afvalsector ziet het er voorlopig niet van komen dat huishoudens zo weinig afval produceren dat de afvalfabriek leeg komt te staan. En anders zijn er altijd nog buitenlandse consumenten die spullen en verpakkingen weggooien. Nu al importeren Nederlandse afvalverwerkers ladingen buitenlands huisvuil uit Italië en Engeland om hier in de oven te stoppen. Dat komt met schepen naar Nederland. Milieuonvriendelijk? Het belandt in elk geval niet op de storthopen in het buitenland, zegt AVR.

Lees ook: Schone warmte in de kas

Energie Telers in het Westland vatten vorig jaar het plan op om hun kassen te gaan verwarmen met schone warmte die ze uit de bodem oppompen. Ook willen ze meedoen aan een nieuwe warmte-rotonde.

Deel dit artikel

In het Westland zitten kaseigenaren er ook om te springen; ze kloppen daar al aan bij Shell in Rotterdam

De komende jaren kunnen de eerste tuin­ders­groe­pen in Nederland gaan overstappen op CO2 uit afvalfabrieken