Aangeboden door onze adverteerder Wat is dit?

Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geothermie: hoe water diep uit de grond onze huizen gaat verwarmen

© KVGN
KVGN

Nederland werkt hard aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgas CO2. We kunnen aardwarmte gebruiken om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Steeds meer Nederlandse woningen willen worden verwarmd met water uit kilometers diepe putten.

Begin januari zagen inwoners van Horst aan de Maas een opmerkelijke kolonne voorbij trekken. Drie futuristisch ogende trucks reden stapvoets door het Limburgse dorp aan de Duitse grens. Regelmatig kwam de kolonne tot stilstand. Met een luid gezoem drukte een hydraulisch systeem daarna de zware platen vanaf de onderzijde van de trucks op het wegdek. Navraag leert dat de trucks van de Franse bodemexpert CGG korte trillingen in de ondergrond veroorzaakten. Trillingen die dieptes tussen de 2 en 7 kilometer kunnen bereiken. Onderzoekers vangen de echo’s hiervan op met zogeheten seismometers. Deze zeer gevoelige apparatuur wordt bijvoorbeeld ook gebruikt om aardbevingen te voorspellen en monitoren. Door zelf trillingen te veroorzaken kunnen de experts onder meer precies zien hoe de onderliggende grondlagen zijn opgebouwd, wat de samenstelling is en hoeveel water er tussen de verschillende lagen aanwezig is.

Lees verder na de advertentie

Geothermie

De Franse bodemexperts kwamen langs op verzoek van de provincie Brabant. Die wilde op deze manier de potentie voor toepassing van geothermie in de regio onderzoeken. Letterlijk vertaald betekent geothermie warmte uit de grond, en dat is ook precies waar het om gaat. Op een paar meter diepte vind je al snel een constante temperatuur van rond de tien graden Celsius. Met elke kilometer die je verder in de bodem afdaalt, stijgt de temperatuur met zo’n dertig graden. Op zo’n 3,5 kilometer is er dus een grote kans dat het aanwezige grondwater kookt.

Dat is uiteraard interessant in een wereld waarin de voorraad fossiele brandstoffen snel afneemt. En waarin de CO2-uitstoot van verbrandingsmotoren en kachels deels verantwoordelijk is voor de verdergaande opwarming van de aarde. Met aardwarmte kunnen we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen flink verkleinen. En daarmee dus direct de hoeveelheid CO2 in onze atmosfeer sterk terug te dringen. Dat is onder meer belangrijk omdat Nederland met 191 landen heeft afgesproken om in 2050 CO2-neutraal te zijn.

© KVGN

Grote dieptes

Dat betekent onder meer dat de rol van aardgas de komende decennia kleiner zal gaan worden.

Geothermie biedt daarvoor een zeer interessant alternatief. Als je erin slaagt het warme grondwater naar boven te halen, kun je daar onder meer huizen, kantoren en andere gebouwen mee verwarmen. Daarvoor moet echter worden geboord, en boren op dergelijke dieptes is niet eenvoudig. Om te zorgen voor een duurzame oplossing, moet je er bovendien ook voor zorgen dat het afgekoelde water weer naar dezelfde dieptes wordt teruggepompt.

Dat betekent dat je geen één, maar twee diepe putten (‘doubletten’) naar een geschikte aardlaag moet boren. Bijvoorbeeld een poreuze zandsteenlaag die water vasthoudt. Die twee putten moeten schuin uit elkaar lopen, zodat het afgekoelde water niet direct terugkomt bij de warmtebron. Dat zou immers leiden tot afkoeling van de bron. Door het gebruikte water terug te pompen naar een locatie op ongeveer 1,5 tot 2 kilometer afstand van de warmwaterbron kan dat eerst weer op temperatuur komen voordat het opnieuw wordt opgepompt.

Glastuinbouw en woningen

Eenmaal boven haalt een ‘warmtewisselaar’ de warmte uit het opgepompte water. De gebruikte technologie lijkt op die van de warmtepomp uit een eerder artikel in deze serie. Momenteel zijn in ons land rond de 16 projecten waarbij gebouwen met aardwarmte worden verwarmd. Belangrijkste gebruiker is de glastuinbouw in het Westland, waar continu warmte nodig is voor het verbouwen van groente en fruit. In onder meer Nootdorp en Heerlen leveren geothermieprojecten ook al warmte aan gebouwen met mensen.

In 2012 onderzocht TNO de mogelijkheden die onze Nederlandse bodem biedt als alternatieve warmtebron. Voor de diepte tot vier kilometer kwamen de onderzoekers daarbij tot een potentieel van ongeveer 850 PetaJoule (PJ) per jaar. Eén PetaJoule is genoeg om 25.000 Nederlandse huishoudens een jaar lang warm te houden. Bij maatschappelijke kosten-batenanalyses komen warmtenetten als beste uit de bus als aardgasvervanger.

© KVGN

Warmtenet

Dat geldt met name voor wijken met een dichte bebouwing (van zo’n driehonderd huishoudens per hectare) en veel warmtegebruik. Zo zijn in Pijnacker eind 2016 bijvoorbeeld 470 flatwoningen aangesloten op een lokaal warmtenet met geothermie als bron. Daarmee is de verwarming van de woningen volledig duurzaam geworden, zonder enige CO2-uitstoot. Dezelfde bron, op een diepte van ruim 2 kilometer, verwarmt ook de kassen van een tuindersbedrijf, een school en een sportcomplex.

De Nederlandse gassector levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van deze en andere projecten. Omdat deze sector veel ervaring heeft met de benodigde technologie, én omdat de sector veel kennis heeft over de verschillende aardlagen. In het volgende artikel gaan we dieper in op de wijze waarop de gassector bijdraagt aan de toepassing van geothermie. Én gaan we dieper de grond in, op zoek naar nog warmer water.  

Meer weten? kijk op gas2050.nl

Advertisement

De journalisten van Trouw zijn niet betrokken bij en niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit artikel.

Deel dit artikel