Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geen plek is te gek voor zonnepanelen

Groen

Frank Straver

In Huainan in China liggen al zonnepanelen op het water van een meer. Het is het grootste zonnepark ter wereld op het water. © ANP

Om grootschalig zonnestroom te oogsten, moeten overal panelen komen. Op daken en op de grond. Technici zien nu nieuwe kansen: zonnepanelen dobberend in zee en verstopt in de autoweg.

Op daken is nog zat vrije ruimte, dat is het punt niet. Zo’n 7 procent van de koophuizen heeft cellen op het dak. Dan zijn er nog grotere daken, van scholen, bedrijven en loodsen. En vergeet de huurhuizen niet. Slechts 2,3 procent in het huursegment heeft zonnepanelen. Nog zat kansen dus voor consumenten, woningcorporaties en zonne-energiebedrijven. Maar om zonnestroom een megaschaal te geven, zodat het kan opboksen tegen fossiele gas- en kolenenergie, willen ontwikkelaars ondertussen meer. Veel meer. Op industrieterreinen en open akkers verschijnen al de eerste ‘grondgebonden’ zonne-akkers, tientallen hectares groot. De ruimte in Nederland is schaars. Dat levert frisse, vernieuwende ideeën op.

Lees verder na de advertentie
De offshore zonnevelden zijn bedoeld om olie- en gasplatforms van de troon te stoten

1: Zonnepanelen ver in zee

Het nieuwe consortium Oceans of Energy kreeg een idee. Als het op land krap wordt met de aanleg van grote zonneparken, dan verkassen we toch gewoon naar zee? Het samenwerkingsverband is uit op een wereldprimeur, met de installatie van een eerste drijvende ‘zonnefarm’ op zee. De deelnemende energiebedrijven Taqa en Oranje Nassau Energie geloven erin. De kennisinstituten ECN, TNO en Marin, het Maritieme Research Instituut Nederland doen mee.

In de komende drie jaar moet 2500 vierkante meter aan dobberende panelen verschijnen, 15 kilometer uit de kust vanaf Scheveningen. Dat is een test. Dat zonnecellen kunnen drijven, dat staat al vast. Kleine proeven, zoals op het baggerdepot De Slufter in Rotterdam, toonden al aan dat zonnepanelen kunnen dobberen op een lichtmetalen constructie. In China doen ze het ook al, daar bedekken gigantische zonne-installaties het oppervlak van meren. Maar dat is op stilstaand water. Oceans of Energy wil de panelen nu in open zee leggen. Dat is niet eerder vertoond.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Onderhoud aan het waterzonnepark in China. © AFP

Het is te hopen dat ze de ‘destructieve natuurkrachten’ zoals golven en stroming daar aankunnen, aldus directeur Allard van Hoeken. Zo ja, dan wil Oceans of Energy op veel meer plaatsen in de zee panelen neerleggen.

Maar wacht eens even. Ook de ruimte op de Noordzee is schaars. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) waarschuwde afgelopen week nog: het wordt dringen op zee. Er komen steeds meer activiteiten bij. Dat kan gaan botsen met scheepvaart en vissers, die ook hun gang willen gaan. Vooral de bouw van grote nieuwe windparken vraagt volgens het PBL om een zeer goede planning. Als de overheid nu al nadenkt over de plaats voor windmolens die na 2030 in zee komen, hoeft er geen botsing van belangen te ontstaan. Goed plannen, dat is de kunst.

Daar hoopt Oceans of Energy zijn voordeel mee te gaan doen. Het initiatief wil de zonnepanelen in zee plaatsen tussen windmolenparken. Een belangrijk voordeel zou zijn dat een windpark al een stroomkabel naar land heeft, om de stroom te transporteren. Daar kan een naastgelegen ‘zonnefarm’ mooi op meeliften. Dat scheelt werkzaamheden en kosten. Het ministerie van economische zaken en klimaat voelt wel wat voor zulke schaalvoordelen en geeft 1,4 miljoen euro subsidie. Het project kost twee miljoen. De initiatiefnemers van het project ‘Zon op Zee’ hopen dat de energieproductie 15 procent hoger uitkomt dan bij zonnepanelen op land. De schittering van de zon op water kan de opbrengst verhogen, is namelijk het idee.

Voor het zeeleven zouden de drijvende zonnepanelen geen bedreiging zijn. Het water is troebel, dus het blokkeren van zonlicht is niet zo’n punt. Sterker nog, de initiatiefnemers verwachten dat zich aan de onderkant van de zonnepanelen waterplantjes- en dieren hechten. Uit studies van windmolens in zee bleek eerder ook dat algen graag woekeren op de constructie onder water. Dat kan schelpdieren en vissen aantrekken. Trouwens, dat geldt net zo goed voor de poten van olie- en gasplatforms. De offshore zonnevelden zijn juist bedoeld om zulke fossiele bronnen in de toekomst met goedkope groene energie van de troon te stoten.

2: Een autoweg met cellen erin

Er is nog een idee voor de productie van zonne-energie, zonder akkers of ander land in te leveren. Zonnecellen kunnen in het wegdek worden weggestopt. “We hebben in Nederland 140.000 kilometer aan openbare wegen, waarvan 120.000 kilometer relatief rustig”, zegt Sten de Wit, die vanuit kennisinstituut TNO de kar trekt bij het project SolaRoad. Die 120.000 kilometer is in potentie een enorme energiecentrale, zegt hij. Die wegen hebben opgeteld meer oppervlak dan alle daken van huizen. “En het mooie is”, zegt de Wit, “het is wegdek dat het grootste deel van de dag zon ligt te vangen”. Anders dan de snelwegen en hoofdwegen, waar het de hele dag toch relatief druk blijft met autoverkeer.

Als De Wit naar het wegdek kijkt, dan ziet hij eigenlijk een verborgen zonnecentrale voor zich. Dan is het wel zaak om er zonnecellen in te stoppen. Aan die techniek wordt nu hard gewerkt. Binnenkort wil het initiatief, waar naast TNO de provincie Noord-Holland, Dynniq en Ooms Civiel aan meedoen, voor het eerst zonne-energie oogsten uit een grote openbare weg, waar auto’s en fietsers rijden. Provincies zoals Noord-Holland denken er over na. Ook de wegbeheerder moet meewerken, energie moet wel veilig uit de weg komen. Het klinkt gek: een autoweg die goed is voor het klimaat. Technisch kan het. Zeker als er in de toekomst elektrische wagens overheen rijden, met duurzame energie in de accu.

Het is niet nodig om helemaal from scratch te beginnen. SolaRoad heeft al ervaring. In 2014 opende in Krommenie het eerste fietspad, met honderd meter aan zonnecellen erin. In het begin waren er wel kinderziektes. De toplaag van de weg liet los, de energieopbrengst viel ook tegen. Daar is van geleerd, belooft De Wit. De techniek is ‘commercieel en technisch’ piekfijn in orde. De glazen zonnecellen zijn zo in het wegdek verwerkt dat je ze haast niet ziet zitten. Er is gesleuteld om te zorgen voor genoeg ruwheid. “Gevaarlijk of glad is het echt niet, ook niet bij regen”, claimt De Wit.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Het zonnefietspad in Krommenie. © TRBEELD

Voor weggebruikers is het wel een kwestie van wennen. Bij het fietspad in Krommenie testte SolaRoad de acceptatie door weggebruikers. Naast de zonneweg lag een gewone asfaltweg. Een camera hield in de gaten: welke rijbaan kiest men. “Na de eerste koudwatervrees maakte het niks uit.”

Andere bedrijven hebben ook lucht gekregen van de kansen van wegen met zonnecellen. Sinds de start in 2014 kreeg SolaRoad er internationaal drie concurrenten bij. Hoe meer extra groene energie hoe beter, zeggen de Nederlanders. Er zijn wegen genoeg, dus de bedrijven zouden elkaar niet zo snel dwars zitten. In Nederland heeft Groningen ook een eerste zonnefietspad gekregen. In Frankrijk verschenen er ook twee, geleverd door Nederland. Via de verkoop van kleinschalige sets van 2,5 bij 3,5 meter hoopt SolaRoad overal stroken zonnepanelen in het wegdek te krijgen. Zo’n strookje zonnecellen levert jaarlijks 3500 kilowattuur op, gelijk aan het stroomgebruik van een huis. Ondertussen speurt het consortium naar nieuwe kansen voor grote projecten. Pas als hele fietspaden of autowegen worden uitgerust met panelen gaan ze écht meetellen in de schone energiemix.

Zo kan het ook

Zonnepanelen verschijnen straks ongemerkt overal, als we groene trendwachters moeten geloven. Geinige gadgets van nu worden dan heel gewoon. Een rugzak met een paneel erop om je laptop op te laden. Of zonnefolie op het borstvakje van je t-shirt, om je mobiele telefoon op te laden. Het zonnedak op een elektrische auto kan een directe voeding worden voor de accu. Energiedeskundige Wim Sinke van ECN gelooft in zulk multifunctioneel ruimtegebruik. Een paneel is in de (verre) toekomst meer dan alleen een paneel. Een baksteen of dakpan, een kunstwerk of een geluidscherm.

Lees ook:

Investeerders vechten om grond om er zonnepanelen op te zetten. Voor het eerst wordt ook boerenland gereserveerd

Zeeën van zonnecellen leken ooit voorbehouden aan woestijngebied, maar ook in Nederland komen op boerenvelden en in natuurgebied steeds meer zonneweides. Goed voor de schone energie, maar wat betekent dit voor het landschap?


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

De offshore zonnevelden zijn bedoeld om olie- en gasplatforms van de troon te stoten