Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een temperatuurstijging van twee graden is wellicht al te veel voor de aarde

Groen

Joep Engels

De hoogovens van staalbedrijf Tata Steel © ANP

Terwijl Nederland zijn Klimaatakkoord in orde maakt, houden wetenschappers er alweer rekening mee dat de ambities moeten worden aangescherpt.

Het IPCC-rapport dat maandag in Seoul wordt gepresenteerd, bespreekt de vraag hoeveel het uitmaakt als de aarde slechts anderhalve graad opwarmt in plaats van twee graden. Toen het Akkoord van Parijs in 2015 werd ondertekend, gold die twee graden als zeer ambitieus. Het in Parijs geuite streven om het bij anderhalve graad te houden, leek bij voorbaat onmogelijk. Dan zou er in 2020 al geen broeikasgas meer de atmosfeer in mogen.

Lees verder na de advertentie

We waren toen misschien wel heel erg voorzichtig, zegt Detlef van Vuuren, hoogleraar milieuwetenschap aan de Universiteit Utrecht. Dit voorjaar was hij een van de auteurs van een studie in Nature die de kansen van ambitieuzere doelstellingen onderzocht. “Nieuwe inzichten duiden erop dat het iets meer kan zijn. Maar niet veel. Twee graden wordt hoe dan ook krap. Anderhalve graad wordt nog veel krapper.”

Als alle landen de beloftes die ze na Parijs hebben gedaan, waarmaken, warmt de aarde nog altijd ruim drie graden op

Detlef van Vuuren, hoogleraar milieuwetenschap

Grofweg komt het erop neer dat de wereld, om op twee graden uit te komen, de uitstoot van broeikasgassen in vijftig jaar moet afbouwen naar nul. Voor anderhalve graad moet dat in 25 jaar gebeurd zijn. Van Vuuren: “Dat is niet reëel. Zeker die 25 jaar halen we nooit. De enige manier om aan die doelstellingen te voldoen, is als we op termijn ook broeikasgassen uit de atmosfeer halen.” Dan maken we gebruik van het feit dat klimaatverandering een traag proces is. Het duurt enige tijd eer de atmosfeer de temperatuur bereikt die bij een bepaalde concentratie broeikasgassen ‘hoort’. Er mag dus even te veel CO2 in de atmosfeer zitten; als dat er tijdig weer uit gehaald wordt – negatieve emissies, wordt dat genoemd – blijft de temperatuur binnen de perken.

Methodes

Je kunt broeikasgassen verwijderen door bossen aan te leggen of gewassen te telen voor brandstof waarna je de vrijgekomen CO2 ondergronds opslaat. Je kunt ook kiezen voor technische varianten waarbij je de CO2 uit de lucht filtert en opslaat. Al die varianten hebben voor- en nadelen, zegt Van Vuuren. Ze zijn duur, de techniek is nog nauwelijks ontwikkeld, of ze nemen erg veel ruimte in beslag. “Bij herbebossing of biomassa moet je al gauw denken aan 10 tot 15 procent van het landbouwareaal.”

Maar er zijn ook kansen. Als mensen iets minder vlees gaan eten, komt land beschikbaar voor biomassa dat nu nog voor de veeteelt wordt gebruikt. Dat mes snijdt aan twee kanten: bij veeteelt komen veel broeikasgassen vrij. Van Vuuren ziet ook andere mogelijke meevallers: “Wellicht gaat de omschakeling naar hernieuwbare energie, zoals zon en wind, nog iets sneller dan gedacht.”

Als we van elkaar zien dat we stappen zetten, komen we los van de oude patstelling

Detlef van Vuuren, hoogleraar milieuwetenschap

Niettemin, de aarde zit nu nog op koers voor een opwarming van vier à vijf graden in 2100. En als alle landen de beloftes die ze na Parijs hebben gedaan, waarmaken, warmt de aarde nog altijd ruim drie graden op. Van Vuuren houdt moed: “In Parijs hebben we vastgelegd dat die doelen in ons gezamenlijk belang zijn. Als we van elkaar zien dat we stappen zetten, komen we los van de oude patstelling. Maar de klok tikt intussen door.”

Het bos in

De aanleiding voor het IPCC-rapport was de vrees dat eilandstaten zouden verdrinken, ook als het doel van maximaal twee graden opwarming zou worden gehaald. Het is de vraag of het rapport houvast biedt. De onzekerheden zijn groot en de verschillen klein.

Pier Vellinga, emeritus hoogleraar en klimaatwetenschapper van het eerste uur, pleit voor een ruimere marge. ‘Wat mij betreft zouden we het op één graad moeten zien te houden. De risico’s dat processen in gang worden gezet die zichzelf versterken en de opwarming onomkeerbaar maken, worden bij hogere temperaturen reëler. Bij anderhalve graad gaan we het bos in, bij twee graden ben ik bang dat we helemaal de weg kwijt zijn.’

Lees ook: 

De hoofdlijnen van het IPCC-klimaatrapport tekenen zich al af

De wereld zit nog niet op het juiste spoor, signaleert het VN-klimaatpanel IPCC. Er ligt een gapend gat tussen beloften voor het klimaat en de actie. Dat blijkt uit briefings van milieuorganisaties die het conceptrapport al hebben ingezien.

Het kabinet dwingt voorlopig niemand zijn huis energieneutraal te maken

Wiebes was gewaarschuwd: De hardwerkende Nederlander mocht niet het kind worden van de groene rekening. Vrijdag gaf Wiebes er blijk van dat hij die boodschap goed had verstaan.

Opeens is de coalitie het toch eens over nieuwe klimaatmaatregelen

Opvallend snel is er nu toch overeenstemming over nieuwe maatregelen om de klimaatdoelen te halen. Coalitiepartijen willen uitstralen: wij zien de urgentie en de noodzaak van een Klimaatakkoord

Deel dit artikel

Als alle landen de beloftes die ze na Parijs hebben gedaan, waarmaken, warmt de aarde nog altijd ruim drie graden op

Detlef van Vuuren, hoogleraar milieuwetenschap

Als we van elkaar zien dat we stappen zetten, komen we los van de oude patstelling

Detlef van Vuuren, hoogleraar milieuwetenschap