Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een statige boom in een Fries park in Engelse stijl

Home

Maaike van Houten

© Werry Crone

In iedere provincie staan markante bomen, die iedereen kent. Achter deze oude kolossen zit vaak een bijzonder verhaal. Trouw spreekt met de verzorgers van twaalf oude bomen in twaalf provincies. Vandaag: de eeuwenoude rode beuk van Oranjewoud.

Friesland staat misschien niet bekend om zijn bomen, maar, de zuidrand van de provincie is hier en daar aardig bebost. Rond Appelscha, natuurlijk, maar ook de gemeente Heerenveen heeft 600 monumentale bomen op haar grondgebied. Een groot deel van dat hoge groen staat op landgoed Oranjewoud, in het gelijknamige dorpje een paar kilometer buiten Heerenveen. Op het informatiebord met wandelroutes over het gebied staat een foto van een rode beuk als een van de trekkers van het park.

Lees verder na de advertentie

In de tuin zelf ontbreken verwijzingen naar de bijna 200 jaar oude veteraan. Maar Hanneke Huisman loopt er zonder omwegen naar toe. Als regisseur groen bij de gemeente Heerenveen is ze samen met het wijkteam verantwoordelijk voor het onderhoud van de boom en van het park. Dat is ingericht in Engelse landschapsstijl, met kronkelige paadjes langs eiken en beuken, en bruggetjes over een vijver met moerasspirea en krabbenscheer, voor de beschermde libelle die daar huist. Het park is vrij toegankelijk, een deel van het poëziepad gaat erdoorheen, een paar kilometer verderop is museum Belvédère. Maar op deze sombere zomerse ochtend is er bijna niemand.

De beuk heeft genoeg ruimte, en anders maken we die

Beheerder Hanneke Huisman

Ruimte

Niet ver van de vijver rijst de beuk op, zo’n 25 meter hoog en met een stam van meer dan vijf meter omtrek. “Je ziet dit soort beuken veel op buitenplaatsen”, zegt Huisman. “Ze staan hier goed, door hun bijzondere kleur en hun statige karakter.” Van dichtbij lijkt de beuk wel groen, maar van een afstandje heeft hij een onmiskenbare rode gloed. Dat gaat in de loop van de zomer van rood naar geel, in de herfst wordt hij bruin, en dat blijft ook in de winter zo - de beuk houdt zijn blad, al is dat ’s winters wel wat verdord.

De boom heeft hier aan de rand van een pad alle ruimte, hij heeft daardoor zijn natuurlijke vormen behouden. Takken konden zich vormen waar ze wilden. Ze houden elkaar vast ter ondersteuning, wijst de Heerenveense ambtenaar voor het groen. Normaal gesproken is de stam van een beuk glad, de drie exemplaren even verderop hebben zo’n vlakke bast. Maar aan deze boom stikt het van de uitstulpingen, stompjes als van een geamputeerd ledemaat. Op die plekken zijn de takken afgebroken. “De wonden zijn door hemzelf gedicht”, zegt Huisman.

De markante, eeuwenoude beuk in het Oranjewoud. © Werry Crone

Ze schat dat de boom hier omstreeks 1830 is geplant. “Hij is dus bijna tweehonderd jaar, en dat is heel oud”, zegt ze. Maar de boom is gezond, er zit weinig dood hout in en hij zit goed in het blad, dat dezelfde vorm heeft als van een groene beuk. Onder de boom groeit alleen een beetje gras, het is daar te donker voor iets anders, bovendien slurpt de beuk al het water op. Het is een plek geworden waar mensen na een crematie weleens as uitstrooien.

De rode beuk staat niemand in de weg, en hij is ook nog eens de bijzonderste en de mooiste van het park, vindt Huisman

Het park heet officieel de Overtuin, het is de tuin van buitenplaats Oranjewoud. Dat kreeg die naam nadat prinses Albertine Agnes het landgoed in 1676 had gekocht. Zij was de dochter van stadhouder Fredrik Hendrik en Amalia van Solms en kleindochter van Willem van Oranje. De prinses liet haar tuin aanleggen in barokstijl, met lange lanen en singels. In 1713, een kleine twintig jaar na haar dood, werd het koninklijke landgoed verkocht. Later werd het afgebroken. Op dezelfde plek bouwde de Friese politicus Hans Willem de Blocq van Scheltinga een nieuw Oranjewoud. Hij was het die de Overtuin inrichtte naar Engels model. Tot in de jaren zestig bleef het huis in de familie. Nu doet het dienst als congrescentrum.

Prieeltje

De tuin is sinds 1953 van de gemeente, die probeert het groen zoveel mogelijk intact te houden. De beuk heeft genoeg ruimte, ‘en anders maken we die’, zegt Huisman, zittend in het prieeltje van waaruit het zicht op de reus perfect is.

Het prieeltje is zo geplaatst dat het zicht biedt op de buitenplaats. Een kolossale conifeer verhindert dat, die is precies in de zichtlijn neergezet. “Die staat er enigszins op de verkeerde plek”, zegt Huisman. Ook deze monumentale boom is het waard behouden te blijven. Maar als die slechter wordt, dan wordt hij gekapt. “En dan gaan we voor de zichtlijn.”

De rode beuk staat niemand in de weg, en hij is ook nog eens de bijzonderste en de mooiste van het park, vindt Huisman. Ze verwacht dat hij nog wel een tijdje meegaat. De bomen in het park geven elkaar beschutting, ze doorstaan elke storm. Het struweel eromheen, en de tamme kastanje die ernaast staat, vormen geen enkele bedreiging. Huisman: “Er is geen reden waarom hij het niet nog een tijdje vol kan houden.”

Lees ook de andere afleveringen uit de serie 'Monumentale bomen':
Aflevering 1: Hans, Grietje en de heks in Arnhem
Aflevering 2: De markante plataan bleef gespaard in de oorlog
Aflevering 3: Deze oersterke kolos kwam ooit als een klein zaadje op een VOC-schip naar Nederland
Aflevering 4: Onder deze genderneutrale boom komen kinderen tot rust

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De beuk heeft genoeg ruimte, en anders maken we die

Beheerder Hanneke Huisman

De rode beuk staat niemand in de weg, en hij is ook nog eens de bijzonderste en de mooiste van het park, vindt Huisman