Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een echt kinderklimaatboek dat niet eens betuttelend is

Groen

Frank Straver

© -

'Palmen op de Noordpool' legt aan kinderen het klimaatprobleem uit. Niet met losse 'wist-je-datjes', maar doorwrocht. Ook prettig: het is niet belerend, wel grappig.

Simon (11) en Aniek (14) lazen het als eerste toen hun vader, kinderboekenauteur Marc ter Horst, uitgeschreven was. Handig, ze vielen precies in zijn doelgroep: "Kinderen vanaf een jaar of tien". Het proeflezen, ook in enkele andere gezinnen, gold als laatste test. Snappen ze het, vinden ze het leuk? Logisch dat hij met die vragen zat.

Lees verder na de advertentie

Ter Horst (50) verwerkte gortdroge informatie tot het zojuist verschenen boek van 180 pagina's. Van gegevens over klimaat in oertijden, tot de laatste inzichten. Waarom? "Simpel. Zo'n boek als dit bestond nog niet." Kinderboeken over het klimaat zijn toch al zeldzaam. En veel verder dan 'weetjes' komen ze meestal niet. Dat moest toch echt anders kunnen, bedacht de schrijver.

'Ga je nou niet schuldig voelen als je een keer een lampje laat branden, een sau­cij­zen­brood­je eet of te lang onder de douche staat'

Het boek beschrijft: de aarde warmt op, dat bedreigt mensen, terwijl 'we' het zelf veroorzaken en kunnen stoppen. "Maar ga je nou niet schuldig voelen als je een keer een lampje laat branden, een saucijzenbroodje eet of te lang onder de douche staat", staat erbij. "Op die manier is er niets aan en ga je het ook niet volhouden." Ter Horst wil groen gedrag aanmoedigen, maar zonder mopperen of somberen. Het resultaat: een monter klimaatboek.

"Dat is een bewuste keuze", zegt de schrijver, die zich ook verdiepte in vormen van communicatie over klimaat. "Het moest geen boek worden van: o jee, we gaan er allemaal aan, doe iets!"

Hoopvol

Voor doemdenken zag Ter Horst trouwens ook niet echt reden. "Ik ben hoopvol, duurzaamheid wint snel terrein." De laatste jaren is groen denken (doén is nog stap twee natuurlijk) gemeengoed aan het worden, zegt hij. De humoristische illustraties van Wendy Panders, die alle pagina's opfleuren, ondersteunen dat optimisme.

Het boek zelf is klimaatvriendelijk, zegt Ter Horst. Eerlijke toevoeging: "Klimaatneutraal zou niet kloppen". Een boek publiceren vervuilt altijd. Wel is dit kinderboek zonder water gedrukt, op verantwoord papier. In Nederland en niet in China, zoals zijn vorige boeken. Dat scheelt vervuilend transport.

Ter Horst dook, voor hij ging schrijven, eerst jaren in de boeken om de klimaatverandering te snappen. Van het broeikaseffect zelf, tot de oorzaken en gevolgen. Dat uitleggen aan kinderen: is dat een kwestie van weglaten? "Ze snappen soms meer dan je verwacht", zegt hij. Een stukje over zuurstofisotopen moest minder uitleggerig, zeiden de jonge proeflezers. Over zonnevlekken vroegen ze juist meer verklarende woorden.

Een hoofdstukje over doortrapte tactieken van kli­maat­ont­ken­ners haalde het boek

Als schrijver van het kinderboek leerde Ter Horst zelf een heleboel, zegt hij. "Ik had eye-openers." Voorbeeldje: mensen die steevast twijfels uiten bij klimaatverandering. "Toen ik aan het boek begon was ik er niet over uit, wat ik van ze vond. Ik ontdekte: ze misleiden vaak doelbewust." Een hoofdstukje over doortrapte tactieken van klimaatontkenners haalde het boek.

Net zo goed is er aandacht voor een bekende gemanipuleerde foto, waarop een ijsbeer zogenaamd wegkwijnt door verdwenen poolijs. "Dat is echt te nep voor woorden", staat erbij.

Klare taal, Ter Horst blinkt er in uit. Of het nu gaat over extreem weer, overbevolking of kernenergie. En dat zonder daarmee de waarheid geweld aan te doen. "Een beetje versimpelen moet soms. Maar: nooit teveel. Als kinderen niet alles exact snappen is het ook niet erg." Er zijn geen thema's weggelaten omdat ze misschien te ingewikkeld zouden zijn.

Geen sorry

Lezers wandelen in de bundel door haast alle aspecten van de klimaatverandering. Serieus en toch soepel, dankzij simpele taal. Korte zinnen, rake woorden, geinige vergelijkingen. Ergens halverwege komt de koe aan bod, die met scheten en boeren het sterke broeikasgas methaan uitstoot. En koeien 'zeggen niet eens sorry', schrijft Ter Horst.

Het gaat verder: als mensen niet zo massaal vlees en melk zouden kopen, dan stonden ook niet overal koeien te scheten. Droog. Geen speld tussen te krijgen bovendien. "Tja, daar ben ik goed in", zegt de ervaren auteur, die ook lesstof schrijft voor aardrijkskundeboeken. Om te zorgen dat dit klimaatboek tot in de puntjes klopt, volgde er toch een laatste check. Wetenschappers, zoals weerman Peter Kuipers Munneke, controleerden alle teksten.

Een mooie vondst is een afscheidsbrief, gericht aan vuile steenkolen, aardgas en olie. Ook creatief in het boek is de klimaatbingo. Het idee: je kunt allerlei gebeurtenissen aankruisen, zodra ze echt plaatsvinden. Zoals: 'Je eerste schoolreisje met de waterstofbus', of 'Verenigde Staten terug in klimaatakkoord van Parijs'. Wie weet komt het ervan?

'Palmen op de Noordpool'. Uitgeverij: Gottmer. Prijs: 22,99 euro.

Lees ook

Gaat de duurzaamheidslobby in het klaslokaal te ver? 
Scholen ontdekken het thema duurzaamheid. Daar spelen zowel energiebedrijven als milieuclubs grif op in, met gastsprekers en lespakketten. Gaat hun lobby in de klas te ver?

Wie krijgt straks de rekening van het Klimaatakkoord?
Wat kosten alle milieuplannen in het Klimaatakkoord? En wie betaalt? Het komende half jaar gaat het getouwtrek hierover door.

© -
© -
© -

Deel dit artikel

'Ga je nou niet schuldig voelen als je een keer een lampje laat branden, een sau­cij­zen­brood­je eet of te lang onder de douche staat'

Een hoofdstukje over doortrapte tactieken van kli­maat­ont­ken­ners haalde het boek