Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ecologen slaan alarm: de Poolse regering verwoest het laatste oerbos van Europa

Home

Ekke Overbeek

Natuurbeschermers hielden vorige maand een protest tegen de houtkap in het oerbos van Bialowieza. © Hollandse Hoogte

Ecologen slaan alarm: de Poolse regering verwoest het laatste oerbos van Europa. Unesco overweegt nu het bos op de lijst van bedreigd erfgoed te plaatsen, maar Warschau trekt zijn eigen plan.

De houtvester en de letterzetter. Zijn ze gezworen vijanden, of stiekeme bondgenoten? Gezworen vijanden, zegt Grzegorz Bielecki. De chef van boswachterij Hajnowka heeft geen goed woord over voor ecologen die het omgekeerde beweren. “Het is een leugen dat wij commerciële doelen zouden nastreven. Natuurlijk, wij verkopen het hout, maar dat is bijzaak. Wij moeten in de eerste plaats het bos beschermen.”

Lees verder na de advertentie

De vijand heet letterzetter, een kevertje dat zijn eitjes onder de bast van sparren legt en daarbij patronen uitknaagt die doen denken aan letters. Vandaar de naam. “De letterzetter verspreidt zich razendsnel”, legt Bielecki uit, terwijl hij de stam van een veertig meter hoge spar onderzoekt. Hij neemt wat rossig poeder tussen zijn vingers, het resultaat van knagende kevertjes. “Kijk, de boom is nog groen. Hij lijkt gezond, maar in werkelijkheid is het een levend lijk.” Vroeger werden dit soort zombiebomen onmiddellijk omgelegd en afgevoerd, maar onder de vorige regering mocht de natuur haar gang gaan. Bielecki is opgelucht dat er nu in Warschau weer een regering zit die conservatief denkt. Ook over bosbeheer.

Als wij de letterzetter niet tegenhouden, gaat vijf miljoen vierkante meter bos

De letterzetter heeft zich ondertussen tegoed gedaan aan sparren en valt nu – volgens de boswachterij – ook gezonde bomen aan. “Als wij hem niet tegenhouden, gaat vijf miljoen vierkante meter bos eraan.” De houtvester handelt in naam der wet. Hij haalt een beduimeld boekje tevoorschijn, waaruit hij moeiteloos artikels en paragrafen citeert: de veiligheid in het bos moet gegarandeerd, brandgevaar bestreden, sanitaire ingrepen uitgevoerd om het bos te beschermen.

Protest

Het woud van Bialowieza is ongeveer 1500 km2 groot, waarvan iets meer dan de helft in Wit-Rusland ligt en de rest in Polen. Alleen hier is iets overgebleven van het bos dat oorspronkelijk de hele Europese laagvlakte bedekte. Dit is te danken aan de Poolse koningen die het gebied vanaf de vijftiende eeuw als persoonlijk jachtdomein gebruikten en beschermden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog sleepten de Duitsers in twee jaar tijd 4,5 miljoen kuub hout weg. Na de oorlog werd de exploitatie voortgezet. Slechts een klein stuk van het oerbos bleef gespaard, dankzij de Duitse bioloog Hugo Conwentz. Dit vormt de kern van het huidige nationale park.

“Het is vernederend dat drie zogenaamde experts van de Unesco voor een paar dagen worden ingevlogen en ons komen vertellen wat we wel en niet mogen doen”, zegt Bielecki. Hij laat een krom stuk ijzer zien. “Weet u wat dit is?” Een doorgeknipte schakel van een ketting, waarmee ecologen zich enkele dagen eerder vastketenden aan de machines van de bosbouwers. Onder grote belangstelling van de media. “We hebben al tien jaar met die gasten van doen. Alles went.” In Bialowieza, het dorp waar het woud zijn naam aan dankt, klinkt hetzelfde geluid. “Het is allemaal de schuld van die ecologen. Ik begrijp dat ze de natuur willen beschermen, maar je kunt toch niet zo’n ravage laten ontstaan?”, zegt Mariola Holota in haar pension. “Een paar jaar geleden stonden er prachtige, torenhoge sparren. Nu is het één grote puinhoop. Mijn hart breekt als ik dat zie.” Toeristen zien dat ook. En ze horen bovendien op televisie dat ze het bos niet meer in mogen. Volgens de boswachters omdat omvallende sparren gevaarlijk zijn. Volgens de ecologen omdat de boswachters ongestoord bomen willen rooien. Dat het woud deels wel toegankelijk is, sneuvelt in de mediaoorlog.

Het is pure hypocrisie. De kever is alleen een smoes om de zaag erin te zetten

“Toeristen bellen en vragen zich af of het nog zin heeft te komen, als ze toch het bos niet in mogen”, zegt Holota.

Ze vreest dat het allemaal nog erger wordt. “Misschien denken ze daar in het buitenland dat het allemaal wel weer aangroeit. Maar hoe lang gaat dat duren?” Majestueuze sparren en pitoreske landschappen, daar komen de toeristen voor.

© AP

Toerisme

De boodschap is duidelijk, maar niet unaniem. Toeristen komen voor echte natuur, niet alleen voor de wisent, de Europese bizon die hier nog rondstruint, maar voor het hele ecosysteem, legt Przemyslaw Dron uit. Vier jaar geleden opende hij een fietsenverhuur naast de ingang van het nationale park. Een op de tien klanten komt uit Nederland. “De bosbouw is al lang geen grote werkgever meer.

Er zijn hier nog hooguit vijftien houthakkers, maar we hebben tweehonderd gidsen en honderdveertig pensions.” De twee plaatselijke hotels zijn volgens hem goed voor 160 werknemers. Kortom: een toerist levert meer op dan planken. “Natuurlijk ziet het bos er nu minder aantrekkelijk uit met al die dode bomen, maar mensen komen voor een oerbos, inclusief omgevallen bomen.”

Deze mening klinkt volgens Robert Cyglicki steeds vaker in het dorp. De Poolse Greenpeace-chef komt al sinds 2001 in Bialowieza. “Toen werden we weggekeken. Nu bieden ze ons gratis koffie aan in het café.” Het Greenpeace-commando zit bijeen in een houten huisje achteraf en smeedt nieuwe plannen om het oerbos te redden. Het is een politiek spel, weet Cyglicki. “De minister van milieu ¬gebruikt het oerbos als politieke trampoline.” Bij zijn aantreden in 2015 rekende hij voor dat in de acht jaren daarvoor – toen zijn partij in de oppositie zat – voor ruim 200 miljoen euro hout lag weg te rotten in het Bialowieza. “Hij rekende het oerbos om in geld.”

Vandaar de verdenking dat het staatsbosbeheer onder de nieuwe minister het bos tot plankenakker degradeert. Elders in Polen snijdt dat verwijt misschien hout, maar de drie boswachterijen bij het oerbos zijn al jaren verlieslijdend. Hun kaplimieten zijn volgens de houtvesters nog niet de helft van de natuurlijke aanwas. Maar de lijst van hun zonden is langer, menen de ecologen: kappen in de door Unesco ingestelde zone, schenden van de ¬Europese vogelrichtlijn door te zagen in het broedseizoen. En het ruïneren van percelen waar meer dan tien procent van de bomen ¬ouder dan honderd jaar is. Allemaal verboden bij wet en internationale afspraken. Bovendien overschrijden de boswachterijen de al opgevoerde kaplimieten. Marianna Hoszowska van Greenpeace laat een grafiek zien met stijl oplopende lijnen. Volgens de houtvesters moet dat om de letterzetter te verdrijven. “Pure ¬hypocrisie”, meent Hoszowska. “De letterzetter is een smoes om de zaag erin te zetten.”



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Als wij de letterzetter niet tegenhouden, gaat vijf miljoen vierkante meter bos

Het is pure hypocrisie. De kever is alleen een smoes om de zaag erin te zetten