Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Duurzaam Nederland zal nog vele jaren op zich laten wachten

Groen

Joep Engels

© anp

Hoe snel kan Nederland al zijn energie uit zon en wind halen? Die vraag stelt de Bezinningsgroep Energie zich vandaag op haar veertigste verjaardag. Binnen vijftien jaar, stelde de stichting Urgenda begin dit jaar. Een mooi streven, vindt Wim Turkenburg, lid van het eerste uur. 'Maar 2050 is realistischer.' Zes oorzaken waardoor het zo langzaam gaat.

1. Het land is te klein
Nederland is niet erg geschikt voor duurzame energie. Er zijn geen bergen, het land is dichtbevolkt en de weinige ruimte is voor een groot deel in gebruik voor de landbouw. Het kost de overheid de grootste moeite om de gewenste 6000 Megawatt aan windmolens ergens op land kwijt te raken. Dat hoeft niet per se: op zee voor de kust is ruimte genoeg, zij het dat die windenergie zeker tweemaal zo duur is. Ook voor zonnepanelen is Nederland niet te klein. Grofweg moet de helft van de geschikte daken ermee worden belegd.

2. Zon en wind zijn niet regelbaar
Vraag en aanbod lopen vaak niet in de pas. Het waait niet altijd en 's nachts is het donker. Voor een betrouwbaar elektriciteitsstelsel is het daarom nodig buffers aan te leggen. Die opslagsystemen staan nog in de kinderschoenen, om het voorzichtig te zeggen.

Je zou de overtollige stroom kunnen gebruiken om er waterstof van te maken. Dat is een dure en verspillende optie, waarbij 80 procent van de energie verloren gaat. Dat verlies zal nooit minder dan 50 procent worden. Andere opties: pers er lucht mee samen of pomp er water mee op. Handig voor 's nachts of het weekend, zegt Turkenburg. Maar niet voor de winter. "Voor de lange termijn is het meest aantrekkelijk de stroom om te zetten in warmte. Die kun je lang opslaan; ondergronds of in zouten."

Opslag in accu's is ook een optie. Niet erg efficiënt, maar er zijn er wel veel van. Turkenburg: "Als je de elektriciteitsproductie van zonnepanelen kunt koppelen aan de accu's in auto's heb je een enorm potentieel."

3. Het kan niet zo snel
Begin dit jaar kwam de stichting Urgenda met het actieplan om Nederland in 2030 100 procent duurzaam te maken. Een mooi vergezicht, vindt Turkenburg, maar niet erg realistisch. 2050 is volgens hem een reëler streven. Niet alleen ontbreekt de capaciteit om zo snel zo veel windmolens en zonnepanelen te installeren, Urgenda rekent ook met een jaarlijkse energiebesparing van 4 à 5 procent. "Ooit was het streven 2 procent, maar in de praktijk zitten we op 1 procent per jaar. Het kabinet moet alle zeilen bijzetten om daar anderhalf procent van te maken."

Lees verder na de advertentie
Voor de lange termijn is het meest aantrekkelijk de stroom om te zetten in warmte. Die kun je lang opslaan; ondergronds of in zouten

4. Het is te duur
Fossiele brandstoffen zijn niet voor niets zo succesvol. Zon en wind zijn een stuk duurder, en dat blijft nog wel even zo. Zonne-energie wordt gestaag goedkoper, voor wind gaat het minder snel. De wind is niet zo voorspelbaar als de zon en zolang goede opslag ontbreekt, moeten windmolenparken kunnen terugvallen op bijvoorbeeld gasgestookte centrales. Maar die staan, als het goed is, een groot deel van de tijd te niksen, terwijl hun investering drukt op de prijs van windenergie.

Daar staat tegenover dat de fossiele brandstoffen wereldwijd jaarlijks voor ruim 500 miljard dollar (368 miljard euro) worden gesubsidieerd. Oneerlijk, aldus Turkenburg: "Met een dergelijk subsidiebedrag worden nieuwe energiebronnen ook concurrerend."

5. De markt kan het niet alleen
Duurzame energie heeft een sturende rol van de overheid nodig, zegt Turkenburg. De markt houdt geen rekening met toekomstige kosten van klimaatverandering. "De prijs van CO2 zal flink omhoog moeten en dat gebeurt alleen als overheden de regie overnemen. Daarnaast is er regelgeving nodig, bijvoorbeeld om de productie van zuinigere auto's af te dwingen."

6. Het publiek werkt tegen
Duurzame energie krijgt in Nederland geen warm onthaal. Kernenergie - voor zover dat duurzaam te noemen is - wordt niet geaccepteerd. Ondergrondse opslag van CO2 stuit overal op verzet. En elke windmolen op land ziet een actiegroep tegenover zich. Turkenburg: "Zo blijven alleen de windmolenparken op zee over. En zelfs daar zijn sommigen op tegen. Sorry hoor, het zijn stipjes aan de horizon. Als je dat al niet wil, ben je dan niet gewoon tegen hernieuwbare energie?"

Veertig jaar Bezinningsgroep Energie
Kernenergie leek eind jaren zestig dé energiebron van de toekomst te worden. De grote gasvoorraad die tien jaar eerder was ontdekt, kon maar beter zo snel mogelijk worden opgemaakt. Minister Langman van economische zaken voorzag dat er in Nederland aan het eind van de eeuw dertig kerncentrales zouden staan. Bijna niemand zag daar de bezwaren van in. Op een klein groepje wetenschappers na, dat in 1974 een alternatieve kernenergienota schreef. Die nota leidde uiteindelijk tot de Brede Maatschappelijke Discussie over kernenergie en, na de ongelukken in Harrisburg en Tsjernobyl, tot afstel van de nucleaire plannen.

De prijs van CO2 zal flink omhoog moeten en dat gebeurt alleen als overheden de regie overnemen

Deel dit artikel

Voor de lange termijn is het meest aantrekkelijk de stroom om te zetten in warmte. Die kun je lang opslaan; ondergronds of in zouten

De prijs van CO2 zal flink omhoog moeten en dat gebeurt alleen als overheden de regie overnemen