Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Domper voor Milieudefensie in zaak over schone lucht

Groen

Frank Straver

Milieudefensie wil onder meer de verkoop van schonere auto's stimuleren. © ANP

Milieuclub verliest bodemzaak om gezonde lucht. Ja, er is te veel vervuiling en dat is ongezond. Maar de staat treft geen blaam, zegt de rechter.

De Nederlandse staat hoeft toch geen extra maatregelen te treffen tegen hardnekkige luchtvervuiling. Dat bepaalde de rechtbank van Den Haag gisteren. Dit tot ontgoocheling van Milieudefensie, dat de bodemprocedure tegen de overheid begon, samen met 57 individuele burgers.

Lees verder na de advertentie

Ze snappen er niets van. Dit najaar was er nog taart bij Milieudefensie, na een eerste juridische overwinning in een kort geding, over dezelfde kwestie. Dat was, om haast te maken, een 'voorlopig oordeel', in kort geding. In de grondigere, complexere bodemprocedure krijgt Milieudefensie nu helemaal ongelijk.

De rechter zegt niét opeens dat het wel losloopt met luchtvervuiling. De concentratie van fijnstof (PM10) en stikstof (NO2) is hoger dan EU-regels toestaan, op 150 locaties in Nederland. En dat, bevestigt de rechter eveneens, schaadt de gezondheid. Alleen - vandaar toch die domper voor Milieudefensie - je kunt de staat juridisch gezien de schuld niet geven. Directe verwijtbaarheid, die ziet de rechter niet.

Bovendien ligt er een landelijk plan voor het wegwerken van luchtvervuiling, op termijn. Daarmee voldoet de staat aan de verplichting om het teveel aan vieze stoffen (van verkeer, industrie en veehouderijen) te verlagen. Anders dan in het kort geding zegt de rechter nu: de overheid heeft een plan, de uitvoering ervan mag best lang duren.

"Een vette tegenvaller", reageert campagneleider Anne Knol van Milieudefensie. Zij voert bij de milieuclub actie tegen vieze lucht, die volgens Milieudefensie mensen ziek maakt en levens eist. Knol begeleidt het juridische dossier, waarvoor Milieudefensie de bekende milieuadvocaat Phon van den Biesen in de arm nam. "De rechtbank beaamt dat Nederland niet voldoet aan eisen voor schone lucht”, zegt Knol. “En dat luchtvervuiling zeer ongezond is. Dan snap ik niet dat de rechter zegt: de staat doet voldoende." Milieudefensie denkt aan hoger beroep. Dat is nog niet officieel besloten. Eerst kijken of het zin heeft.

'Ik snap niet dat de rechter zegt: de staat doet voldoende'

Anne Knol van Milieudefensie

De goede kant op

Voor de goede orde: de laatste jaren gaat het, algemeen bekeken, de goede kant op met de Nederlandse luchtkwaliteit. Vergelijk het even met de jaren tachtig en de hoeveelheid ziekmakende stofjes valt mee. Daar is iedereen het over eens. Maar, zegt Milieudefensie, dat wil niet zeggen dat Nederland zich mag neerleggen bij normoverschrijding op de 150 locaties, zoals in Noord-Brant (met veel veehouderijen) en de (industrierijke) regio Rotterdam - zie de kaartjes van Nederland.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Luchtkwaliteit in 2016. © Trouw, Sander Soewargana

Extra zuur is het verlies voor Milieudefensie, zegt Knol, omdat de rechter de milieuorganisatie in september dit jaar nog gelijk gaf over vrijwel dezelfde kwestie, na de snelle behandeling in het kort geding. Ondanks het verweer van landsadvocaat Bert-Jan Houtzagers, dat Nederland alles doet wat redelijk is voor luchtkwaliteit, (feitelijk wat de rechter vandaag zei) won Milieudefensie toen op alle fronten. 

Verbeterplan

De Haagse rechter zei toen: de staat moet een verbeterplan voor gezonde buitenlucht maken. En uitvoeren natuurlijk, zo snel mogelijk. Bovendien zei de rechter dat de overheid geen goedkeuring mag geven aan nieuwe projecten – lees: snelwegen, megastallen, fabrieken - die zouden leiden tot extra normoverschrijdingen. Dat laatste was reden voor het (vorige) kabinet om hoger beroep aan te tekenen, maar beloofde tegelijk verbetering. Dat hoger beroep loopt nog.

Het nieuwe vonnis, in de losse bodemprocedure, veegt de winst in kort geding niet van tafel. Of de eerdere overwinning volledig overeind kan blijven, dat moet maar blijken. Knol houdt haar hart vast, na het vonnis in de bodemzaak. Maar ze blijven positief bij Milieudefensie, zolang de winst in kort geding nog geldt. Hoger beroep in de bodemzaak ‘ligt voor de hand’. En, daar spreekt de klassieke actievoerder in haar, al die aandacht voor schonere lucht is ook mooi. Milieudefensie gaat door met landelijke politieke lobby, en vraagt burgers om dat lokaal te doen.

De klimaatzaak: hetzelfde maar toch anders

Toen Milieudefensie besloot om schone lucht te gaan eisen, werd die rechtszaak direct vergeleken met de bekende ‘klimaatzaak’. Ook dat was een procedure tegen de Nederlandse staat, aangespannen door een milieuclub, Urgenda. Die eiste vermindering van het broeikasgas CO2. Urgenda deed dat, net als Milieudefensie, namens Nederlandse burgers. Dat campagneleider Anne Knol van Milieudefensie in de Haagse rechtszaal wel wat weghad van Urgenda-directeur Marjan Minnesma – in rok, met haar in een knot  maakte de vergelijking compleet.

Oppervlakkig, zeker die laatste uiterlijke gelijkenis natuurlijk. Maar ook juridisch bekeken wel. Die klimaatzaak stak toch anders in elkaar dan de ‘luchtzaak’. Urgenda eiste dat de staat zich aan zijn eigen regels zou houden. In 2020 moet de CO2-uitstoot 25 procent omlaag (ten opzichte van 1990). De overheid deed daar veel te weinig voor, toonde Urgenda met succes aan bij de rechter. In het geval van Milieudefensie was de eis: de Nederlandse staat moet EU-richtlijnen nakomen. Dan ligt al ingewikkelder. Bovendien beriep Milieudefensie zich op het Europees verdrag voor de rechten van de mens. Vanuit het idee: een mens verdient gezonde buitenlucht. Klinkt logisch, maar juridisch bleek dit taaie kost, net als eisen op basis van cijfers van gezondheidsorganisaties. 

Verder lezen: 

De rechtbank kwam vandaag tot een ander oordeel dan de uitspraak in een kort geding van afgelopen september. Toen bepaalde de rechter dat de staat een luchtkwaliteitsplan moest opstellen dat aan de regels voldoet. Het toenmalig demissionaire kabinet beloofde toen de plannen om de luchtkwaliteit te verbeteren te versnellen.   


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

'Ik snap niet dat de rechter zegt: de staat doet voldoende'

Anne Knol van Milieudefensie