Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Deze korrels zijn er om voedselverspilling te voorkomen

Groen

Robin van Wechem

Slowd vers © rv
groen

Er wordt jaarlijks vijf miljard euro aan voedsel verspild. Slowd wil het weggooien van groente en fruit tegengaan.

Echt nieuw zijn ze niet, de korrels van Slowd. In de landbouw worden ze al jaren gebruikt om het rijpingsproces van groente en fruit te vertragen, zodat het onderweg niet bederft. Slowd brengt deze techniek nu op de markt voor consumenten.

Lees verder na de advertentie

Het idee is simpel. Bij het rijpen van groente en fruit komt etheen vrij, dat katalyserend kan werken. Als je een banaan tussen wat harde peren legt, rijpen ze sneller. Eetrijpe mango’s worden vaak onrijp geplukt en in Nederland met etheen ‘afgerijpt’. De korrels van Slowd werken als een omgekeerde banaan. Ze hebben een coating waardoor etheen kan oxideren. De open structuur van de korrels (vergelijkbaar met een honingraat) geeft ze een groot oppervlak, zodat ze veel etheen ‘afvangen’.

De helft van die verspilling vindt plaats in de productie- en dis­tri­bu­tie­ke­ten. De andere helft komt voor rekening van de consument

De korrels zitten in een zakje dat wel lucht, maar amper water doorlaat, legt Koen Verhagen van Slowd uit. Je kunt ze dus zowel op de fruitschaal als in de koelkast leggen.

Alles door elkaar

De korrels zouden groente en fruit 2,5 keer langer houdbaar maken, een cijfer dat volgens Verhagen is gebaseerd op onderzoek in de transportsector. Dat is niet helemaal goed te vergelijken met de situatie in een huishouden, geeft hij toe. Containers zitten vol met één soort, in koelkasten of op fruitschalen ligt van alles door elkaar.

Bovendien werkt Slowd niet bij alle soorten groente en fruit even goed. Appels, kiwi’s, abrikozen, nectarines, broccoli, sla, peren, tomaten en gesneden bloemen zijn relatief gevoelig voor etheen. Asperges, aubergines, citroenen, kersen, sinaasappels, uien, knoflook en aardappels blijven veel langer goed.

De vijf miljard euro die jaarlijks wordt verspild aan eten, komt uit een studie die onderzoeksbureau GfK in 2015 deed in opdracht van Rabobank. Onderzoekers van de Wageningen Universiteit kwamen in een vergelijkbaar onderzoek vorig jaar uit op 4,4 miljard euro. De helft van die verspilling vindt plaats in de productie- en distributieketen, onder andere tijdens transport en vanwege schoonheidseisen in de supermarkt. Dat zijn de groenten en fruit die het schap niet eens halen. De andere helft komt voor rekening van de consument, zegt Verhagen. Mensen gooien het vaakst brood en melk weg, gevolgd door groenten en fruit.

Tom van Dijkman promoveerde in 2016 aan de Universiteit Leiden op de ontwikkeling van sensoren om etheen in voedselcontainers te meten. Hij denkt dat de korrels van Slowd het rijpingsproces inderdaad met een factor 2,5 kunnen vertragen, al zal dat sterk afhangen van de soort groente of fruit. Het actieve bestanddeel van de korrels is kalium permanganaat, dezelfde stof die bij het transport van voedsel en bloemen wordt gebruikt. Dit reageert met etheen en vormt daarbij koolzuurgas, water en mangaandioxide.

Honingraatstructuur

Om deze chemische reactie mogelijk te maken is wel een groot oppervlak nodig, wat volgens Van Dijkman de honingraatstructuur van de korrels verklaart. Het is ook belangrijk dat etheen zich goed kan verspreiden door de ruimte, zegt hij. “Op zich kan etheen dat goed, maar als de groente bijvoorbeeld in een plastic zak zit, zal dat niet helpen.”

Mensen gooien het vaakst brood en melk weg, gevolgd door groenten en fruit. De korrels zouden groente en fruit 2,5 keer langer houdbaar maken

Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens aan de Wageningen Universiteit, is sceptisch over Slowd. Hij heeft de afgelopen jaren verschillende vergelijkbare producten voorbij zien komen, waarvan hij een aantal heeft getest. “Meestal is de conclusie dat deze producten technisch wel werken, ze absorberen etheen, maar de impact op de kwaliteit is vaak verwaarloosbaar.”

Ernst Woltering, hoogleraar productfysiologie en kwaliteit aan dezelfde universiteit, is nog kritischer. “Dit zal in de koelkast geen impact op de productkwaliteit hebben. Het is maar de vraag of er etheen in de koelkast zit, omdat hij zo’n twintig keer per dag opengaat. Er is geen bewijs dat het onder deze condities nut heeft. Ik zou er geen geld aan besteden.”

Wolterings collega Marcel Zwietering, hoogleraar levensmiddelenmicrobiologie, benadrukt dat bij het bederf van levensmiddelen niet alleen productfysiologie een rol speelt (het rijpingsproces dat Slowd uitstelt), maar ook bijvoorbeeld uitdroging, beschimmeling, bacteriegroei, bruinkleuring en vetoxidatie. Bij bacteriebederf kan het langer bewaren van voedsel zelfs een risico met zich meebrengen, als er ziekmakende organismen opzitten.

Effectiviteit

Zwietering vraagt zich af of etheen afvangen in een open ruimte effectief kan zijn. “Etheen wordt vaak in opslagcontainers gebruikt, waar veel producten van dezelfde soort in een kleine ruimte zitten. Bij eten dat buiten de koelkast wordt bewaard, vervliegt de etheen, waardoor de korrels waarschijnlijk niet zo effectief zijn.”

Patricia Schutte van het Voedingscentrum sluit zich hierbij aan. “Er zijn voorbeelden van slimme verpakkingen die etheen afvangen en zo de houdbaarheid kunnen verlengen. Het voordeel daarvan is dat de omgeving afgesloten is, in tegenstelling tot een fruitschaal.”

De 2,5 miljard euro aan voedselverspilling die voor rekening van consumenten komt, sluit aan bij de berekeningen van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, zegt Kirsten Palland. Zij rekent met 40 kilo voedselverspilling per persoon per jaar, wat neerkomt op 145 euro per persoon per jaar door het weggooien van vast voedsel en zuivel.

Legio tips

De tips om voedselverspilling te voorkomen, zijn legio, zegt Palland. “Winkel bijvoorbeeld met een boodschappenlijstje en koop verse producten vaker dan één keer per week. Leg bederfelijke waar vooraan in de koelkast, maak restjes op en zet spullen na gebruik zo snel mogelijk terug in de koelkast. Maatbekers of weegschalen kunnen helpen om op maat te koken, zodat er minder wordt gekliekt.”

Van Dijkman denkt dat op de verspilling in aanvoerroutes minstens evenveel te winnen valt. “Misschien helpt het om zoveel mogelijk lokaal geproduceerd voedsel in het seizoen te eten, zodat de aanvoerroutes kort zijn.”

Deel dit artikel

De helft van die verspilling vindt plaats in de productie- en dis­tri­bu­tie­ke­ten. De andere helft komt voor rekening van de consument

Mensen gooien het vaakst brood en melk weg, gevolgd door groenten en fruit. De korrels zouden groente en fruit 2,5 keer langer houdbaar maken