Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Den Haag zoekt naarstig plek met meeste wind en minste tegenwind

Groen

Bart Zuidervaart

© Trouw

Om aan de Europese norm voor duurzame energie te voldoen, zijn honderden windmolens nodig. Vandaag praat de Tweede Kamer over de beste locaties.

Zet een windmolen neer en de buurman protesteert. Zet er twee neer en de hele wijk komt in opstand. Onder deze omstandigheden moet Nederland een even moeilijke als belangrijke klus klaren: afkicken van fossiele brandstoffen en overschakelen op duurzame energie. Het kabinet zet massaal in op windmolens, zowel op het vasteland als in de Noordzee. De Tweede Kamer praat daar vandaag uitvoerig over. Want de obstakels zijn talrijk.

De noodzaak
Als het kabinet zich nog niet bewust was van de ernst van de situatie, zorgde het Internationaal Energie Agentschap (IEA) daar deze week wel voor. De organisatie wijst erop dat de Nederlandse economie nog altijd drijft op fossiele brandstoffen, met name steenkool. Zorgwekkend, vindt het agentschap. Slechts 4,5 procent van alle energie wordt duurzaam opgewekt. Nederland scoort slecht in vergelijking met de 25 andere Westerse landen die bij het IEA zijn aangesloten.

Het vorig jaar gesloten Nationaal Energieakkoord moet daar verandering in brengen. Meer dan veertig belangenorganisaties hebben zich gecommitteerd aan afspraken die het aandeel duurzame energie in 2020 naar 14 procent moet tillen. Het kabinet repte in het regeerakkoord nog over 16 procent. Dat bleek te ambitieus. Die 14 procent, overigens de Europese ondergrens, wordt al een hele klus. Er zijn "forse inspanningen en investeringen nodig op alle vormen van duurzame energie", schrijven de VVD-ministers Kamp (economische zaken) en Schultz (infrastructuur) aan de Tweede Kamer. Dat betekent: grootschalig woningen isoleren, kolencentrales sluiten en bovenal vele honderden windmolens plaatsen.

Tegenwind op land
Wie twee weken geleden halverwege de middag over de Afsluitdijk reed, werd tot stilstand gedwongen door actiegroep Don Quichot. Het was een protest tegen de naderende bouw van windturbines in het IJsselmeer die genoeg stroom moeten opwekken voor alle Friese huishoudens. De demonstranten zeggen: 'Daar is totaal geen draagvlak voor'. En daarmee raken zij de kern van het probleem: de tegenwind vanuit de samenleving is enorm. Verpest uitzicht, waardevermindering van woningen, lawaai. Er zijn legio bezwaren.

Het kabinet houdt goede moed dat er grote windmolenparken op land zullen komen. Eind vorige maand zijn, na overleg met de provincies, elf geschikte gebieden aangewezen. Daar waait het bovengemiddeld hard en wonen relatief weinig mensen: de Eemshaven, bij het IJsselmeer, de Drentse Veenkoloniën, de Rotterdamse haven, op Goeree-Overflakkee. In de meeste van die gebieden zwelt het verzet aan. Ook een beperkt aantal omwonenden kan fors kabaal maken.

Het is nu aan de provincies om te zorgen voor voldoende duurzame energie. Als windmolen-locaties afvallen, zoals door groot maatschappelijk protest, zal de provincie zelf voor een alternatief moeten zorgen. En mocht dat niet gebeuren, dreigt het rijk de regie over te nemen. Nationaal belang gaat boven lokaal belang. Ook als boze burgers de Afsluitdijk elke dag blokkeren.

Lees verder na de advertentie
De tegenwind vanuit de samenleving is enorm. Verpest uitzicht, waar­de­ver­min­de­ring van woningen en lawaai: er zijn legio bezwaren

Windmolenpark bij Eemshaven © anp

Nog meer tegenwind op zee
Bij helder weer zie je de witte wieken vanaf het strand van Egmond aan Zee. Het windpark telt 36 windturbines, de dichtstbijzijnde ligt 10 kilometer uit de kust. Bewoners zijn het inmiddels gewend. Maar wat als er straks honderden molens in zee aan de horizon opdoemen? Vinden kustbewoners dat ook acceptabel? En blijven de toeristen komen?

Het kabinet overweegt op vijf plekken in zee dichtbij de kust windparken te laten bouwen. Het zijn gebieden binnen de zogeheten 12-mijlszone (binnen 23 kilometer uit de kust). Niet alleen de belangen van bewoners en toeristen wegen mee. Scheepvaart speelt een rol, zandwinning, visserij, mijnbouw. Het is buitengewoon druk op de Noordzee. Een windmolenpark haalt de infrastructuur overhoop.

De reden dat het kabinet naar deze locaties kijkt, is geld. Windparken ver op zee (en uit het zicht van de strandganger) zijn duurder in aanleg en onderhoud. Het kan tot 280 miljoen euro schelen als op alle vijf plekken dichtbij de kust molens verschijnen in plaats van kilometers verderop. Een besluit hierover wordt pas eind mei verwacht.

Tijd en geld
Voorstanders van windenergie kijken met enige zorg naar de aandacht die de discussie over molens dichtbij de kust krijgt. Voor het halen van de doelen uit het energieakkoord zijn deze locaties namelijk niet nodig. Veel belangrijker is dat er haast wordt gemaakt met de windparken verder op zee. Daar is plek voor veel meer en veel grotere molens.

Drie nieuwe parken op zee zijn in aanbouw, voor tien andere heeft het rijk vergunningen verleend. Energiebedrijven wachten nog met het ontwikkelen van die gebieden. Ze willen onder andere helderheid over de manier waarop de turbines straks op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten. Bestaande parken hebben nu ieder een eigen, kostbare stroomvoorziening naar de kust. De bedrijven zien liever dat er een soort stopcontact op zee wordt geplaatst, met aansluitingen voor de windparken. Het regelt de omzetting van de opgewekte wisselstroom naar gelijkstroom, zonder dat er veel energie verloren gaat.

Netbeheerder Tennet is de aangewezen partij voor deze klus. Het heeft al reusachtige stopcontacten gebouwd voor Duitse windparken in zee. Voor het avontuur in de Nederlandse Noordzee is wel een forse investering nodig, die mogelijk in de miljarden euro's loopt. Tennet kijkt naar het rijk, de enig aandeelhouder van de netbeheerder. Maar naar verluidt heeft minister Jeroen Dijsselbloem van financiën aarzelingen om geld beschikbaar te stellen.

Tijdens het debat vandaag zal het kabinet worden gevraagd Tennet de opdracht te gunnen. Er is haast bij, beseffen Kamerleden. Het duurt jaren voordat een windpark operationeel is. En al over zes jaar moeten de turbines draaien. Al die honderden.

Voor het halen van de doelen uit het energieakkoord zijn de molens nabij de kust helemaal niet nodig

Deel dit artikel

De tegenwind vanuit de samenleving is enorm. Verpest uitzicht, waar­de­ver­min­de­ring van woningen en lawaai: er zijn legio bezwaren

Voor het halen van de doelen uit het energieakkoord zijn de molens nabij de kust helemaal niet nodig