Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

De Waddenzee was er bijna niet meer geweest

groen

Paul van der Steen

© Koen Suyk
Déjà vu

Inhoudelijke kritiek viel nauwelijks te bespeuren. De Leeuwarder Courant noemde het begin jaren tachtig van de negentiende eeuw een 'stout en schoon doel - de Friesche Wadden in een polder te herscheppen'. 

Sommige deskundigen uitten wel hun twijfel. Moed alleen volstond niet bij de plannen om een dam aan te leggen van Holwerd naar Ameland en een deel van de Waddenzee droog te leggen. Trokken de investeerders en ingenieurs in kwestie wel genoeg geld uit voor hun waagstuk? Rekenden ze niet te veel op de natuur als meewerkend voorwerp? Kon die zich ook niet tegen de dam en de landaanwinning keren?

Lees verder na de advertentie

Een rapport maakte deze week duidelijk dat de Waddenzee nog voor het einde van deze eeuw kan verdrinken. De zeespiegelstijging doet zijn werk, net als de bodemdaling, een na-effect van zout- en gaswinning.

Een kleine tweehonderd jaar geleden leek het verdwijnen van de zee voor het einde van de negentiende eeuw niet denkbeeldig. Nederland kon inmiddels bogen op een lange traditie van inpolderen. Dankzij toenemende kennis en nieuwe technologie werden steeds ambitieuzere projecten mogelijk. Het Noorden kwam in beeld.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© COLOURBOX

Wind, ijs en getijden

De Overijsselse jonkheer Pieter Teding van Berkhout (1825-1895) richtte in 1869 de Maatschappij tot Landaanwining op de Friesche Wadden op. De edelman, opgeleid als jurist, beoogde de aanleg van een dam tussen Ameland en het Friese vasteland. Door natuurlijke aanslibbing zou dan als vanzelf land ontstaan. Naast Teding van Berkhout zelf zorgden aandeelhouders voor kapitaal. Ook het Rijk en de provincie Friesland deden een duit in het zakje.

Ook de weerstand van schippers en vissers tegen de dam kon de onderneming niet deren

De Maatschappij weerstond in eerste instantie wind, ijs en getijden. Ook de weerstand van schippers en vissers tegen de dam kon de onderneming niet deren.

Stormen in oktober 1881 en april en oktober 1882 werden het plan van Teding van Berkhout en de zijnen echter te veel. Wind en water sloegen aanzienlijke gaten in de dam. Deskundigen hadden daarvoor al gewaarschuwd dat die niet robuust genoeg zou zijn. De Maatschappij had in hun ogen forser moeten investeren.

Nu gingen de herstelwerkzaamheden haar financiële krachten te boven. De regering maakte een plan om het werk over te nemen. De Tweede Kamer zag niets in het voorstel en de bijkomende kosten.

De Maatschappij ging net als de dam uiteindelijk kopje onder. Van het eerdere werk werd wel gebruik gemaakt bij de aanleg van de veerdam, die het vertrekpunt vormt voor iedereen die met de boot naar Ameland wil.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© anp

Zeegaten

Na jonkheer Teding van Berkhouts mislukte poging maakten tal van anderen nog plannen voor drooglegging van de Waddenzee of delen daarvan. In de oorspronkelijke plannen voor de Zuiderzeewerken werd het nadrukkelijk overwogen. Het aanleggen van niet één, maar meerdere afsluitdijken tussen de verschillende Waddeneilanden leek echter kostbaar en complex. De zeegaten ter plekke waren diep en kenden een sterke stroming. Inpoldering van de Waddenzee zou naar verwachting bovendien niet al te beste landbouwgrond opleveren.

Voor het einde van deze eeuw heeft de mens wellicht alsnog het verdwijnen van het wad voor elkaar gebokst

Na de Watersnoodramp van 1953 werden de mogelijkheden nog eens bekeken. Tot een inpoldering van de veel kleinere Lauwerszee kwam het wel. Grootschalig ingrijpen in en rond de Waddenzee stuitte ondertussen op toenemend maatschappelijk verzet. Steeds meer Nederlanders raakten doordrongen van het unieke karakter van het natuurgebied. Plannen voor schadelijke activiteiten kwamen nog wel met enige regelmaat ter tafel, voorstellen om de zee droog te leggen niet meer.

Voor het einde van deze eeuw heeft de mens wellicht alsnog het verdwijnen van het wad voor elkaar gebokst. Zonder directe plannen voor het gebied zelf, maar als indirect gevolg van gering milieubewustzijn. De zee zal zijn werk doen. Anders dan Teding van Berkhout ooit voor ogen had, maar even genadeloos.

Lees ook: De Waddenzee zal vrijwel zeker verdrinken

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Ook de weerstand van schippers en vissers tegen de dam kon de onderneming niet deren

Voor het einde van deze eeuw heeft de mens wellicht alsnog het verdwijnen van het wad voor elkaar gebokst

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.