Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De vraatzuchtige en gevreesde legerrups is in aantocht

Groen

Jelle Reumer

© AFP
Jelle's weekdier

We blijven nog even in de sfeer van irritante rupsen, dit keer geen kastanjebladmineerder of de buxusmot die momenteel half tuinierend Nederland tot wanhoop drijft, maar een soort die complete oogsten kan opeten. 

Het is de legerrups, ook wel legerworm genoemd wat biologisch gezien raar is want een rups is geen worm maar het larvestadium van een vlinder. De legerrups, larve van de mot Spodoptera frugiperda, heeft de onhebbelijke gewoonte om zo ongeveer alle planten te lusten. In Amerika is de soort al sinds de achttiende eeuw een gevreesde pest. Katoen, rijst, tabak, mais - typische soorten van de zuidelijke plantages - maar ook fruit wordt opgevreten. Soms is de in één nacht toegebrachte schade enorm. De rupsen eten ook taaie grassoorten, tot suikerriet aan toe. Er zijn zeker tachtig plantensoorten die risico lopen.

Lees verder na de advertentie
Afgelopen week kwam het bericht dat de rupsen Europa naderen

Legerrupsen komen uit Zuid- en Midden-Amerika. Ze leven in klimaatzones waar het nooit vriest, maar tijdens het warme zomerseizoen kunnen ze tot het zuiden van Canada doordringen. In 2016 zijn ze als invasieve exoot in Afrika beland, waar ze intussen in 38 landen zijn doorgedrongen. Mind you: 38 landen in twee jaar tijd! Dat is een werkelijk verbluffende verspreidingssnelheid, waarmee de legerrups meteen een van de ergste invasieven is die Afrika ooit heeft getroffen. Sinds begin 2017 is er voor 11 miljard euro schade veroorzaakt.

Afgelopen week kwam het bericht dat de rupsen - of beter gezegd de motjes, want die kunnen tot wel honderd kilometer per nacht vliegen en daarmee forse afstanden overbruggen - Europa naderen. Ze zijn nu tot de rand van de Sahara opgerukt, maar kunnen daar in principe overheen. Zuidelijk Europa houdt nu zijn hart vast, want daar is het klimaat ook zeer geschikt voor de rupsen. Dat roept meteen de vraag op: is er iets aan te doen? Kunnen ze worden gestopt? Dat laatste lijkt een lastige zaak. Europa is, zoals we dagelijks kunnen lezen, in de praktijk al niet voor menselijke vluchtelingen en migranten te sluiten, laat staan voor minuscule vlindertjes die gewoon met de wind mee fladderend hierheen komen waaien. Of wellicht ook als verstekeling in ladingen groente en fruit.

Er zijn resistente voedingsgewassen. Vooral soorten als mais zijn door middel van genetische modificatie resistent gemaakt tegen diverse soorten plagen, waaronder ook de legerrups. Maar het toepassen van genetisch gemodificeerde gewassen roept in Europa nogal wat weerstand op. Of dat nou terechte angst is of vreemde koudwatervrees laat ik even in het midden, maar indachtig een bekend rijmpje ('de mens lijdt het meest aan de dingen die hij vreest') zie ik die gemodificeerde gewassen nog niet snel geïntroduceerd. De legerrups is dan de lachende derde, met teloorgaande oogsten als resultaat. De wetenschappelijke nomenclatuur is daar in elk geval bijtijds op aangepast: de soortnaam frugiperda betekent letterlijk 'verloren vrucht'. En als er even geen gewas voorhanden is, gaan de rupsen over tot kannibalisme en eten ze elkaar op. Eenmaal verpopt zijn ze een stuk minder vraatzuchtig; de volwassen motten wassen hun vleugeltjes in onschuld en zuigen slechts nectar.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier. Lees al zijn bijdragen in ons dossier.

Deel dit artikel

Afgelopen week kwam het bericht dat de rupsen Europa naderen