Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De markante plataan bleef gespaard in de oorlog

Home

Frank Straver

Nederland, Rotterdam, 12 juni 2017. Breytenbachboom. Foto: Werry Crone © Werry Crone

In iedere provincie staan markante bomen, die iedereen kent. Achter deze oude kolossen zit vaak een bijzonder verhaal. Trouw spreekt met de verzorgers van twaalf oude bomen in twaalf provincies. Vandaag aflevering 2: De Breytenbachboom in Rotterdam.

Het blad is groot en oogt fris.” Ronald Loch, bomenadviseur bij de gemeente Rotterdam, kijkt tevreden omhoog. Hij zit op een bankje aan het water van de Westersingel, schuin tegenover de indrukwekkende Breytenbachboom. De plataan staat op een kunstmatig ‘schiereilandje’ van gras, in de stadssingel.

Lees verder na de advertentie

Loch begint al snel over die zalig allitererende naam: Breyten-bach-boom. De plataan is in de volksmond zo gaan heten na een voordracht van de Zuid-Afrikaanse dichter Breyten Breytenbach, aan de voet van de boom, tijdens het Poetry-festival. Hij doopte de plataan tot ‘monument voor de vrije gedachten’. Maar Breytenbach, dié naam bleef hangen. Een enkeling noemt de boom liever de ‘Poetree’. Een woordgrapje van poëzieliefhebbers.

Rock-'n-roll imago

De boom, die er in 1870 zeker al stond, hoort in Rotterdam bij de oudjes. In totaal staan er ruim 165.000 bomen in de stad. Die hebben allemaal aandacht nodig. Met een team van vijf bomencontroleurs moet Loch voornamelijk de stabiliteit van deze bomen controleren om onder andere op tijd parasitaire schimmels te constateren. Tijd om een boom éxtra in de watten te leggen is er niet.

Tijd om de boom éxtra in de watten te leggen is er niet

Maar de Breytenbachboom maakt het gelukkig goed. “Nog altijd geen schimmels”, zegt Loch. En dat is best bijzonder, want er heersen enge ziektes onder de platanen. Takken breken spontaan af, door de beruchte massariaziekte. “En vanuit Frankrijk zit er alweer een nieuwe ziekte aan te komen”, zegt Loch.

Tekst loopt door onder afbeelding

Nederland, Rotterdam, 12 juni 2017. Breytenbachboom, Rotterdam. Foto: Werry Crone © Werry Crone

Hij is dan misschien vrij van ziektes, de tand des tijds heeft wel sporen nagelaten op de Breytenbachboom. ‘B&Y’ staat in de schors gekerfd, allicht een liefdesverklaring. “Gelukkig kunnen liefjes elkaar tegenwoordig gewoon een appje sturen”, lacht Loch. De uitgesneden letters hebben wat weg van een tatoeage. Ze geven de Breytenbachboom een rock-’n-roll-imago. Loch: “Het is een woeste boom.” In de avond, met lampen erop gericht, is het een spookachtige verschijning middenin de stad.

Er zijn takken in de boom met rotte plekken erin. Loch prikt zijn vinger erin. “Hmm, niet zo best”, zegt hij peinzend. Maar een behandeling met smeersels krijgt de boom niet. Dat gebeurde vroeger wel. “Snoeiwonden en zwakke plekken werden tot een jaar of dertig terug behandeld. Maar van zulke boomchirurgie zijn we afgestapt. De boom moet zelf zijn wonden helen.”

Luie takken

De zware, laaghangende taken zitten met stalen kabels vanuit de top vastgebonden. Oude en nieuwe kabels. De oude snoeren zitten strak. “Niet optimaal”, zegt Loch. “Ze maken de takken lui.” De nieuwe kabels laten ruimte voor de takken om heen en weer te deinen. Dat houdt het hout sterk. Loch ziet de kabels (‘tuien’ noemt hij ze) als een ouderdomshulpje. “Een soort rollator voor de boom.”

De Breytenbachboom
uit 1870 overleefde verbouwingen en de aanleg van een tramlijn

De Breytenbachboom bleef gespaard in de Tweede Wereldoorlog, waarin grote delen van Rotterdam platgebombardeerd werden. En niet alleen dat, veel bomen werden ook nog eens gekapt door bewoners. Die hadden hout nodig om hun huizen warm te stoken en om te koken. “Ik heb er foto’s van gezien”, zegt Loch. “Er zijn enorm veel bomen omgehaald in die tijd.” Waarom deze forse plataan dan niet? Loch heeft een theorie. In de hoge statige herenhuizen aan de singel waar de Breytenbachboom staat waren veel Duitsers gestationeerd. “Met die officieren in de buurt durfden mensen hier denk ik geen boom om te hakken.”

Latere veranderingen in de stad doorstond de boom ook. Verbouwingen, herinrichting en de aanleg van een tramlijn pal langs de singel.

Boomkruipers

De Breytenbachboom trekt veel bekijks. Dat komt niet door de hoogte. Want met slechts 17 meter hoogte haalt de plataan het niet bij soortgenoten op steenworp afstand. Het is vooral de breedte en de stamdikte waarmee deze reus indruk maakt. De boom is opgenomen in de Rotterdamse bomenroute, die wandelaars vanaf Centraal Station naar het Museumkwartier leidt.

Elke vijf jaar wordt de graslaag onder de Breytenbachboom weggehaald. Daar, bovenop de ‘platte pannenkoek van wortels’, wordt een voedingsrijke humuslaag opgebracht. Dan kan het gras terug, weer aangroeien.

De plataan is een perfecte stadsboom, zegt Loch, maar veel natuur trekt de plataan niet aan. Er zitten weinig insecten in. Dus vogels hebben er niet veel te zoeken. “Er leven in de stad redelijk veel boomkruipers, maar die zitten liever in een linde of esdoorn.”

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Tijd om de boom éxtra in de watten te leggen is er niet

De Breytenbachboom
uit 1870 overleefde verbouwingen en de aanleg van een tramlijn