Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De jacht op damherten is een meerjarenproject

Home

Rosanne Kropman

© HH

De jacht zit er voor dit seizoen op. De uit de klauwen gegroeide damhertenpopulatie in de Amsterdamse Waterleidingduinen is met ongeveer een kwart verkleind. Nog 2400 herten te gaan. 

Nico Bouman zet zijn terreinwagen maar even uit. De damherten die op de weide rechts staan te grazen moeten worden geteld. Hier staan er zo veel, dat duurt wel even. “Als het boven de tien komt, wordt het moeilijk voor ons”, grapt Bouman, boswachter in Loenen die voor de telling even bijspringt.

Lees verder na de advertentie

“Een, twee, drie…”, begint Leo van Breukelen, ecoloog bij Waternet, de beheerder van het duingebied tussen Zandvoort en Noordwijk waar Amsterdam zijn drinkwater wint. Hij zit op de bijrijderstoel met ‘de administratie’, een clipboard waarop hij de herten turft. In het gras, achter de boompjes, in de berm; overal waar je kijkt zijn hier damherten. De twee dieren het dichtst bij de auto staan op nog geen steenworp afstand een beetje te staren. “Elf, twaalf, dertien…”

Recordaantal

Ieder jaar wordt op dezelfde manier de hertenpopulatie in kaart gebracht. Een stuk of tien teams hebben ieder hun eigen ‘wijk’ die ze drie keer tellen binnen 36 uur, twee keer ’s avonds en één keer in de ochtend. Vorige lente werd een recordaantal geteld: bijna vierduizend herten in een gebied van 3400 hectare. Geen wonder dat je hier struikelt over het makke wild.

Vorige lente werd een recordaantal geteld: bijna vierduizend herten in een gebied van 3400 hectare

Maar dit jaar valt hun aantal voor het eerst lager uit. “We hebben er ongeveer 1500 geschoten en er is een aantal uit zichzelf omgevallen. Aan de andere kant zijn er ook jongen geboren”, zegt Van Breukelen.

“Zevenentwintig, achtentwintig… Ik hou het op negenentwintig”, concludeert de ecoloog. Hoe oud de herten zijn, of dat het mannetjes of vrouwtjes zijn, is moeilijk te zien. Veruit de meeste dieren in dit stuk duin zijn jonger dan een jaar en onderscheiden zich dus nog niet met een imposant gewei. Ze houden ook hun gemak. De boswachtersauto kennen ze al lang en mensen in hun omgeving zijn meestal rustige wandelaars.

Toch zijn het afgelopen jachtseizoen wekelijks zo’n tachtig dieren afgeschoten door boswachters van het gebied. Van Breukelen: “De boswachters die de herten schieten, doen dat met geluidsdempers. Ze schrikken dus niet van het schot. Ook wachten ze even als ze een hert geschoten hebben met erheen lopen, zodat de andere dieren in de groep een vallend hert niet gaan associëren met mensen.”

Weerstand

Gebiedsbeheerder Waternet en de terreineigenaar Amsterdam wilden nadrukkelijk geen jagers ‘van buiten’. Van Breukelen: “Je bent dan toch een beetje de regie kwijt en je hebt dan al snel het etiket ‘plezierjacht’ te pakken – terwijl dit om beheer gaat. Daarmee roep je alleen maar meer weerstand op.” Uit angst voor echt dierenextremisme mogen de jagende boswachters ook niet in de media komen. De vier liepen stage in andere natuurgebieden met teveel groot wild en ze kregen extra training over hoe om te gaan met publiek dat hen aan het werk zou zien; de jacht gebeurt overdag, als het gebied open is voor bezoekers.

Uit angst voor echt die­renex­tre­mis­me mogen de jagende boswachters ook niet in de media komen

Want weerstand is er. Nog steeds lopen er twee rechtszaken, aangespannen door de Faunabescherming en de Dierenbescherming tegen de provincies Noord- en Zuid-Holland voor het afgeven van de jachtvergunning. Ook een kleine groep buurtbewoners kwam op voor het lot van ‘hun’ herten, met onder meer petities en opiniestukken in de krant. 

En dan was er nog de gemeenteraad van Amsterdam, die zijn vingers lange tijd niet wilde branden aan het afschieten van de schattige bambi’s. Die richtten weliswaar een ravage aan in de omliggende tuinen en vraten de duinen kaal, maar voor Amsterdammers zijn ze vooral een gezellig dagje uit. Pas in 2013 is besloten tot afschot.

Wel plaatste Amsterdam in 2012 een 17 kilometer lang hek om de Waterleidingduinen, om de herten binnen de duinen en uit de tuinen en bollenvelden te houden. De overlast nam af, maar de herten – gewend naar hartenlust bloembollen te pikken – stonden aan dat nieuwe hek te verhongeren.

Rond die tijd bleek ook dat andere dieren en planten leden onder de dominante aanwezigheid van de damherten. Bijzondere vlindersoorten waren niet meer te vinden, want de herten verorberden iedere eetbare plant voordat er een bloem aan kon komen. Ook hommels en bijen hadden het zwaarder en zwaarder. De ree, in tegenstelling tot het allesetende damhert een fijnproever van groen, verdween vrijwel geheel uit de Waterleidingduinen. Uiteindelijk ging de hoofdstad overstag en werkte mee aan verkleining van de populatie.

Het gras van de buren

Het hertenhek zorgt er nu voor dat het gras bij de buren – landgoed Te Vogelenzang – letterlijk groener is en dat daar weer planten groeien. Binnen het hek zijn de weides door de uit de klauwen gegroeide hertenpopulatie gemillimeterd. “Er groeien hier vooral hoge bomen en duindorens. Andere bosjes zijn er haast niet”, zegt Van Breukelen. “In de zomer zie je hier bijna geen bloeiende planten. Alleen de giftige soorten blijven staan, daar eten ze keurig omheen.” Om toch wat over te houden voor bijzondere duinplanten en insecten zijn er nu stukken afgerasterd om het struweel te beschermen tegen de hertenvraatzucht. Dat zou in de toekomst niet meer nodig moeten zijn als de hertenpopulatie naar het gewenste aantal is teruggebracht.

Waternet wil in 2020 op een hertenpopulatie van 800 dieren uitkomen. Dan zou het damhert geen schade meer doen aan de andere dieren en planten in het duin. Dit jaar zijn er in de drie tellingen telkens rond de 3200 herten geteld. Dat zijn er zo’n zevenhonderd minder dan vorig jaar deze tijd. Een strenge winter zou helpen, maar daarnaast zullen de boswachters hun quotum van tachtig dieren per week moeten blijven volhouden.

Deel dit artikel

Vorige lente werd een recordaantal geteld: bijna vierduizend herten in een gebied van 3400 hectare

Uit angst voor echt die­renex­tre­mis­me mogen de jagende boswachters ook niet in de media komen