Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Friese wouden zijn een vergeten parel in Nederland

Groen

Sarah-Mie Luyckx

Friesland, gemeente Achtkarspelen. © Hollandse Hoogte / Siebe Swart luchtfotografie
mooiste nederland

Waarin de Noordelijke Friese Wouden zich onderscheiden? Agrarische kavels, omzoomd met elzensingels en houtwallen en een leuk dorpje hier en daar. Vanuit de lucht oogt het als een Mondriaanachtige lappendeken.

‘Smûk’ – Fries voor gezellig; dat woord lijkt nou niet direct van toepassing op die frisse provincie van uitgestrekte weilanden en oeverloze vergezichten. Maar daarmee is buiten de Noardlike Fryske Wâlden gerekend. Het noordoostelijke stuk tussen Leeuwarden en Drachten. Volkomen onterecht een vergeten parel, vindt het Friese wandelechtpaar Jongejan, dat er een 165 kilometer tellend streekpad in elkaar heeft getimmerd.

Lees verder na de advertentie
Doodarm was het gebied met veel keuterboeren, wier percelen te versnipperd waren om tot schaal­ver­gro­ting te komen

Het voert door knus coulissenlandschap, dat als een van de weinige na de oorlog wel wist te ontsnappen aan de sterke arm van de ruilverkaveling. En uiteindelijk de status van Nationaal Landschap kreeg.

Doodarm was het gebied met veel keuterboeren, wier piepkleine percelen te versnipperd waren om tot schaalvergroting te komen. Achteraf gezien een zegen, zegt Jaap Jongejan over de telefoon vanuit Boulenslaan. Een dorp niet ver van Rottevalle, dat hij een mooi vertrekpunt vindt voor wie een stukje van het nieuwe streekpad wil proeven. Onderweg naar Eastermar krijg je volgens hem een staalkaart voorgeschoteld van waarin de Noordelijke Friese Wouden zich onderscheiden. Agrarische kavels dus, omzoomd met elzensingels en houtwallen bol van de bomen, wat nat gebied en her en der een ‘smûk doarp’.

Het Friese wandelechtpaar Jongejan heeft het 165 kilometerlange pad bedacht

Zo loop ik op een zinderende zomerdag met mijn twee mannelijke wandelkompanen Rottevalle uit; na diens haventje te zijn gepasseerd, en allereerst de stemmige, zwart omrande grafstenen rond het plaatselijke kerkje te hebben gemonsterd. Allerlaatste rustplaats van onder andere Foppe, Aukje en Ritske. Vervolgens gaan de eerste paar kilometers er nog tamelijk open aan toe. Links van ons ligt De Lits, een gekanaliseerd riviertje, waarover ooit bergen turf werden vervoerd. Ook passeren we een gaswinningsveld, waaruit buitenlandse firma’s de laatste procenten schijnen te willen persen, nu Groningen de kraan dichter draait.

Blijvende herinnering

Dan leidt de grasdijk langs De Lits ons alweer naar de eerste horecabestemming: paviljoen De Leijen, gelegen bij het gelijknamige ondiepe meer. Een blijvende herinnering aan het fanatiek afgraven van het veen, waardoor laag gelegen land onderwater liep. Vlak voordat we ons aan de koffie zetten, verrast een toefje Friese rimboe ons met fauna. Uit het struweel springt een moederree met twee kinders tevoorschijn. Zich wild geschrokken stuift het trio ervandoor.

Bij het paviljoen blijken ze met hun tijd te zijn meegegaan. Je kunt er een Hawaiiaanse pokébowl bestellen, en suppen (peddelen op een XL-surfplank), ook Hawaiiaans. Het is er opvallend rustig. Een spichtig meisje in bikini – die het goed had gedaan voor de fotocamera van Rineke Dijkstra – sliert wat langs de oever. Blauwalg. De in lieslaarzen gestoken man van het wetterskip heeft net een watermonster genomen. Zo’n groene soep heeft hij nog nooit gezien, zegt hij. Maar niet gaan zwemmen dus.

Liefhebbers van ruigere wan­del­ro­man­tiek komen ook aan hun trekken

Dat waren we toch niet van plan. Voort gaat het over een klinkerweg, waarlangs de beloofde elzensingels. Die bieden wat beschutting tegen de niets ontziende zonneschijn. En even verder op de route hebben rijen eiken ook een fijne parasolfunctie. “Wel erg lange lanen”, vindt een van mijn metgezellen van dit gebied, dat vanuit de lucht oogt als een Mondriaanachtige lappendeken. Tsja, het is en blijft Friesland.

Toch komen liefhebbers van ruigere wandelromantiek ook aan hun trekken. Eeuwenoude zandpaden zijn er eveneens op het traject. Erlangs met enige regelmaat houtwallen, begroeid met eik, berk en lijsterbes, waarvan de knal­oranje vruchtjes een welkom accent zijn in de inmiddels behoorlijk dorre natuur. En ook het Spoekeleantsje – een smal graspad langs een heldere sloot – doet alles behalve aangeharkt aan. 

Een informatiebord bij een weiland aan de andere zijde vraagt terecht aandacht voor de goede werken van de vereniging Noardlike Fryske Wâlden. De club van 800 agrariërs en particulieren draagt zorg voor de liefst 3600 kilometer aan karakteristieke landschapselementen in het gebied. Daarbij krijgen kievit en grutto weer een kans omdat boeren onder meer hun maairegime aanpassen, waarvoor alle hulde.

Volksverhalen

Bij de kerk van buurtschap it Heechsân móeten we halt houden. Te aanlokkelijk om zomaar aan voorbij te gaan is het hooggelegen godshuis door zijn opvallende 13-de-eeuwse toren die van top tot teen gekleed gaat in een jas van groene klimop. Het kleine kerkhofje rondom is goed voor een van de vele volksverhalen, waarvan de wandelgids uitgebreid melding maakt. Zo zou de begraven Sipke er botte boerendochter Lysbeth – die hem te min vond – met onzichtbare hand hebben gegrepen en tot waanzin gedreven.

Dam Jaarsma, hulppredikant en godsdienstleraar, verzamelde de vorige eeuw per fiets de sages en legenden van de wâldpiken (woudkippen), zoals de bewoners van het povere gebied door de rest van het welvarendere Friesland wat neerbuigend werden genoemd. Jaarsma zag het levenslicht in Eastermar, vandaag de dag een aantrekkelijk klein watersportwal- halla, waarvan de ‘E’ op een van de plaatsnaamborden veranderd is in een euroteken. Als we even later op een terras met wat woudkippen spontaan aan de praat raken (hoezo stugge Friezen?), blijkt waarom. Begin dit jaar viel de grootste Postcodekanjer van 54 miljoen in de circa 1500 zielen tellende voormalige veenkolonie.  

Friese wandelingen

De wandelgids Noardlike Fryske Wâlden is voor € 14,70 verkrijgbaar via de webshop van Wandelnet.nl. Info: wandelnet.nl/noardlike-fryske-walden

• Voor meer Friese wandelingen (en andere recreatiemogelijkheden): friesland.nl en eropuitfriesland.nl

Meer artikelen over het mooiste Nederland leest u in dit dossier.

Lees ook:

Gespaard van het massatoerisme biedt het Kroatische eiland Mljet rust

Niet aangetast door het massatoerisme staat het Kroatische eiland Mljet garant voor een heerlijk rustig verblijf. Het geheim? Een deel van het eiland is nationaal park.

Deel dit artikel

Doodarm was het gebied met veel keuterboeren, wier percelen te versnipperd waren om tot schaal­ver­gro­ting te komen

Het Friese wandelechtpaar Jongejan heeft het 165 kilometerlange pad bedacht

Liefhebbers van ruigere wan­del­ro­man­tiek komen ook aan hun trekken