Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De circulaire economie is al groter dan gedacht

Groen

Esther Bijlo

© Studio Vonq

Voor het eerst is de omvang van de circulaire economie in Nederland in kaart gebracht, en die bleek fiks. “Er gebeurt van alles wat we tot nu toe niet hebben erkend als ‘circulair’, stelt het Planbureau voor de Leefomgeving.

De circulaire economie in Nederland is veel groter dan gedacht. Er zijn 85.000 activiteiten onder te scharen die werk bieden aan ongeveer 420.000 mensen. Dat is 4 tot 5 procent van de werkgelegenheid. Dat betekent echter niet dat de snellere overgang naar een economie met minder grondstoffen die het kabinet wil, al in zicht is.

Lees verder na de advertentie
Het laat zien dat het niet zo heel moeilijk is, dat circulariteit niet iets is waar alleen de elite zich mee bezighoudt

Trudy Rood, Planbureau voor de Leefomgeving

Die conclusies trekt het Plan­bureau voor de Leefomgeving (PBL), dat vandaag de eerste ‘nulmeting’ van de circulaire economie in Nederland publiceert­­. Er zijn ‘verrassend veel’ bedrijven en organisaties die er gericht­­ op uit zijn minder grondstoffen te gebruiken, constateert PBL-onderzoeker Trudy Rood. “Er gebeurt van alles wat we tot nu toe niet hebben erkend als ‘circulair’. Dat zijn veel hele gangbare activiteiten die zich richten op het verlengen van de levensduur van producten, zoals fietsenmakers en andere reparatieservices.” 

Geen elite-kwestie

Het PBL heeft bewust zo breed mogelijk gekeken. Van een relatief nieuw product als de Fairphone, de mobiele telefoon waarvan de onderdelen makkelijker te vervangen zijn, tot de verhuurder van rokkostuums. Beiden voorkomen de aankoop van een heel nieuw product, waar grondstoffen voor nodig zijn. “Het laat zien dat het niet zo heel moeilijk is, dat circulariteit niet iets is waar alleen de elite zich mee bezighoudt”, zegt Rood. “Je kunt het heel dicht bij de mensen brengen. Dat is belangrijk omdat een deel van de bevolking zich afvraagt wat ze met de hele klimaat­­- en vergroeningsdiscussie aanmoeten. Je kunt zo draagvlak creëren.”

© Sander Soewargana

De mensen er warm voor krijgen is nodig omdat de overheid ambitieuze circulaire doelen heeft. Volgens het Rijksbrede Programma Circulaire Economie, vastgesteld door het vorige kabinet, moet Nederland het in 2030 met de helft minder grondstoffen zien te rooien. In 2050 zou de economie volledig circulair moeten zijn. Daarvoor zijn veel meer nieuwe producten en diensten nodig, stelt het PBL. Het planbureau telde er nu 1500, ook meer dan eerder geschat, maar wel slechts 2 procent van het totaal aan circulaire bedrijvigheid. Driekwart van die nieuwe initiatieven richt zich ook nog eens op recycling­­, zoals het opnieuw gebruiken van de reststroom aan plastic, of afval uit de landbouw in producten verwerken. “Dat is wel logisch”, verklaart Rood. “Recycling is vrij makkelijk in te passen in bestaande activiteiten. Maar andere manieren om minder grondstoffen te gebruiken tikken meer aan. Het oprichten van deelplatformen voor auto’s en apparaten bijvoorbeeld, het helemaal anders ontwerpen van producten of spullen in zijn geheel opnieuw gebruiken. Een drastischer omschakeling van de economie is noodzakelijk om de doelstellingen van het kabinet te kunnen halen.”

Prikkel in portemonnee

Volgens het planbureau zit er nog van alles in de weg. Zo zijn producten te goedkoop, de schadelijke effecten komen nu niet terug in de prijs. Een prikkel in de portemonnee zou helpen om spullen minder snel af te danken. Het is echter geen doorslaggevende factor. Opvattingen en gewoontes bepalen voor een aanzienlijk deel het gedrag van consumenten. Die hebben vaak voorkeur voor een nieuw product, de waardering voor een gebruikt, opgeknapt of gerepareerd ding is lager, leert onderzoek. Zo blijken mensen zich al te storen aan shampooflessen die niet steeds dezelfde kleur hebben omdat ze met gerecycled plastic zijn gemaakt.

Ook structuren en regels vormen hindernissen. Bekend probleem is de definitie van afval. Een reststroom mag niet zo maar als grondstof dienen. Bedenkers van deelplatformen kampen met moeizame financiering omdat hun inkomsten, de huur van een wasmachine bijvoorbeeld, uitgesmeerd zijn over een langere periode. Om verder te komen, zijn experimenten nodig buiten de gevestigde orde om, adviseert het PBL. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de wijk Buik­sloterham in Amsterdam-Noord. Die valt onder de Crisis- en Herstelwet waardoor uitzonderingen mogen en de wijk een ‘levend laboratorium’ voor circulair wonen kan zijn.

Lees ook

Ook de schoenmaker is circulair

Wie met een lekke band of kapotte spaak naar de fietsenmaker gaat denkt niet direct: ‘wat ben ik toch lekker circulair bezig’. Toch behoren fietsreparateurs, net als de aloude schoenlappers en kledingherstellers tot de circulaire economie. 

Hoe Nederland zijn welzijn opofferde aan welvaart

Na 1960 stijgt de welvaart in Nederland, gemeten in harde guldens, maar delft welzijn het onderspit. Geen reden om bij de pakken neer te zitten: niets is voor eeuwig. “Er moet het nodige gebeuren, maar als historicus ben ik optimistisch.”

Topmanagers zijn te star voor een groene economie: ‘Ik ben niet zo’n cursustype’

Ideale, flexibele topbestuurders kunnen de circulaire economie stimuleren. Maar ze zijn er niet.

Deel dit artikel

Het laat zien dat het niet zo heel moeilijk is, dat circulariteit niet iets is waar alleen de elite zich mee bezighoudt

Trudy Rood, Planbureau voor de Leefomgeving