Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De bandy-bandy van Freek Vonk

Groen

Jelle Reumer

Jelle's weekdier

Hoe meer we weten over de planeet, hoe beter we die kunnen beschermen.’ De wijsheid die in deze ontboezeming van bioloog Freek Vonk ligt besloten, vormt zijn motivatie om nieuwe soorten te ontdekken en te beschrijven. 

Vonk, die in zijn atletische gestalte de bijzondere hoedanigheden verenigt van enerzijds bekende Nederlander en anderzijds wetenschappelijk onderzoeker op het gebied van slangen, is met zijn rusteloze karakter niet meer weg te denken uit het bescheiden groepje Nederlandse publieksbiologen.

Lees verder na de advertentie

Maar Vonk is behalve tv-personality ook een gewone bij Naturalis werkzame onderzoeker die gedegen publicaties produceert. Zo was hij recentelijk betrokken bij de publicatie van een nieuwe slangensoort, een fraai gestreept Australisch gifslangetje dat luistert naar de naam Vermicella parscauda. Het artikel verscheen in het tijdschrift Zootaxa, onder de titel ‘A new species of bandy-bandy (Vermicella: Serpentes: Elapidae) from the Weipa region, Cape York, Australia’ en telt in totaal negen auteurs, van wie Vonk de enige Nederlander is.

De naam van het geslacht Vermicella is afgeleid van het Latijnse woord vermis, worm. (Terzijde: u snapt nu ook meteen de herkomst van het woord ‘vermicelli’ voor die kleine en glibberige pastasliertjes in ouderwetse groentesoep; het betekent gewoon ‘wormpjes’.)

Wormslang

Die naam Vermicella kan duiden op de nogal wormvormige gestalte zonder dikke slangenkop, maar ook op het opmerkelijke feit dat deze slangen, die in het Engels bandy-bandy heten, zich uitsluitend voeden met andere, kleinere slangetjes van de familie der Typhlopidae. En de Typhlopidae (vergeef me al deze biologische name-dropping) heten in goed Nederlands ‘wormslangen’ omdat ze zo enorm op regenwormen lijken. De ene worm eet dus de andere worm.

De soort is giftig en in de verte verwant aan eveneens giftige cobra’s, maar zoals bekend kan Freek Vonk een beetje gifslang wel hanteren

Vonk had het diertje in 2014 in Australië voor het eerst waargenomen tijdens het maken van filmopnames voor een van zijn televisieprogramma’s. Hij herkende het wel als een bandy-bandy, maar die hoorde ter plekke niet voor te komen. En zoals het dan gaat, werden er exemplaren verzameld voor nader onderzoek aan vorm, kleur, maat, beschubbing en uiteraard ook DNA.

De nieuwe soort is ongeveer 50 centimeter lang, voorzien van 55 tot 94 zwarte rugstrepen die op twee derde van het lichaam overgaan in rondlopende zwarte ringen. Verder is het bezit van zogenoemde internasale schubben op de kop een kenmerk; soortonderscheid binnen de reptielen is vaak een kwestie van vorm en positie van de schubben.

De soort is giftig en in de verte verwant aan eveneens giftige cobra’s, maar zoals bekend kan Freek Vonk een beetje gifslang wel hanteren. Hij (de slang) is overigens voor mensen ongevaarlijk, vooral omdat de diertjes klein zijn, zich in de bodem ingraven en alleen ’s nachts actief zijn, waardoor een plotselinge ontmoeting met een Vermicella tamelijk ongebruikelijk is.

Het nieuwe slangetje komt voor in een deel van Cape York, in de provincie Queensland, waar bauxiet wordt gewonnen. Dat is een potentieel probleem voor de soort, die weliswaar net ontdekt is, maar ook meteen in zijn voortbestaan wordt bedreigd. Vandaar Vonks ontboezeming over de planeet, want soorten die we niet kennen, kunnen we ook niet beschermen. Alleen al om die reden is dergelijk onderzoek van belang.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier. Lees hier eerdere artikelen.

Deel dit artikel

De soort is giftig en in de verte verwant aan eveneens giftige cobra’s, maar zoals bekend kan Freek Vonk een beetje gifslang wel hanteren