Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De arme kreeft heeft niets van doen met het sterrenbeeld

Groen

Jelle Reumer

© Buiten-beeld
Jelle's weekdier

Eergisteren, 21 juni, is even na het middaguur de zomer begonnen, om precies te zijn om zeven minuten over twaalf. Op dat moment was de aardbol relatief zover gekanteld dat de zon recht boven de kreeftskeerking stond. 

De bezonning van het noordelijk halfrond is daardoor maximaal. Over een half jaar, op 21 december om 23:22 uur, begint de winter omdat dan de zon recht boven de steenbokskeerkring is aangekomen. Die namen, kreeft en steenbok, zijn sterrenbeelden, ooit verzonnen verbeeldingen van de configuratie van hemellichamen.

Lees verder na de advertentie

Ik ben geen historicus en heb me niet intensief verdiept in het ontstaan van de diverse sterrenbeelden, maar de associatie van een willekeurig aantal sterren, dat, vanuit de aarde gezien, wordt waargenomen als puntvormige lichtgevende hemellichamen die volstrekt toevallig in een bepaalde configuratie staan, met dieren is me totaal onduidelijk. Ik kan me nog voorstellen dat je in wolken een krokodil, een teddybeer of een liggende sfinx kunt zien, of dat men desnoods het gelaat van Jezus kan ontwaren op een oude lap linnen of op een stuk toast, maar dat zeven piepkleine lichtpuntjes op een grote beer lijken, of vijf sterren op een kreeft, gaat mijn fantasie te boven. In het sterrenbeeld Kreeft staan vijf lichtzwakke sterren in de vorm van een Y gerangschikt - slechts met veel fantasie is uit het langwerpige lijf en de twee grote schaarpoten van een zeekreeft ook een Y-vorm te destilleren. Maar goed, het heet nu eenmaal Kreeft.

Een eeuw geleden haalde men de neus op voor kreeften en werden ze massaal gevangen en fijngemalen

Delicatesse

De term 'kreeft' wordt in het dagelijks leven vooral gebruikt voor diverse middelgrote tot grote kreeftachtige geleedpotigen, vooral soorten die worden gegeten: zeekreeften en rivierkreeften. De overkoepelende term 'kreeftachtigen' ofwel Crustacea, ook wel schaaldieren genoemd, omvat echter alle geleedpotigen met (meestal maar niet altijd) tien poten. Er leven meer dan 67.000 soorten. De groep omvat bekende vormen als garnalen, langoestines, krabben en kreeften, maar ook minder voor de hand liggende diergroepen als pissebedden, watervlooien, cyclopsen en zelfs eendenmosselen en zeepokken zijn Crustacea.

Kreeften in de culinaire betekenis van het woord zijn relatief grote dieren die aan hun voorste paar poten zijn voorzien van scharen. Sommige in zee levende soorten zoals de Europese kreeft (Homarus gammarus) en de Amerikaanse kreeft (Homarus americanus) kunnen met gemak een halve meter lang worden en daarbij een kilo of vier wegen. Zo groot tref je ze in de handel of op je bord nooit aan; consumptiekreeften zijn meestal zo'n 20 tot 30 centimeter groot. Langs de Canadese en Amerikaanse oostkust is kreeft een lokale lekkernij en zijn er speciale kreeftenrestaurants. Een eeuw geleden haalde men er echter de neus voor op en werden kreeften massaal gevangen en fijngemalen, om als kunstmest over de akkers van New England te worden verspreid. Die tijden zijn gelukkig voorbij, de handel in lobster rolls is er te lucratief voor. In eigen land is kreeft tegenwoordig een nogal dure delicatesse, wat deels voortkomt uit overbevissing waardoor de dieren zeldzaam zijn geworden. Met de stand van de zon ten opzichte van de aardbol hebben de arme dieren niets van doen. Ook op 21 juni niet.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier.

Deel dit artikel

Een eeuw geleden haalde men de neus op voor kreeften en werden ze massaal gevangen en fijngemalen