Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Boom van het Jaar word je alleen met een goed verhaal

Groen

Charlot Verlouw

De Poolse eik Jozef werd vorig jaar Europese Boom van het Jaar. © EPA
De Boom van het Jaar

SBNL Natuurfonds organiseert voor het eerst een landelijke Boom van het Jaar-verkiezing. Het gaat daarbij niet zozeer om het uiterlijk, maar om de levensgeschiedenis van de boom.

Een stokoude eik met een imposante stam, een populier die tot aan de hemel reikt of een kleine den die pas net tot je knieën komt. Het maakt niet uit hoe hij eruit ziet, elke boom met een interessant verhaal komt in aanmerking voor de titel Boom van het Jaar. De verkiezing wordt dit jaar voor het eerst georganiseerd in Nederland. De winnaar dingt volgend jaar mee naar een nog prestigieuzere titel: Europese Boom van het Jaar.

Lees verder na de advertentie

Want er zijn genoeg bomen met bijzondere verhalen, daar is Maaike Brasz van SBNL Natuurfonds, dat de verkiezing naar Nederland haalde, van overtuigd. En die verhalen verdienen het om gedeeld en steeds weer opnieuw verteld te worden, of het nou een persoonlijk verhaal is of het verhaal van een hele gemeenschap. Iedereen, van particulier tot gemeente tot bedrijf, mag vanaf vandaag een boom nomineren. Op die manier hoopt SBNL Natuurfonds meer mensen bij de natuur te betrekken. "Je verbindt mensen door de verhalen van de bomen in de aandacht te zetten", zegt Brasz vanuit het kantoor midden in het bos in Leersum. "En door na te denken over de bomen die voor hen belangrijk zijn, zijn mensen toch met natuur bezig."

Europese verkiezing

De verkiezing is onderdeel van de Europese Boom van het Jaar-verkiezing, SBNL Natuurfonds heeft het alleenrecht verworven de verkiezing de komende drie jaar in Nederland te organiseren.

Het idee van de verkiezing komt van het Environmental Partnership Association(EPA), een samenwerking tussen natuurorganisaties uit Oost-Europese landen. De eerste verkiezing was in 2011. In dat beginjaar deden vijf landen mee. Maar inmiddels, met Nederland, komt het totaal aantal deelnemende landen op veertien. Vooral Oost-Europese landen doen mee. "Daar leeft het ontzettend", zegt Brasz. "Er staan ook heel wat bijzondere bomen in de laatste stukjes oerbos, tegelijkertijd wordt er ook ontzettend veel gekapt. Dat is waar EPA zich in die landen ook heel erg tegen verzet."

Vanavond wordt de Europese Boom van het Jaar 2018 bekendgemaakt. Kanshebbers zijn onder meer een 400 jaar oude linde in het Belgische Bioul, drie onafscheidelijke sequoia's uit het Bulgaarse Yuchbunar en zeven 450 jaar oude iepen in het Spaanse Cabeza del Buey die, anders dan een miljoen soortgenoten in Spanje, de iepziekte overleefden. Samen waken zij over het klooster van het Heiligdom van Onze Vrouwe van Belem.

Eerdere winnaars zijn een Hongaarse eik bij een kapel die bescherming bood tijdens de overstroming van de Donau in 1956 en een 150 jaar oude eik midden op een Ests voetbalveld, die volgens de legende zelfs de sloopkabels van Stalin wist te weerstaan. In 2014 won een 1100 jaar oude iep, voor de inwoners van het Bulgaarse Sliven het middelpunt van de stad.

Vorig jaar won de Poolse eik Jozéf. Een 650 jaar oude boom die in de Tweede Wereldoorlog als onderkomen diende voor een ondergedoken Joodse familie. Dat is nogal een verhaal, waar de es van drie straten verderop in Lutjebroek misschien een beetje bleek bij afsteekt. Maar, benadrukt Marlies Kolthof, als communicatieadviseur betrokken bij het project: "Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn, ook een hele jonge boom kan ergens voor staan. Een die geplant is bij een geboorte of overlijden, of bij de oprichting van een club of bedrijf." Niet dat Nederland, waar van echt oerbos geen sprake is en waar de natuur grotendeels is aangelegd, niet de potentie heeft voor grootse en meeslepende verhalen. "Ik kan me zo voorstellen dat er in Zeeland een boom staat die levens heeft gered tijdens de watersnoodramp in 1953. Bovendien hoeft een boom niet in een bos te staan, op een dorpsplein of bij een kerk kan ook."

Elke provincie een boom

Brasz en Kolthof hopen 150 aanmeldingen binnen te krijgen, verspreid over de twaalf provincies. Ze twijfelen er niet aan dat er genoeg potentiële bomen van het jaar zijn voor deze eerste verkiezing. Maar ooit zal het aanbod opdrogen. "Of ik deze verkiezing over twintig jaar nog steeds kan organiseren, dat weet ik niet", zegt Brasz. "Maar ik merk nu al dat het heel erg leeft, dat mensen meteen een boom in hun hoofd hebben als ik erover vertel. Er belde zelfs een dame uit Den Haag die meteen een boom wilde nomineren."

Want bomen zijn emotie, merkt Brasz, een boom verbroedert. "Ik zie dat mensen vechten voor een boom als die gekapt dreigt te worden." Kolthof: "Bomen zijn een soort monumenten. Ze staan er soms langer dan dat jij of ik leven, dat zorgt voor geschiedenissen en verhalen. Als een boom van 400 jaar oud ogen en oren zou hebben, stel je eens voor wat een verhalen die zou kunnen vertellen." Brasz memoreert een grote kastanje die op haar schoolplein stond. "Daar stonden we dan met zijn allen onder, er stond ook een grote bank omheen. Hoeveel scholieren hebben onder die boom lief en leed gedeeld, gebaald van hun examens, hoeveel verkeringen zijn er aan en uit gegaan?"

Dat soort verhalen, van groots en meeslepend tot ogenschijnlijk klein en onbenullig, Brasz en Kolthof horen ze het liefst allemaal.

Welke boom krijgt de titel Boom van het Jaar? © SBNL Natuurfonds

Hoe verloopt de wedstrijd?

Iedereen kan vanaf vandaag zijn of haar boom aanmelden via de website deboomvanhetjaar.nl. De inschrijving sluit 15 mei, daarna buigt een vijfkoppige jury zich over de inzendingen. De bedoeling is dat er per provincie een boom wordt genomineerd door de jury.

Vanaf 1 september tot 15 oktober kan heel Nederland stemmen op de twaalf genomineerden. Na 15 oktober wordt de landelijke winnaar bekendgemaakt.

Wat houdt de winnaar eraan over? Allereerst natuurlijk eeuwige roem. 'Maar we stellen ook 2500 euro beschikbaar om de boom op te knappen, als de eigenaar dat ziet zitten en als het nodig is', zegt Brasz. 'Als alternatief kunnen we ook iets doen met de omgeving. We planten bijvoorbeeld struiken of zetten er een mooi bankje neer.'

De winnaar wordt de inzending voor de Europese wedstrijd van 2019. Trouw is mediapartner van de verkiezing en besteedt de komende maanden aandacht aan de bijzondere bomen die genomineerd worden.

Wat is SBNL Natuurfonds?

SBNL Natuurfonds (Stichting Beheer Natuur en Landelijk gebied) zet zich sinds 1981 in voor particulier en agrarisch natuurbeheer. Dankzij een aantal nalatenschappen is SBNL Natuurfonds nu een fondsbeheerder die jaarlijks verschillende projecten subsidieert, onder andere voor landschapsherstel, bosaanleg en wandel- en fietspaden, allemaal op particuliere grond. Ook beheert het SBNL Natuurfonds zo'n 400 hectare eigen grond.

Deel dit artikel