Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De koeienflats is gezond, de weidegrond dus ook

Groen

Joop Bouma

Onderzoeker Jelmer Buijs tijdens presentatie met potje met mest waar grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in zijn gevonden. © Koen Verheijden
Reportage

In het Gelderse provinciehuis in Arnhem praatten wetenschappers, beleidsmakers én boeren over een onderzoek dat het verdwijnen van weidevogels in verband brengt met bestrijdingsmiddelen in veevoer, stro en mest. Boerenorganisaties zijn niet blij met de studie.

Melkveehouder en kaasmaker Jan Dirk van de Voort uit Lunteren zette gistermiddag pontificaal een plastic krat met een grote pol gras op het podium van een zaaltje in het Arnhemse provinciehuis. De pol had ie zelf ’s ochtends uit zijn eigen land gestoken. Om te laten zien aan zijn collegaboeren in de zaal.

Lees verder na de advertentie

Wie goed keek, zag nog de sporen van een fikse koeienflats tussen de lange sprieten. Bijna al verteerd. Iedere boer weet dat je aan een koeienvlaai kunt zien of het beest gezond is. Van de Voort weet dat ook, hij werd er gisteren haast een beetje emotioneel van toen hij sprak over zijn biologische veehouderij. Dat begreep ook iedere boer in de zaal, want je bent trots op je bedrijf.

Wie goed keek, zag nog de sporen van een fikse koeienflats tussen de lange sprieten

De Lunterse boer vertelde dat als zijn koeien hebben gepoept er vrijwel direct tientallen vliegen op zitten. “Waar ze vandaan komen? Ik weet het echt niet.” Maar het is een goed teken. Niet lang na de zwerm vliegen komen de mestkevers. Ook goed nieuws. Gezonde flatsen van gezonde koeien. Gezonde stront ruikt niet naar poep, maar naar gras. “Als je je vinger erin steekt, blijft het plakken.” Insecten houden van goeie poep. Een koeienvlaai zonder insectenleven, is een veeg teken.

Nieuw onderzoek legt een verband tussen de afname van het aantal weidevogels en bestrijdingsmiddelen in mest, ook die van dieren op biologische boerderijen. © Koen Verheijden

Van de Voort is één van de 24 boeren in Gelderland die hun bedrijf open stelden voor een uniek onderzoek naar bestrijdingsmiddelen in mest, veevoer en in de bodem. Nooit eerder is in Europa zo’n onderzoek gedaan. Bij vijftien gangbare agrarische bedrijven en negen biologische zijn monsters geanalyseerd. Het resultaat was opmerkelijk: in veevoer, in mest en dus ook in de bodem zitten volop bestrijdingsmiddelen – óók bij de biologische bedrijven.

De chemische stoffen zitten ook in de bodem van het bedrijf van Jan Dirk van de Voort. En dat terwijl hij toch al dertig jaar een biologische veehouderij heeft, al vijftien jaar geen antibiotica gebruikt en zijn 85 koeien alleen nog gras van eigen grond voert. “Het onderzoek heeft mij behoorlijk geraakt”, bekende hij gisteren voor een volle zaal van het Gelderse provinciehuis, waar de resultaten van praktijkstudie werden gepresenteerd. Op zijn grond zijn, zoals bij veel meer boerenbedrijven, zelfs nog resten gevonden van het allang verboden bestrijdingsmiddel DDT, dat Van de Voorts vader vroeger – legaal – op het land gebruikte.

Pluimveehouder Piet Baars spreek in tijdens presentatie van het onderzoek. © Koen Verheijden

De belangrijkste resultaten van de studie stonden twee weken terug al in de krant en ze leidden direct tot grote onrust onder landbouworganisaties. LTO Noord noemde het onderzoek deze week ‘een schot uit de heup en een studie die rammelt’. LTO trachtte de presentatie in het provinciehuis te voorkomen: ‘Schande dat de overheid hiervoor ruimte geeft’. Gelderland had ook nog eens 75.000 euro meebetaald aan het onderzoek.

Gelders CDA-gedeputeerde Peter Drenth hield voet bij stuk: “Hier in het provinciehuis mag alles worden gezegd. De Gelderse bodem is belangrijk. Soms geeft een onderzoek aanleiding tot discussie, maar dat is alleen maar goed”,  zei hij gisteren bij de presentatie.

Als ik aan de boer denk, dan denk ik, allemachtig, wat zitten jullie in een rotsituatie

Jan Diek van Mansvelt, oud-hoogleraar alternatieve methoden in land- en tuinbouw

Erfbetreders 

Vooral de directe relatie die in het onderzoek wordt gelegd met de alarmerende teruggang van weidevogels, zit de veehouders dwars. Volgens de onderzoekers zijn de forse hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in mest en bodem van veeteeltbedrijven een belangrijke oorzaak van de achteruitgang van veldleeuwerik, grutto en andere boerenlandvogels. Het landbouwgif sluipt de biologische bedrijven binnen via aangekocht krachtvoer en stro.

De organisatie AgriFacts, waarvan de financiers overwegend uit de agrarische sector komen, heeft de onderzoekers gemeld dat ze een rechtszaak tegemoet kunnen zien als ze de conclusies van hun studie niet aanpassen. Volgens AgriFacts worden er in de studie aannames gedaan, die niet hard kunnen worden gemaakt. Het aantal metingen zou veel te klein zijn, bovendien.

De kritiek maakte op de onderzoekers nauwelijks indruk. Ook twee emeritus hoogleraren, die de studie hebben begeleid, steunden opnieuw de bevindingen. De zaal werd muisstil toen gisteren één van hen, Jan Diek van Mansvelt, oud-hoogleraar alternatieve methoden in land- en tuinbouw, het opnam voor aanwezige agrariërs: “Als ik aan de boer denk, dan denk ik, allemachtig, wat zitten jullie in een rotsituatie. Waar zijn jullie in verzeild geraakt, met al die erfbetreders die maar één belang hebben: winst maken. Wat er gebeurt kan jullie niet worden aangerekend, we moeten nu zelf de gaten in ons landbouwsysteem gaan dichten. En niet wachten op de overheden.” 

Lees ook: 

Mest barst van de chemicaliën en dat is slecht nieuws voor weidevogels

Nieuw onderzoek legt een verband tussen de afname van het aantal weidevogels en bestrijdingsmiddelen in mest, ook die van dieren op biologische boerderijen

Nederland verliest in hoog tempo zijn weidevogels 

Dat het mis is met de boerenlandvogels was bekend. Maar dat de situatie zo nijpend is, is nieuw. Volgens Vogelbescherming Nederland dreigen patrijs, zomertortel, watersnip en wulp binnen tien jaar in een aantal provincies uit te sterven, als de trend niet wordt gekeerd.

Aanvalsplan Grutto moet het noodlijdende vogeltje er weer bovenop krijgen

Het gaat nog altijd slecht met de grutto. Initiatieven om de leefomgeving van de Vogel des Vaderlands te verbeteren helpen niet genoeg. Tijd voor serieus ingrijpen, met een ‘Aanvalsplan Grutto’.

Deel dit artikel

Wie goed keek, zag nog de sporen van een fikse koeienflats tussen de lange sprieten

Als ik aan de boer denk, dan denk ik, allemachtig, wat zitten jullie in een rotsituatie

Jan Diek van Mansvelt, oud-hoogleraar alternatieve methoden in land- en tuinbouw