Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bioboer moet meedenken met gehaaste stadsmens

Groen

Kees de Vré

Bioboer Floor van Ede uit Groenekan (links) levert met haar bakfiets op bestelling groenten aan huis in Utrecht. © Jörgen Caris

Biologisch boeren kan veel innovatiever, vindt voedselfilosoof Michiel Korthals. 'Laat je zien: op scholen, in de media. Of op een station.'

De boer die denkt klaar te zijn als hij geen chemische bestrijdingsmiddelen meer gebruikt, die heeft zijn langste tijd gehad, weet voedselfilosoof Michiel Korthals. De hoogleraar nam afgelopen voorjaar afscheid van de Wageningen Universiteit met een rede die daarop wijst.

Recent sprak hij op een congres van Bionext, de koepel van de biologische landbouw, een openbare les uit. "Bij echt verantwoord boeren gaat het om een breder pakket aan ethische criteria zoals duurzaam produceren, dierenwelzijn, eerlijke handel, leefbaarheid van het landelijk gebied en omgang met de consument. Er is geen free ethical lunch. Al die ballen moet je in de lucht houden", licht Korthals nog eens toe in zijn eigen huiskamer.

Innovatie
Met een aantal van die criteria is de biologische boer al decennia volop bezig, erkent Korthals. Hij zet met name vraagtekens bij de omgang met de consument en de kijk van biologische boeren op duurzaamheid. "Ik zie te weinig innovatie. Het idee is vaak: geen chemie. Er is echter veel meer.

Hoe zit het met biologische gewasbescherming? Wordt er wel eens nagedacht over de bodem waarin alles groeit? Het is je belangrijkste bezit. Kan die niet verbeterd worden? Boeren in Nederland kunnen veel leren van hun collega's in de ontwikkelingslanden. Die laatste handelen veel meer met de natuur mee, kijken naar ecosystemen, naar hoe dieren en planten en planten en planten met elkaar samenwerken, elkaar van dienst kunnen zijn."

Korthals noemt klimaatverandering als een mooie aanleiding om daar eens over na te gaan denken. "Die komt nu snel op ons af. Dat vraagt om weerbare gewassen in robuuste systemen. Innovatie is echt hard nodig. Onderzoek eens wat hier in Nederland en West-Europa mogelijk is. Is een uitheems maar zeer voedzaam product als quinoa hier te telen? Soja is ook zoiets. Er zijn al boeren die daarmee bezig zijn. En die voeren lang niet allemaal het Eko-label. Omdat het te duur is, of omdat ze het niet nodig vinden. Het gaat hen om duurzaamheid in de breedte. Maar laat dat vooral zien. Wees transparant. De consument herkent dat. Ook zonder dat label."

Anders denken
Dat vergt echter wel verbinding met de stadse consument, stelt Korthals. "Daar ontbreekt het nog wel eens aan. Het is ook ingewikkeld, maar de consument is niet simpel iemand met een portemonnee. Probeer je in te leven in de drukke consument. Voel je niet moreel superieur aan hem. Wijs dus niet met dat vingertje naar hen, bij voorbeeld omdat ze vlees eten. Dat helpt niet, het zijn mondige mensen. Accepteer dat ze anders kunnen denken over dat stukje vlees. Hou dus rekening met wat bij die stadsmens op tafel staat."

Lees verder na de advertentie
Het is ook ingewikkeld, maar de consument is niet simpel iemand met een portemonnee. Probeer je in te leven in de drukke consument

Als voorbeeld noemt hij een boer die met zijn mooie, verse producten staat waar veel forensen langskomen, zoals stations. "'s Morgens de trein in kiest de klant wat producten uit die hem bevallen. 's Avonds de trein uit komt hij zijn bestelling ophalen met een lekker recept erbij zodat hij niet hoeft uit te zoeken hoe het moet worden klaargemaakt. Dan denk je mee met de gehaaste stadsmens. Je moet deuren voor ze openen.

Verder liggen er voor biologische en andere duurzame boeren bijvoorbeeld kansen bij catering van kantines. Ook bij zorginstellingen zijn werelden te winnen. "Dat gebeurt al wel, maar nog mondjesmaat. Mensen hunkeren naar smaakvol eten met een goed verhaal. Pas hierbij op voor de gezondheidsval. Die focus op een enkel ingrediënt als omega 3 vetzuur of vitamine A, laat het gaan. Al die claims, het is te snel scoren. Er is nog zo veel onbekend. De voedselwetenschap zit nog in de fase dat de zon om de aarde draait, pre-Galileo dus."

Gemaksvoedsel
"Gezondheid is complex. Vat gezondheid breed op. Je voelt je goed, daar gaat het om. Mensen voelen zich goed bij smakelijke gerechten met een duurzaam verhaal. Biologische boeren kunnen dat leveren, maar dring niets op. Als de gehaaste consument gemaksvoeding wil omdat hij geen tijd heeft, dan lever je die."

Korthals hamert op zichtbaarheid. Waar de gangbare boer zich nog te vaak verstopt op zijn grootschalige erf, moet de biologische boer de kloof met de consument overbruggen door zichtbaar te zijn. Hoe doe je dat? "Wees meer dan alleen een winkel op je erf. Word zichtbaar in je regio. Gebruik de nieuwe media, zet een video in je stal. Doe mee aan debatten, vertoon je op scholen, lever aan de groeiende hoeveelheid voedselcollectieven. Je kunt samenwerken met collega's om het aanbod te verbreden. Samenwerken met koks kan ook. Die hebben een groeiende behoefte aan mooie en unieke producten. Zij zijn erg aan het zoeken, aan het proeven. Kooktechnieken als fermenteren worden onderzocht. Dat biedt zat mogelijkheden."

Stadslandbouw? "Absoluut. Het doet zich af en toe modieus voor, maar de trend is onomkeerbaar. Biologische boeren kunnen daarbij van grote waarde zijn, want de meeste vormen van stadslandbouw in Nederland zijn te amateuristisch. De teelt kan een stuk beter. Dat geeft betere producten. Bioboeren kunnen daarbij helpen."

Als de gehaaste consument gemaksvoeding wil omdat hij geen tijd heeft, dan lever je die

Deel dit artikel

Het is ook ingewikkeld, maar de consument is niet simpel iemand met een portemonnee. Probeer je in te leven in de drukke consument

Als de gehaaste consument gemaksvoeding wil omdat hij geen tijd heeft, dan lever je die