Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wees blij dat u als man geen bonobo bent, dan had u helemaal niets te vertellen gehad

Groen

Joep Engels

Een jonge bonobo wordt gevlooid door zijn moeder. © AFP / Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology/ Martin Surbeck

Een bonobovrouwtje helpt haar zoon bij zijn partnerkeuze en paringsdrift. Zo stelt ze haar nageslacht veilig.

Bij de bonobo’s maken de vrouwen de dienst uit. Zij verdelen het voedsel, beslechten ruzies en bepalen wie het met wie mag doen. Anders dan bij hun naaste verwanten, de chimpansees, waar de mannen met geweld de orde bewaren, bestieren de bonobovrouwen hun gemeenschap met zachte hand. In dit matriarchaat geldt het oude hippiecredo: make love, not war.

Lees verder na de advertentie

Daarin gaan de bonobo’s ver, want de vrouwen hebben grote invloed op het seksleven van hun zonen. De moeders brengen hun kroost in contact met vruchtbare vrouwen, ze zorgen ervoor dat zoonlief ongestoord kan vrijen en ze zitten andere mannen die willen paren, juist dwars. We weten niet wat er in de hoofden van de moeders omgaat, maar evolutionair gezien is dit gedrag begrijpelijk, schrijven biologen in het vakblad Current Biology. “Zo hebben de vrouwen een directe invloed op het aantal kleinkinderen dat ze krijgen en dus op het doorgeven van hun genen.”

Een bonoboman wiens moeder nog leefde in de groep, kreeg drie keer zo veel nageslacht als een man zonder moeder in de groep

De biologen observeerden bonobogroepen in een natuurreservaat in Congo en vergeleken hun gedrag met dat van chimpansees in Ivoorkust, Tanzania en Oeganda. Ook chimpanseemoeders bekommeren zich om hun zonen maar dat bleef meestal beperkt tot bemiddeling bij ruzies. Meer gezag hebben ze ook niet, want bij de chimpansees zijn de mannetjes nu eenmaal de baas. De bonobovrouwen daarentegen waren zo invloedrijk dat ze hun zonen in belangrijke subgroepjes konden introduceren. Dat gaf de jongelui status en dus meer kans op succes bij de vrouwen. Een bonoboman wiens moeder nog leefde in de groep, kreeg drie keer zo veel nageslacht als een man zonder moeder in de groep.

Zonen blijven thuis wonen

Opmerkelijk genoeg deden de moeders nauwelijks pogingen om hun dochters aan een man te helpen. Vreemd is dat niet, schrijven de biologen. In een groep bonobo’s zijn het de dochters die uitzwerven. Terwijl bij de chimpansees de jonge mannen de groep verlaten om zich elders aan te sluiten of een nieuwe groep te stichten, blijven de bonobomannen bij hun moeders en zoeken de meeste dochters hun heil elders. Moeders hebben nauwelijks belang bij de vrouwelijke voortplantingslijn. Voor die enkele dochter die wel bij de groep bleef, toonden de moeders geen zichtbare belangstelling.

De biologen concluderen dat de bonobovrouwen een manier hebben gevonden om hun reproductieve succes te vergroten zonder dat ze zelf extra kinderen hoeven te krijgen. Wat zegt dat, vragen ze zich af, over de mens? Vrouwen hebben nog een lang leven voor de boeg nadat ze geen kinderen meer kunnen krijgen. Dat de evolutie dat heeft toegestaan, is al eens toegeschreven aan de rol die grootmoeders spelen bij de opvoeding van hun kleinkinderen. Vlak moeders invloed op de liefdesmarkt van hun zonen niet uit, voegen de biologen daar aan toe.

Lees ook:

Wetenschappers ruziën over de herkomst van agressief gedrag

Agressief gedrag kent meerdere gezichten, beweert antropoloog Richard Wrangham. Met dit inzicht probeert hij een vastgelopen debat vlot te trekken.

Bonobo op leeftijd heeft bij het vlooien een bril nodig

Bonobo’s krijgen net als mensen last van hun ogen. Ook bij hen komt na het veertigste levensjaar de klad erin.

Deel dit artikel

Een bonoboman wiens moeder nog leefde in de groep, kreeg drie keer zo veel nageslacht als een man zonder moeder in de groep