Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bewoners blijven knokken voor de bomen in Amelisweerd, net als 35 jaar geleden

Groen

Charlot Verlouw

© Maarten Hartman

Er wordt gevochten voor de bossen van Amelisweerd. Net als 35 jaar geleden springen liefhebbers op de bres voor het door hen zo geliefde bos.

Als de zon schijnt, is het altijd druk in de bossen op de landgoederen van Amelisweerd, zelfs op een gewone werkdag. En ook als de zon zich niet laat zien, eigenlijk. Wandelaars, hardlopers, bewonderaars van de grote landhuizen. Op de achtergrond het geluid van razende auto's en vrachtwagens over de snelweg. Het gezang van de vogels overstemt het geraas net niet.

Lees verder na de advertentie

Voor de deur van restaurant De Veldkeuken verzamelt een groep van zo'n twintig mensen. Ze komen voor een excursie over het terrein en naar het omringende bos. Dat bos, daar gaat het om. Een deel ervan wordt bedreigd door de verbreding van de A27. Achthonderd bomen zullen sneuvelen als de plannen doorgaan, berekende de actiegroep die zich inzet voor het bos. En dat zou een groot verlies zijn, zegt de groep, want het bedreigde stuk bos staat vol bijzondere bomen. De excursie van vandaag moet die onder de aandacht brengen.

Dit is niet zomaar een stukje bos. Er staan hier eiken van tweehonderd jaar oud

Klinkt bekend? Dat kan best. In de jaren zeventig en tachtig werd er fel gedemonstreerd tegen de aanleg van de A27. Twaalf jaar hielden de demonstranten het vol. In 1982 bezetten ze het bos zelfs met een heel boomhuttendorp, gebouwd in de door hen zo geliefde bomen. De Mobiele Eenheid moest eraan te pas komen om de actievoerders uit het bos te verjagen, maar uiteindelijk gingen de bomen tegen de vlakte. Al jaren is de A27 een druk bereden snelweg.

Geen schop de grond in

Ook nu wordt alweer een jaar of tien actie gevoerd tegen de verbredingsplannen voor de snelweg. De actievoerders kunnen rekenen op steun van de gemeente, die eveneens tegen de uitbreiding van de snelweg is en druk zoekt naar alternatieven. Maar de minister heeft al besloten: in principe gaan de plannen door, ware het niet dat er tientallen beroepen zijn aangetekend bij de Raad van State. Totdat die uitspraak heeft gedaan, gaat er geen schop de grond in.

De protesten hebben zowel landelijk als lokaal veel ruchtbaarheid gekregen en de steun ervoor is groot. Maar om te voorkomen dat het bos vergeten wordt, voeren de liefhebbers van Amelisweerd nog steeds druk campagne, telkens bedenken ze weer iets nieuws. Deze keer mikken ze op emotie en beleving: met een bijeenkomst vol cabaret, muziek en poëzie werd in maart de campagne Bescherm het Bos gelanceerd. Wie wil, kan een bedreigde boom adopteren; met het geld dat daarmee wordt binnengehaald, wordt onderzoek gedaan en de campagne betaald.

De bedoeling is dat met de campagne Utrechters en andere omwonenden meer betrokken raken bij het bos, zegt Cees van den Brink van de actiegroep Bescherm het Bos. Vandaar ook de excursie, spandoeken blijven thuis. "Het is een soort ode aan de bomen. Bovendien laten we met de actie zien dat we een enorme aanhang hebben. Je kunt wel gaan lobbyen, maar dan moet je ook laten zien dat je vóór iemand lobbyt."

Ecoloog Bert Maes leidt een excursie over het landgoed. © Maarten Hartman

Ook onderdeel van deze insteek was een herdenking van de 35 jaar geleden gekapte bomen in september vorig jaar. Er werd een minuut stilte gehouden en er werden bloemen gelegd.

Maar onder de mensen die deze vrijdag samen zijn gekomen bij De Veldkeuken is de stemming heel wat vrolijker. Liefhebbers zijn het, bezoekers, mensen die bomen hebben geadopteerd, die zich kwaad maken over de naderende kapwerkzaamheden.

En werkt het, die emotionele aanpak?

Onder hen Katy Dirksen (75) uit Utrecht. Ze komt vaak in het bos en draagt graag haar steentje bij. "Ik heb een meidoorn geadopteerd", vertelt ze al wandelend over het bospad. "Ik wilde er vandaag een uit gaan zoeken, dan kan ik mijn kleinkinderen er mee naartoe nemen."

"Je moet hier eens een keer gaan hardlopen", zegt Corneel Kuiper (55), ook uit Utrecht. "Elke keer als je komt zie je weer iets anders ." Ze wijst naar een pad verderop. "Daar zag ik een keer reeën oversteken."

Het landgoed 'heeft iets', zegt de 61-jarige Jacoba Dilg uit Zeist. "Maar waar je ook komt en waar je ook woont, je hoort overal de snelweg. Ja, de stad is goed bereikbaar, maar is verbreding de enige optie?" Volgens veel deelnemers niet.

Op de website van Bescherm het Bos staan weliswaar praktische argumenten tegen verbreding van de A27 (meer asfalt betekent meer vervuiling, het ecosysteem krijgt een klap, we moeten ons richten op duurzame mobiliteit), maar de op emotie en beleving gerichte aanpak van het campagneteam is er ook van af te zien. Er werd een protestlied geschreven en in de bijbehorende videoclip wordt in, om en met bomen gemediteerd, geknuffeld en gelezen. De Utrechtse dichteres Hanneke van Eijken schreef het gedicht 'Bast tegen bast' ('de ruis en het razen / van auto's, met je ogen dicht / ben je even / aan de branding van een groene kust') en tijdens een speciaal 'Bomendiner' werd poëzie voorgedragen en werden verhalen gedeeld.

Achterban

En werkt het, die emotionele aanpak? De achterban van Vrienden van Amelisweerd was in de jaren tachtig al groot, net als hun actiebereidheid. Anno 2018 lijkt Amelisweerd niet aan sympathie te hebben ingeboet, getuige die tientallen bezwaren bij de Raad van State. De excursies zitten vol, er worden bomen geadopteerd en verhalen gedeeld, aan tafel bij het Bomendiner was het druk. Ook het uithoudingsvermogen is onverminderd groot. De eerste actiegroep werd in 1971 opgericht, uiteindelijk wist ze de aanleg van de weg uit te stellen tot 1982. Ook nu houdt de actiegroep het al tien jaar vol en al die tijd is er nog geen boom geweken voor asfalt.

Geluidsschermen langs de A27 bij Amelisweerd. © Maarten Hartman

Begeleid door ecoloog Bert Maes betreedt de groep het stuk bos dat dreigt te verdwijnen - 'het 'rampgebied', zoals Maes het noemt. Het gedreun van de snelweg wordt steeds harder. Opvallend is de toegangsweg naar Nieuw Amelisweerd. Een lange laan vol bloeiende sneeuwklokjes, overschaduwd door bomen vol in het blad.

Maes verheft, een tikje overbodig en met gevoel voor drama, zijn stem boven het geluid van de snelweg. "Met de uitbreiding verliezen we weer een stuk van de sneeuwklokjeslaan." Het is echt niet zomaar een stukje bos, benadrukt hij opnieuw. "Het is weliswaar aangeplant, maar omdat het zo oud is, heeft het een enorme natuurwaarde. Er staan hier eiken van wel tweehonderd jaar oud."

Zolang de uitbreiding van de snelweg nog op losse schroeven staat, blijven de acties doorgaan. Of bij een voor het bos nadelig besluit door de Raad van State ook nu weer de tentjes en boomhutten tevoorschijn komen voor een bosdorp, net als 35 jaar geleden, is nog even twijfelachtig. "Dat ligt een beetje gevoelig", zegt Van den Brink. "Het is wel burgerlijke ongehoorzaamheid. Maar we zien wel dat de emoties weer omhoog komen bij de mensen van toen."

Op de terugweg naar het restaurant komt de groep langs een brede sloot. Op de oever, aan de voet van een weelderig begroeide boog, zit een reiger. Onder de boog twee zwanen, dobberend in de schaduw. "Kijk dan", verzucht Jacoba Dilg. "Dit is toch een sprookje."

Debat over natuur en emotie

Landschapspijn, het kappen van bomen, de Oostvaardersplassen: natuur zorgt voor emotie en debat. In samenwerking met Pakhuis De Zwijger in Amsterdam organiseert Trouw de programmareeks 'Trouw Duurzame 100', donderdag 5 juli gaat het debat over emoties als drijfveer van natuurbeleid. De toegang is gratis, u dient wel te reserveren. Klik hier voor meer informatie. 

Lees ook: In het bos bij Amelisweerd bloeit oud verzet weer op

In 2016 blikten enkele actievoerders van het eerste uur terug op hun felle protesten in de jaren zeventig en tachtig tegen de kap van het bos bij Amelisweerd.

Deel dit artikel

Dit is niet zomaar een stukje bos. Er staan hier eiken van tweehonderd jaar oud

En werkt het, die emotionele aanpak?