Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bedrijven meten hun CO2-uitstoot nog nauwelijks

Groen

Esther Bijlo

© Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile

Om bij te kunnen dragen aan de klimaatdoelen moeten organisaties eerst weten hoeveel CO2 zij eigenlijk uitstoten. Maar dat meten staat nog in de kinderschoenen, blijkt uit onderzoek onder accountants.

Het was een mijlpaal, het klimaatakkoord van Parijs waarin landen hebben afgesproken hun uitstoot van CO2 drastisch te beperken. Alleen: hoe dringen die ambities door tot in alle haarvaten van de samenleving? Een recept daarvoor werd er niet bij geleverd. Het zou moeten beginnen bij meten, vaststellen hoeveel broeikasgassen de lucht in gaan. En daar gaat het al mis. Want hoeveel gewone, middelgrote bedrijven en organisaties doen dat eigenlijk al, anderhalf jaar na 'Parijs'? Niet zoveel, is op te maken uit een onderzoek onder bedrijven dat vorige week is gepubliceerd.

Lees verder na de advertentie

Slechts 28 procent van de onderzochte organisaties meet de eigen uitstoot van kooldioxide. Er is wel vaker een idee dat de uitstoot omlaag moet, krap de helft meldt dat het wel ergens in de strategie of bedrijfsvisie staat. Maar hoog op de agenda staat het vaak niet. De zorg voor het klimaat is maar bij een derde van de organisaties onderwerp van gesprek bij vergaderingen.

Het is mooi, het akkoord van Parijs. Maar je ziet dat het na het handen schudden in de lucht blijft hangen

Dick de Waard, hoogleraar accountancy

De cijfers komen uit een enquête onder 187 hoge financiële mensen bij bedrijven en organisaties. Accountants dus, controllers en CFO's of hoe ze zich ook noemen. Het is afgelopen zomer, ruim na het klimaatakoord dus, uitgevoerd door de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en de Rijksuniversiteit Groningen. Bij de NBA is iedereen met een accountantsopleiding aangesloten. Het onderzoek gaat niet over de grote kantoren, maar over 'gewone' bedrijven en organisaties, waar ongeveer 9000 accountants werken.

"Het is mooi, het akkoord van Parijs. Maar je ziet dat het na het handen schudden in de lucht blijft hangen", constateert hoogleraar accountancy Dick de Waard van de Rijksuniversiteit Groningen, een van de onderzoekers. "De grote ondernemingen, zoals Unilever, Akzo, Heineken, brengen de CO2-uitstoot in kaart en hebben concrete plannen om die terug te dringen. De bedrijven die onder het emissiehandelssysteem vallen meten het ook, dan is het verplicht. Maar de rest volgt niet echt. Het gebeurt nog maar mondjesmaat."

Verifieerbare doelen

Ook de bedrijven die wel de CO2-uitstoot meten en dus in ieder geval de eerste stap hebben gezet, gaan er nogal ad hoc mee om, blijkt uit het onderzoek. Maar een kwart van de cijferaars bij die kleine groep organisaties kan het bijbehorende getal oplepelen. De helft van deze groep heeft nog geen concreet doel bepaald hoeveel de uitstoot omlaag moet. En zelfs als ze dat wel gedaan hebben, weet de helft van de accountants niet of dat streven eigenlijk wel gehaald wordt.

Het zwart op wit zetten van een streefcijfer, is dus ook nog geen garantie voor een stevige aanpak ziet De Waard. "Van 'beleid' kun je vaak niet echt spreken. Dan is er bijvoorbeeld het plan om volgend jaar de CO2-uitstoot met 10 procent omlaag te brengen en gaat men vervolgens over tot de orde van de dag. Na een jaar blijkt het doel gehaald, het was een zachte winter. Dat is mooi, denkt men. Een jaar later lukt het niet, dat is dan pech, is de conclusie. Zo kunnen mensen elkaar jaren bezighouden zonder dat er echt iets gebeurt."

Laten we eerlijk zijn, als de uitstoot omlaag moet, dan moeten er verifieerbare doelen komen

Dick de Waard, hoogleraar accountancy

Dat is wel nodig, vindt De Waard. "De maatschappelijke redenen om het wel te doen zijn nu overduidelijk. De cijfers over de uitstoot van broeikasgassen zouden net zo belangrijk moeten zijn als de financiële cijfers. Die kant moeten we wel op. Laten we eerlijk zijn, als de uitstoot omlaag moet, dan moeten er verifieerbare doelen komen. Wat is aan het einde van de rit belangrijk: dat je veel geld hebt verdiend of dat de aardbol blijft bestaan? Als dat laatste niet zo is, kun je helemaal geen geld meer verdienen. Je hebt financiële mensen in huis die de cijfers binnen een organisatie verzamelen en verwerken. Het is heel logisch dat zij dit ook gaan doen."

Weinig notie

Uit het onderzoek komt naar voren dat ze binnen het bedrijf nog niet erg betrokken zijn bij het onderwerp, het blijft nog teveel in de boardroom, bij de directie, hangen. Bij bijna de helft wordt het probleem niet op het bureau gedeponeerd. Maar ook persoonlijk maken de accountants zich niet al te druk. Hoewel ze vaker dan gemiddeld in een elektrische auto rijden of zonnepanelen op hun dak hebben, maken ze zich slechts matig zorgen over klimaatverandering.

Ook blijkt hun kennis over de opwarming van de aarde en de consequenties daarvan niet bijzonder groot. Dat er in Parijs een klimaatakkoord is gesloten weten de financiële professionals nog wel, de uitwerking is veel minder bekend. Die kennis is soms wel elders in het bedrijf, maar meestal niet bij de financiële afdeling.

Ook is er weinig notie van bestaande, internationaal erkende maatstaven om de CO2-uitstoot te meten, zoals het Greenhouse Gas Protocol (zie kader). Slechts bij 7 van de 187 organisaties wordt deze rekenmethode gebruikt. Driekwart van de ondervraagden constateert dan ook dat de uitstoot van broeikasgassen in de opleiding te weinig aandacht krijgt.

Het goede nieuws is: de accountants willen wel. 82 procent vindt dat ze betrokken moeten worden bij het CO2-beleid. Of ze dat ook uit eigen beweging gaan doen, is nog wel de vraag. Gewoon een wettelijke plicht op de registratie van CO2-uitstoot zou erg helpen, denken de financiële mensen. Dan is duidelijk wat ze moeten doen. Het is wel lastig om hard voor een plicht te pleiten, zegt De Waard. "Er zijn in deze sector al heel veel regels, dus dat ligt gevoelig. Maar een duwtje is wel nodig."

Gewoon een wettelijke plicht op de registratie van CO2-uitstoot zou erg helpen, denken de financiële mensen

Het ontbreken van zo'n van bovenaf opgelegde stok achter de deur, kan geen echter geen excuus meer zijn, vindt De Waard. Gewoon beginnen kan makkelijk. Op facturen de uitstoot vermelden bijvoorbeeld. Van transport en energiegebruik is dat makkelijk te achterhalen. Bij de inkoop kan het aan leveranciers gevraagd worden. "Het hoeft niet moeilijk te zijn. Gewoon iets doen. En dan is het niet meteen fantastisch, maar begin een keer."

Methode om broeikasgas te becijferen is er allang

Als je in de auto stapt en een stukje rijdt, verbrand je fossiele brandstoffen die direct in de atmosfeer terecht komen. Mits die op diesel of benzine rijdt natuurlijk. Is het een elektrische auto dan stoot het ritje misschien toch CO2 uit, via de stroom die mogelijk is opgewekt door een kolen- of gascentrale. En dan de auto zelf, gemaakt van staal, aluminium, plastic. Bij de productie daarvan is ook broeikasgas vrij gekomen. Die verschillende bronnen worden ook onderscheiden in het Greenhouse Gas Protocol (GGH). Dat is een internationaal erkende methode, vanaf eind jaren negentig ontwikkeld, om de uitstoot door bedrijven en organisaties te meten. 'Scope 1, 2 en 3', heet dat in jargon. Waarbij de eerste, zoals de verbrande diesel in de auto, het makkelijkst te berekenen is. De methodiek is bedacht door de World Business Counsel for Sustainable Development (WBCSD), waarin grote bedrijven samenwerken op het gebied van duurzaamheid, en het World Resources Institute, een kennisinstituut voor klimaat en milieu. Tot nog toe passen vooral grote bedrijven het GGH toe.

Geen plicht opleggen

In de opleiding meer leren over het becijferen van CO2-uitstoot is een wens van accountants. Er liggen echter nog geen concrete plannen om de opleiding aan te passen, constateert Paul Slegers, bestuurslid van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). "We gaan in april tijdens een congres bekijken wat de uitkomsten van dit onderzoek betekenen en hoe we meer grip op duurzaamheid kunnen krijgen."

Onder de accountants is draagvlak voor een wettelijke plicht om uitstoot van broeikasgassen te registreren, is uit het onderzoek op te maken. Vooralsnog zal de NBA niet bij de politiek aandringen op zo'n voorschrift. Slegers: "Een plicht maakt het wel makkelijker. Maar we zouden ver moeten kunnen komen via vrijwilligheid. Je ziet dat het argument duurzaamheid aan terrein wint bij beslissingen die bedrijven nemen. En als het verplicht wordt, dan bij voorkeur internationaal."

Deel dit artikel

Het is mooi, het akkoord van Parijs. Maar je ziet dat het na het handen schudden in de lucht blijft hangen

Dick de Waard, hoogleraar accountancy

Laten we eerlijk zijn, als de uitstoot omlaag moet, dan moeten er verifieerbare doelen komen

Dick de Waard, hoogleraar accountancy

Gewoon een wettelijke plicht op de registratie van CO2-uitstoot zou erg helpen, denken de financiële mensen