Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bang voor de dijkversterking

groen

Maaike van Houten

In Warder moet de dijk langs het Markermeer versterkt worden. © Patrick Post

Tweeduizend omwonenden van de dijk tussen Amsterdam en Hoorn spreken zich in een petitie uit tegen versterking van die zeewering. Dinsdag bieden ze de Tweede Kamer een handtekeningenlijst aan, mét een alternatief.

Op zijn studiejaren na, woont Wouter de Hollander al zijn hele leven aan de dijk, in de boerderij van zijn ouders. Hij kent het stuk tussen Edam en Warder op zijn duimpje. Toch neemt hij een zaklamp mee als hij in het donker de lucht van het water wil opsnuiven. "Want anders ben ik bang dat ik salamanders doodtrap", zegt hij, wijzend op de rommelige begroeiing op dit stukje dijk aan het Markermeer.

Lees verder na de advertentie

Het stormt, op deze doordeweekse avond begin juni. Maar voor het water is De Hollander niet bang. Hij wijst op de paar meter grasland die de dijk scheidt van het water. Dat voorlandje functioneert als buffer, weet hij. En dan nog, de dijk heeft al zoveel stormen doorstaan. "Al komt het water een meter hoger, so what?", gebaart De Hollander, die benadrukt dat de dijk het al houdt sinds die op Zuiderzeeniveau is gebracht - en dat was in 1920.

Toch zal ook hij niet ontkennen dat er een probleem is. Want veilig is de dijk niet, hij voldoet niet aan de wettelijke normen. De 33 kilometer waterkering ten noorden van Amsterdam, tussen Durgerdam en Hoorn, is in 2006 afgekeurd. De paar mensen die op de 800 jaar oude dijk wonen, de honderden die er vlak achter hun huis of boerderij hebben en de honderdduizenden Noord-Hollanders landinwaarts moeten beter worden beschermd. Zeker nu er door klimaatverandering meer rivierwater in het Markermeer wordt afgevoerd.

Maar hoe? In elk geval níet door de dijken te versterken, vindt het comité Red de Zuyderzeedijk, waarvoor De Hollander actief is. Hij en drie andere leden geven graag hun visie, ook namens de IJsselmeervereniging. Dinsdag bieden ze de Tweede Kamer een petitie aan, waarin ze vragen om het besluit over de aanpak van de dijken uit te stellen. Rond de tweeduizend mensen hebben die ondertekend.

Als het peil in het Markermeer te hoog wordt, moet dat omlaag

Een alternatief

Zij verzetten zich tegen de voorstellen van de Alliantie Markermeerdijken, een samenwerkingsverband van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en baggerbedrijf Boskalis. De plannen verschillen per locatie. Soms moet de dijk binnenwaarts worden versterkt, soms buitenwaarts, soms beide. Op sommige plaatsen is volgens de alliantie een ophoging van de dijk noodzakelijk, op andere plaatsen is een oeverdijk gepland, een nieuwe dijk die voor de oude wordt gelegd.

Ondanks het maatwerk blijft de rode draad: dijkversterking. "We hebben het hier wel over een monumentale dijk", zegt Ietje van Rein uit Durgerdam, waar drie 'kolossale havendammen' van 2.40 boven NAP zijn voorzien. "Fietsers moeten op hun trappers gaan staan om nog wat van het water te zien."

De dijken hebben een grote historische en culturele waarde, ze zijn een provinciaal monument, weet Helen Kuipers, die een verbouwde boerderij heeft vlakbij die van De Hollander. "We hebben de verantwoordelijkheid die erfenis door te geven aan onze kinderen." Ze vreest ook dat de salamanders en andere flora en fauna de ingreep niet zullen overleven. "Door het steen wordt alle leven op de dijk gedood." Dat ze er natuur voor terugkrijgt, bij voorbeeld in de ondiepe gebieden tussen oeverdam en dijk, overtuigt haar niet. "We worden twee keer beetgenomen. Natuur die we hebben wordt ons afgepakt, en we krijgen natuur terug waar we niet op zitten te wachten."

Bovendien: de bewoners hebben een alternatief. Dat is aangedragen door Frank Spaargaren en Cees Vroege, twee gepensioneerde ingenieurs van Rijkswaterstaat. Spaargaren was onder andere hoofd van het bouwbureau bij de Oosterscheldekering. Hun redenering is simpel: als het peil in het Markermeer te hoog wordt, moet dat omlaag. En dat kan, door een gemaal in de Houtribdijk te bouwen, die het Markermeer scheidt van het IJsselmeer. Met zo'n pomp kan het water weg, zakt het peil en kan dijkversterking grotendeels achterwege blijven. Er moeten alleen wat zwakke stukjes worden aangepakt, en enige achterstand ingehaald, aldus Spaargaren, die dinsdag aanwezig is als de petitie wordt aangeboden.

Halverwege volgend jaar wordt gestart met de uitvoering, want afgesproken is dat de dijk eind 2021 op orde is

Afgewezen

Politiek is er wel een probleem. Demissionair VVD-minister Schultz van verkeer en waterstaat heeft al twee keer naar dit alternatief gekeken, en ze heeft het twee keer afgewezen. Het effect van een lager peil is te klein, schreef zij eind mei nog aan de Tweede Kamer, dijkversterking blijft noodzakelijk. Naar de risico's daarvan is gekeken, meldt ze, en die worden 'beheerst'. Ze roemt het overleg met bewoners, ze wijst erop dat plannen zijn aangepast aan de nieuwste inzichten en dat er al jaren uitstel is geweest.

Schultz geeft hoog op van de expertise van de betrokken deskundigen. En daar is oud-Rijkswaterstaat-man Spaargaren nou net niet van onder de indruk. "Ze komen met ingewikkelde rekenmodellen, maar de praktijk is de beste test. De dijk houdt het na de aanleg van Houtribdijk al veertig jaar."

Rijkswaterstaat mist volgens hem ook financiële deskundigheid. Hij weet zeker dat een gemaal niet duurder is, zoals de minister stelt, maar zelfs 250 miljoen goedkoper dan dijkversterking. Hij heeft dit onlangs onder de aandacht gebracht van Kamerleden van VVD, CDA en D66. Hij hoopt dat zijn pleidooi samen met de petitie van de bewoners leidt tot uitstel en een nieuwe, serieuze studie naar een alternatief.

Ondertussen houdt de Alliantie Markermeerdijken zich aan de route die is uitgestippeld. De inspraakronde begint eind dit jaar. Halverwege volgend jaar wordt gestart met de uitvoering, want afgesproken is dat de dijk eind 2021 op orde is. "De dijken zijn niet veilig, er moet echt iets aan gebeuren", zegt woordvoerder Ramona Smak.

De leden van Red de Zuyderzeedijk willen ook een veilige oplossing, maar spreken tegelijkertijd van 'angst aanpraten'. "Als er al problemen zijn, zijn wij de eersten die er last van hebben", zegt Helen Kuipers. Stellig: "Ik voel me niet onveilig door het water, maar door de plannen met de dijken."

Uitdam

In Uitdam is de situatie zo complex dat de hulp van Deltacommissaris Wim Kuijken is ingeroepen. Hij komt eind deze maand met een advies wat te doen met de dijk, die daar zeer kronkelig is en waar veel huizen tegen de dijk aan liggen. Woordvoerster Manja Verhorst van plaatselijke actiegroep De Kwade Zwaan heeft de petitie van Red de Zuyderzee niet ondertekend. Ze vindt het verzoek om uitstel zinloos, nu de minister een en andermaal heeft aangegeven dat ze vasthoudt aan dijkversterking. Verhorst: "Wij werken liever aan een oplossing die kans maakt."

Uitdam © Chantal van Wessel

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Als het peil in het Markermeer te hoog wordt, moet dat omlaag

Halverwege volgend jaar wordt gestart met de uitvoering, want afgesproken is dat de dijk eind 2021 op orde is

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.