Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Alternatief voor industriële landbouw, maar wel grootschalig

Groen

Kees de Vré

Joel Salatin boert op zijn Amerikaanse ranch 'met de natuur mee'. © HH

Industriële landbouw vreet ruimte en bedreigt natuur en milieu. In zijn boek 'Farmageddon' pleit dierenactivist Philip Limbery voor een duurzaam alternatief, dat wel grootschalig mag zijn.

Omdat spreeuwen veel te veel graan wegkapen van de Chinese landbouwgronden en zo een bedreiging vormen voor de voedselvoorziening van het volkrijke land, geeft toenmalig leider Mao Zedong opdracht de vogels uit te roeien. Op een dag in 1958 staan grote groepen kinderen en volwassenen klaar om zoveel mogelijk spreeuwen te grazen te nemen. Miljoenen leggen het loodje met grote gevolgen voor diezelfde landbouw.

Want met het verdwijnen van de vogels groeit de insectenpopulatie, waaronder sprinkhanen, als nooit te voren. Oogsten gaan teloor en het uiteindelijke resultaat is wat juist vermeden had moeten worden: de gevreesde hongersnood.

Gedecimeerd
Zo begint de Engelsman Philip Lymbery zijn boek met de onheilspellende titel 'Farmageddon'. Stel dat onze leiders nu zo'n opdracht zouden geven, zo gaat Lymbery verder, dan zouden ze voor gek worden verklaard. Maar toch is dat wat er gaande is. Vele vogelpopulaties zijn sterk gedecimeerd door de intensivering van de landbouw. Dat is weliswaar niet in een dag gebeurd, maar in een proces van tientallen jaren.

De industriële landbouw heeft het landschap steriel gemaakt, alleen nog geschikt voor de monotone massaoogsten die er nu groeien. En niet alleen vogels zijn de klos, ook bijen, vlinders, insecten van allerlei soort. De boerderijdieren zie je ook nog amper. Die worden in toenemende mate achter staldeuren vetgemest en uitgemolken met een geldgedreven efficiëntie die jaar in jaar uit meer vlees en meer melk moet opleveren, aldus Lymbery.

De Brit richt zich vooral op de intensieve veeteelt, de snelle groei ervan en het daarmee gepaard gaande dierenleed. Dat is niet zo gek voor een voorzitter van Compassion in World Farming - een organisatie die zich inzet voor dierenwelzijn. "Toch heb ik geen armedierenboek willen schrijven of een antivleesboek", zegt Lymbery over de telefoon vanuit Engeland. "Het is ook niet tegen grootschaligheid. Ik vraag me alleen af of industriële veeteelt de meest efficiënte manier is om de wereld van vlees te voorzien. Het antwoord is een duidelijk nee."

Doods en verlaten
Toch suggereert Limbery met zijn boektitel dat het einde der tijden aanstaande is. "De titel is bedoeld om ons wakker te schudden. Meer niet. Het goede nieuws is namelijk dat het alternatief nauwelijks offers kost. Ik stel niet dat je geen vlees meer moet eten, maar laat je gezonde verstand werken.

"We zijn wereldwijd de Amerikaanse vorm van veeteelt bedrijven aan het kopiëren. Dat wil zeggen zo veel mogelijk produceren en dat doe je door specialisatie op slechts één product: kip, varken, rund, eieren of melk. Er zitten grote multinationals achter met miljardenomzetten, boeren zijn in feite hun werknemers. Dat alles heeft grote gevolgen voor kwaliteit van water en lucht in de omgeving, de landschappen waar deze mega-boerderijen staan zien er doods en verlaten uit. Alle leven is eruit verdwenen. Dierenleed in dit soort fabrieksboerderijen is groot.

"Jaarlijks worden zo'n 45 miljard boerderijdieren in deze fabrieken geproduceerd die beschouwd worden als middel om, met antibiotica op de been gehouden, zo veel mogelijk melk, vlees en eieren voort te brengen. Je kunt je voorstellen hoe het is gesteld met de kwaliteit van de producten die deze beesten leveren."

Lees verder na de advertentie

 
De industriële landbouw heeft het landschap steriel gemaakt, alleen nog geschikt voor de monotone massaoogsten die er nu groeien

© Het boek 'Farmageddon' van Philip Lymbery
© anp

Lymbery pleit ervoor deze ontwikkeling te stoppen. Hij is daarom de wereld ingetrokken om te verhalen over de gevolgen van de industriële aanpak van de veeteelt. Van Californië tot Madagaskar en van China tot aan Peru wil de dierenactivist laten zien tot welke uitwassen de industriële veeteelt leidt in termen van menselijke gezondheid, het lot van plaatselijke gemeenschappen, de verpesting van het milieu, de aantasting van het landschap en het verdwijnen van bijen, vlinders en vogels.

Lange tentakels
Die vele voorbeelden maken het boek ondanks de zware boodschap goed leesbaar, ook al omdat Lymbery op zijn reizen werd vergezeld door Sunday Times-journalist Isabel Oakeshott die aan het boek heeft meegeschreven.

Dat in West-Europa al het een en ander is gedaan om dierenleed te voorkomen, erkent Lymbery. "De intensivering is ook niet zo vergevorderd als in de VS. Waar het om gaat, is dat industriële veeteelt in de VS en Europa lange tentakels heeft die landschappen en gemeenschappen in verre buitenlanden raken. Het voer voor ons vee komt uit Brazilië, Argentinië, Peru.

"In Brazilië en Argentinië worden grote gebieden ontbost om soja voor ons vee te telen en in Peru worden zeeën geplunderd voor de productie van vismeel dat weer aan onze beesten wordt gevoerd. De bijkomende schade aan landschappen, lokale vissers en boeren is enorm. En dat allemaal omdat wij goedkoop vlees zouden willen. Dat goedkope vlees is een illusie. Als alle kosten in de prijs van een hamburger worden meegewogen, kost zo'n broodje wel 100 dollar."

Veevoer
Lymbery is een activist die zijn sprekende voorbeelden weliswaar vet onderstreept, maar niet zomaar wat roept. Industriële veeteelt is de belangrijkste oorzaak van ontbossing, watervervuiling en verlies aan biodiversiteit, zo laten onderzoeken van onder andere de Verenigde Naties zien. Veeteelt vergt wereldwijd 70 procent van de landbouwarealen, de helft ervan is bestemd voor veevoer. "Als we dat tot de helft terugbrengen, kunnen we met de vrijkomende granen 1,3 miljard mensen extra voeden. Als je de voedselverspilling met de helft terugbrengt, kun je nog eens 1,3 miljard mensen extra voeden.

"Iedereen die zegt dat intensivering onvermijdelijk is om de wereldbevolking te kunnen voeden, bedrijft retoriek. Het druist in tegen je gezonde verstand. Industriële veeteelt - ik noem het Farmageddon - is losgezongen van de natuur, van de ecologie. Duurzame veeteelt is alleen mogelijk in connectie met de natuur."

 
Als alle kosten in de prijs van een hamburger worden meegewogen, kost zo'n broodje wel 100 dollar

© anp

De voorbeeldboer voor Lymbery is de Amerikaan Will Harris, die - net als zijn beroemde collega Joel Salatin - grootschalig met de natuur mee boert. Met een intelligent rotatiesysteem laat Harris 1800 koeien, 50.000 vleeskippen, 1000 leghennen en 800 schapen 1000 hectare land begrazen en bemesten met een hoge productie als beloning. "Harris boert alsof morgen ertoe doet. Zijn systeem is niet aan schaalgrootte gebonden. We kunnen ook veel intelligenter boeren. We hebben in de wereld niet zo veel door regen gevoed akkerland.

"Een derde van dat schaarse goed wordt gebruikt door industriële landbouw. Gebruik dat mooiste land voor humane voeding en laat de beesten grazen op weides waar slechts gras kan groeien. Koeien en schapen zetten dat voor de mens oneetbare gras om in lekker en gezond vlees. Daarvoor is ruimte genoeg. Een kwart van alle landbouwgrond bestaat uit die weides."

Politieke molens
Een voorwaarde daarvoor is ook dat de consument minder vlees gaat eten. Een kwestie van gezond verstand vindt Lymbery, maar gezond verstand wil niet altijd zeggen dat het ook gebeurt. Minder vlees eten is een offer dat veel westerlingen (nog) niet willen brengen. Laat staan dat het al die honderden miljoenen Chinezen aanspreekt die net aan de welvaart ruiken en dus hun menu gaan verwestersen. "Dat is inderdaad een lastige boodschap. Maar je kunt drie maal per dag kiezen voor je gezondheid. Goedkoop vlees uit de industriële veeteelt is nauwelijks voedzaam. Eet minder, maar beter vlees."

Dat goed vlees duurder is, beseft Lymbery wel. "Maar dat goedkope vlees is niet zo goedkoop als je daarbij ook de dokters- en milieurekeningen optelt. Als ook de subsidies die sinds jaar en dag aan de industriële landbouw worden gegeven. Bijna de helft van het totale jaarlijkse EU-budget gaat naar deze landbouw. Als de politiek wil, kan ze een draai maken, een draai die zestig jaar geleden ook werd gemaakt toen volop werd gekozen voor industriële landbouw."

Politieke molens, zeker in Brussel, draaien echter langzaam. "Daarom zijn de supermarkten en de fastfoodconcerns de sleutel in dit verhaal. Zij kunnen van de ene op de andere dag een krachtige verandering inzetten. Kijk naar het besluit van grote supermarktconcerns om geen legbatterij-eieren meer in de schappen te leggen. Dat heeft grote impact. Er zijn een aantal leidende merken die het belang van duurzame landbouw zijn gaan inzien. Neem McDonald's. Dat gebruikt geen legbatterij-eieren meer, schenkt biomelk, gebruikt duurzame vis en serveert vlees van grasgevoerde koeien. Dat soort trends begint zich nu te ontwikkelen. Ik ben optimistisch."

 
McDonald's gebruikt duurzame eieren, melk, vis en vlees van grasgevoerde koeien

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie