Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Al het wulpse is weerloos

Groen

Jelle Reumer

© Buiten-beeld
Jelle's weekdier

2019 is het Jaar van de Wulp. Met hoofdletters. Want al het wulpse is weerloos.

Van de grutto, onze nationale vogel, weten we dat het slecht gaat. De almaar verdergaande intensivering van de vaderlandse landbouw en het ronduit schandalige jachtgedrag van iets zuidelijker wonende volkeren maken dat het aantal grutto’s bij ons nog altijd keldert. Om moedeloos van te worden. 

Lees verder na de advertentie

En met veel andere steltlopers gaat het evenmin goed. Om er weer eens een in de aandacht te brengen is nu de wulp door Sovon en Vogelbescherming uitgeroepen tot vogel van het jaar 2019. Of beter gezegd: 2019 is het Jaar van de Wulp. Met hoofdletters, om het belang ervan te benadrukken. Op social media zou je er dan nog puntjes tussen kunnen zetten, dan is het echt belangrijk: Het. Jaar. van. de. Wulp. dus.

Ik kan me nog altijd herinneren waar en wanneer ik mijn eerste wulp zag. Een vogel zo groot als een kip met een bespottelijk lange en kromme snavel. Er liep een paar wulpen over de heide tussen Hilversum en Bussum, ongeveer ter hoogte van de Aardjesberg, en ik wist niet wat ik zag. Het moet ergens rond 1970 zijn geweest. Toen zaten er naar verluidt ook nog korhoenders (die ik er helaas nooit zag). En dus wulpen. 

Of het woord wulp iets met het adjectief wulps te maken heeft is niet helemaal duidelijk, maar het zou best kunnen

Tegenwoordig kun je je de reis naar de Gooise heide besparen, althans met het doel korhoenders en wulpen te gaan bekijken; op het verspreidingskaartje op de website van Sovon is Het Gooi een wulpeloze witte vlek geworden.

Dartelheid

Wulpen roepen iets dat op ‘koer-lie’ of ‘curly’ lijkt. De naam van de vogel (die in wetenschappelijke termen Numenius arquata heet) is dus geen klanknabootsing of onomatopee zoals de namen van grutto, koekoek, tjiftjaf of kievit. De Engelse naam daarentegen, curlew, is dat wel. Of het woord wulp iets met het adjectief ‘wulps’ te maken heeft is niet helemaal duidelijk, maar het zou best kunnen. Wulps, wellustig, schijnt verwant te zijn aan ‘welp’ en zou duiden op de dartelheid en onbezonnenheid van jonge dieren.

Die wulpensnavel is een bijzonderheid: een lange, dunne en naar beneden gekromde pincet waarmee de vogel zijn voedsel vergaart, dat kan variëren van regenwormen en wadpieren tot schelpen en krabbetjes. Zelfs kleine vogels, muizen en kikkers worden niet versmaad. 

Die neerwaarts gebogen vorm is kenmerkend voor wulpen; ze onderscheiden zich daarmee van de grutto die een kaarsrechte snavel heeft en de kluut wiens snavel juist een opwaartse bocht maakt. Het zijn aanpassingen aan de manier van voedsel verzamelen. Voor de wulp was die kromme pincet klaarblijkelijk het handigst. 

De aantallen wulpen vertonen helaas geen enkele wulpse wellustigheid. Mijn inmiddels zwaar verouderde maar mij nog zeer dierbare vogelgids (Petersons Vogelgids, ofwel ‘de Kist’, negende druk, 1965) vermeldt bij de wulp nog in uitbundige bewoordingen: ‘vrij algemene broedvogel van heide, duinen en moerassig land (...). Overwintert en overzomert in niet gering aantal’. Das war einmal. Tegenwoordig is de wulp met veel andere stelt­lopers gedegradeerd tot Rode Lijst-soort. We hebben nog maar ruim vierduizend broedparen in ons land.

En oh ja, in zuidelijke landen wordt niet alleen op grutto’s geschoten, in Frankrijk schiet men ook op wulpen.

Al het wulpse is weerloos.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt. Lees hier eerdere afleveringen van Jelle’s Weekdier.

Deel dit artikel

Of het woord wulp iets met het adjectief wulps te maken heeft is niet helemaal duidelijk, maar het zou best kunnen