Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Abrupte klimaatmaatregel kan financiële sector miljarden kosten

Groen

Hans Nauta

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. © ANP

De Nederlandsche Bank heeft een klimaat-stress­test ontwikkeld voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen.

Het klimaatprobleem kan voor stevige verliezen zorgen in de Nederlandse financiële sector. Uit een maandag ­gepresenteerde klimaat-stresstest van De Nederlandsche Bank (DNB) blijkt dat Nederlandse financiële instellingen 49 tot 159 miljard euro aan vermogen kunnen kwijtraken. Dit komt doordat zij bijvoorbeeld grote belangen hebben in sectoren die veel CO2 uitstoten.

Lees verder na de advertentie

In de stresstest worden vier ‘zware maar plausibele’ scenario’s doorgerekend waarbij zich een abrupte schok voordoet. Klaas Knot, president van de centrale bank, roept de overheid op tijdig met klimaatmaatregelen te komen om zulke schokken te verzachten. Ook wil hij dat financiële instellingen kritisch naar hun portefeuilles kijken. “Zorg dat de risico’s voldoende op het netvlies staan”, zegt Knot. Een gevolg daarvan kan zijn dat vervuilende bedrijven hogere rentes moeten betalen bij de bank.

Voor de klimaatanalyse is gekeken naar 2200 miljard euro aan leningen, aandelen- en obligatieportefeuilles van Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen.

Energiekosten

Het Nederlandse kabinet overweegt de uitstoot van CO2 duurder te maken. Stel dat overheden wereldwijd de prijs van CO2-uitstoot verhogen van 25 naar 125 dollar per ton. Dan stijgen de energiekosten, met gevolgen voor de inflatie, de consumptie en de bedrijfswinsten. Bedrijfstakken die veel CO2 uitstoten, worden het hardst geraakt. Dat zijn de elektriciteits- en gasproducenten, het vervoer over water, fabrikanten van basis­metalen en de cementindustrie. Dit scenario kan Nederlandse financiële instellingen 111 miljard euro kosten.

Een dubbele schok, waarbij de schone technologie een vlucht neemt en de CO2-uitstoot duurder wordt, leidt tot de grootste verliezen.

Of stel dat hernieuwbare energie plotseling goedkoper wordt dankzij een technologische doorbraak. Investeringen in zonne- en windparken en batterijtechnologie nemen sterk toe. In rap tempo verliezen kolencentrales hun waarde. Naast de elektriciteits- en gasproductie worden de mijnbouw en de petrochemische industrie geraakt. In dit scenario verliest de financiële sector 48 miljard euro. Dit verlies is minder groot omdat de nieuwe technologie ook po­sitieve effecten heeft op de economie.

Een dubbele schok, waarbij de schone technologie een vlucht neemt en de CO2-uitstoot duurder wordt, leidt tot de grootste verliezen, namelijk 159 miljard euro. En in het vierde scenario gebeurt er niets om het klimaatprobleem aan te pakken. Dat zorgt voor onzekerheid bij investeerders en consumenten. Kosten voor de financiële sector: 98 miljard euro.

Rente

De verliezen in de bedrijfstakken die veel CO2 uitstoten hebben via de productieketens invloed op andere sectoren en daarmee op de hele economie. Hier houdt de DNB rekening mee. Ook speelt de rente een grote rol. In de stresstest zijn de negatieve effecten het grootst voor verzekeraars en pensioenfondsen.

Het kli­maat­pro­bleem vraagt om ingrijpende maatregelen. Als de overheid die tijdig neemt, wordt zo’n schok minder scherp, zegt Knot.

De geschetste scenario’s duren vijf jaar, want energieveranderingen kunnen snel gaan. Als voorbeelden noemt DNB het Duitse besluit na de kernramp in het Japanse Fukushima om met kernenergie te stoppen of het Nederlandse voornemen om uiterlijk in 2030 de gaswinning in Groningen te beëindigen. Of verder terug in de tijd: na de aankondiging van de mijnsluitingen in 1965 werd binnen tien jaar geen steenkool meer gewonnen in Nederland.

Het klimaatprobleem vraagt om ingrijpende maatregelen. Als de overheid die tijdig neemt, wordt zo’n schok minder scherp, zegt Knot. “Dan kun je aanpassingen over een langere termijn uitspreiden.”

Minder aantrekkelijk

Moeten financiële instellingen hun investeringen in de fossiele sector versneld afbouwen? Knot antwoordt dat het vanzelf minder aantrekkelijk wordt voor deze instellingen om zich bloot te stellen aan bedrijven die een klimaatrisico lopen. “Ik vind het vooral belangrijk dat risico’s de juiste prijs krijgen. Dat betekent bijvoorbeeld dat de bank hogere rentes vraagt van vervuilende bedrijven. Zoiets is een prikkel de goede kant op.”

De nieuwe stresstest van DNB wordt de komende tijd verfijnd. Klimaateffecten zoals extreme weersomstandigheden zijn nog buiten ­beschouwing gelaten.

Lees ook:

Het VN-klimaatbureau waarschuwt nog één keer

Het IPCC, het klimaatbureau van de Verenigde Naties, slaat opnieuw alarm: de wereld moet nu in actie komen. Zou die boodschap deze keer wel aankomen?

Banken gaan opwarming aarde voelen

Hoe goed is de financiële sector voorbereid op klimaatverandering en de overgang naar duurzame energiebronnen?

Deel dit artikel

Een dubbele schok, waarbij de schone technologie een vlucht neemt en de CO2-uitstoot duurder wordt, leidt tot de grootste verliezen.

Het kli­maat­pro­bleem vraagt om ingrijpende maatregelen. Als de overheid die tijdig neemt, wordt zo’n schok minder scherp, zegt Knot.