Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Gletsjers smelten niet zo snel als gedacht'

Groen

Joep Engels

Een satellietbeeld van de gletsjers van Mount Everest. © nasa/HH

Het zijn iconen in de strijd tegen de klimaatverandering: de gletsjers en ijskappen die wegsmelten in een opwarmende wereld. Daardoor stijgt de zeespiegel en dreigen miljoenen mensen hun drinkwatervoorziening te verliezen.

Maar het gaat minder hard dan tot nu toe wordt beweerd, schrijven Amerikaanse wetenschappers in het vakblad Nature. Volgens hun studie hebben alle gletsjers en ijskappen samen (behalve die rond Groenland en Antarctica) tussen 2003 en 2010 30 procent minder ijs verloren dan vergelijkbare studies aangaven.

Saillant detail uit de nieuwe studie: de Himalaya, vaak genoemd als een gebergte waar de opwarming extreem toeslaat, zou de laatste jaren zelfs nauwelijks ijs hebben verloren.

Directe metingen
Die grote verschillen zijn het gevolg van een nieuwe aanpak. Tot nu toe waren schattingen voor het smelten van gletsjers en hun bijdrage aan de zeespiegelstijging gebaseerd op directe metingen. Onderzoekers trokken met enige regelmaat de bergen in, peilden tot hoe ver de gletsjers het dal in reikten en berekenden uit dit proces van terugtrekken het verlies aan ijs.

Op die manier is de massabalans van 120 gletsjers in kaart gebracht, waarvan er overigens slechts 37 langer dan dertig jaar zijn gevolgd. De wereld telt echter 160.000 gletsjers en ijskappen. De schattingen voor het wereldwijde ijsverlies zijn dus extrapolaties met grote onzekerheden.

Satelliet
De Amerikaanse ijsmeesters pakten het anders aan. Sinds 2002 cirkelt de satelliet GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment) om de aarde. Deze meet het zwaartekrachtveld en dat veld is eenvoudig te herleiden tot de massaverdeling.

GRACE registreert derhalve ook het verdwijnen van het ijs, zij het dat dit signaal verstopt zit in allerlei andere bewegingen van aardse massa's. Zeeën deinen, rivieren voeren water af en niet te vergeten, de aarde zelf is één vibrerende klomp massa. De onderzoekers moesten modellen ontwikkelen voor al deze bewegingen, zodat ze het smeltende ijs ertussen­uit konden vissen.

Bovendien ziet GRACE niet scherp. De satelliet kan binnen een gebied van honderd bij honderd kilometer geen afzonderlijke gletsjers onderscheiden. De Amerikanen ondervingen dit probleem door de gletsjers en ijskappen te clusteren in twintig regio's en daarvan het ijsverlies te reconstrueren.

Uit al dit gereken en gemodelleer leiden ze af dat de gletsjers het afgelopen decennium gemiddeld 148 miljard ton per jaar aan ijs hebben verloren. Eerdere studies kwamen uit op 229 miljard ton per jaar. De zeespiegel steeg door dit smelten jaarlijks met 0,4 millimeter. Met de bijdragen van Groenland en Antarctica erbij bedroeg de zeespiegelstijging 1,5 millimeter per jaar.

'Uitkomsten overlappen elkaar'
Een interessant resultaat, erkent Paul Leclercq van de Universiteit Utrecht. Hij promoveerde woensdag op zijn studie over het aandeel van gletsjers in de zeespiegelstijging en concludeerde daarin juist dat dat aandeel groter is dan gedacht. Leclercq ging uit van directe metingen aan het ijs, niet alleen ter plaatse, maar ook door bijvoorbeeld oude schilderijen van gletsjers te vergelijken met moderne foto's.

Hij benadrukt dat de verschillen niet zo groot zijn. Met de foutenmarges erbij overlappen de uitkomsten elkaar. "En de foutenmarges in deze Nature-studie zijn soms erg groot."
Het belang van deze studie zit volgens Leclercq in de lokale verschillen. "Die laten zien waar de onzekerheden in onze kennis zitten."

Deel dit artikel