Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Boeren moeten niet wijken voor stadsuitbreiding, maar integreren'

Groen

Kees de Vré

Dakboerin Annelies Kuiper: 'Voedselproductie moet dichter bij huis, waar de monden zijn.' © Jörgen Caris

Voedsel dichter bij huis produceren is een trend. Het is, uit oogpunt van duurzaamheid, ook noodzaak. Maar hoe regel je dat? De praktische stappen van dakboerin Annelies Kuiper.

Ze is opgeleid als journalist en fotograaf, werkte een paar jaar als beeldredacteur bij NRC Next, maar koos voor een bestaan in de buitenlucht. Annelies Kuiper wil ecologisch verantwoord leven, ze wil anderen daarmee laten kennismaken en heeft zich daarom gevestigd als de eerste dakboerin van Nederland.

Voedselstromen gestuurd door winst
Zelf vindt ze dat niet zo'n grote stap. "Ik was al aan het moestuinieren. Dat voelt goed, het geeft voor een deel controle over je eigen voedsel. Al die wereldwijde voedselstromen zijn gestuurd door de eis om zo veel mogelijk winst te maken.

Die mentaliteit gaat ten koste van een gezonde, leefbare wereld. Daar heb ik grote zorgen over."

Vorig jaar januari startte ze met het boeren op daken. "Het begon twee jaar geleden te kriebelen. Ik wilde meer dan een moestuin. Er wordt al veel nagedacht over duurzaamheid, maar het is me toch te veel praten. Ik wilde wat doen. Veel mensen zijn dat met me eens. Kijk om je heen, de initiatieven komen vooral van onderaf."

Dichter bij huis
Nadat ze artikelen had gelezen over stadslandbouwprojecten in Chicago en New York, ging ze zoeken naar ideeën en technieken over landbouw in de stad.

"Ik vind dat boeren niet moeten wijken voor stadsuitbreiding, maar moeten integreren in die stad. De Landmark-winkel, waar boeren hun spullen in een ruimte in de stad verkopen, vind ik geen oplossing. Dan wordt er toch weer getransporteerd. Het moet dichter bij huis, waar al die monden zijn. Omdat er in de stad te weinig ruimte is op de grond, dacht ik: benut de daken."

Particulieren en bedrijven
Kuiper rekende uit dat Nederland 345 miljoen vierkante meter aan platte daken heeft. "Ik denk dat 10 procent daarvan technisch bruikbaar is: dat wil zeggen dat ze goed genoeg zijn om een daktuin te dragen of kunnen worden versterkt. Het scheelt per teelt. Een bramenstruik heeft 50 centimeter grond nodig, een aardbeienplant zo'n 20 centimeter.

Bovendien moet je rekening houden met zon en wind. Ik ben grond aan het ontwikkelen, een soort substraat met de juiste voeding. Die grond is lichter dan teeltaarde."

De dakboerin richt zich op particulieren met een dak vanaf 5 vierkante meter tot aan hotels en restaurants, instellingen en scholen met 5000 vierkante meter dak. In het afgelopen jaar is ze vooral benaderd door bedrijven en instellingen die al bekendstonden om hun maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Lange aanloopfase
Maar de uitvoering ging niet vanzelf. "De aanloopfase duurt langer dan ik dacht. Het begint vaak met de chefs van de keuken. Die zijn enthousiast. Dat zijn mijn ambassadeurs. Maar leiding en personeel moeten ook mee en daar is nog een wereld te winnen."

Dan zijn er de gemeentelijke vergunningen. Kuiper: "Voordat je die hebt, ben je een tot twee jaar verder. Daar had ik niet op gerekend."

En er is de financiering. Kuiper wil er weinig over kwijt maar merkt op dat banken slechts oog hebben voor de directe opbrengsten. Terwijl stadslandbouw, zegt ze, "veel aspecten kent die niet gelijk in geld zijn uit te drukken, zoals educatie en sociale cohesie. Dat wordt te weinig gezien."

Tuinontwerp en begeleiding
Toch heeft Kuiper twintig grote daken in de planning. Ze ontwerpt de tuin, rekent de kosten en de opbrengsten uit en begeleidt de dakboer een jaar. "Ik ben nu bezig bij 'het Seinwezen', een oud gebouw nabij station Haarlem. Er zitten duurzame onderneminkjes in. Daar ga ik op het dak een tuin aanleggen.

"Tegen de hekken langs het spoor komen wellicht druivenranken. Ik laat er planten groeien die als kippenvoer kunnen dienen. Achter het gebouw is een stuk grasland waar ik die kippen wil houden. In het gebouw komt horeca die gebruik gaat maken van de producten die op het dak groeien. Van de resten ga ik compost maken. Kringlopen sluiten is het idee. De buurt krijgt toegang tot deze tuinen en kan ervan eten."

Kant-en-klare daksystemen
Ook van particulieren komt vraag. "Voor hen heb ik kant-en-klare daksystemen. Dat zijn bakken van 60 bij 40 centimeter. Die kosten 10 tot 15 euro, inclusief grond en zaadjes. Ook scholen kunnen ze gebruiken. Voor kinderen is het een fantastisch leerproces, van zaadje tot eetbaar product. De bakken kunnen ook dienen als buurtmoestuin. Handig, als je grond hebt die tijdelijk beschikbaar is."

Na het eerste jaar, waarin ze al een behoorlijke omzet draaide, voelt Kuiper zich thuis in de nieuwe voedselbeweging. "Ik vind het een prettige wereld. Het is goed dat het vooral bij mensen zelf begint. Dat zegt iets."

Speldenprikken
Volgens de dakboerin is het wel zaak het huidige systeem van voedselteelt en distributie niet af te serveren. "We moeten hand in hand. Dat kan moeilijk anders. Er zit daar veel kennis en geld. Wij zullen organisch groeien en delen speldenprikken uit waardoor de gevestigde partijen gaan draaien.

Je ziet het aan supermarkten en aan boeren. Die richten hun blik meer op de stedelijke consument. Over een jaar of tien zal je verandering zien. Vooral mentaal. Stadslandbouw is niet dé oplossing, maar het draagt er wel aan bij."

Meer info: www.dakboerin.nl

Deel dit artikel