Ondernemerschap

Zzp’ers willen het liefst klein blijven

Beeld studio Vonq

Nog nooit eerder telde Nederland meer dan twee miljoen bedrijven. De vrijheid van het zelfstandig ondernemerschap blijft lonken, het aantal zzp’ers nam opnieuw toe. Al die zelfstandigen zien het niet zitten om door te groeien, aldus de Kamer van Koophandel. 

2.000.404. Dat historische cijfer bracht de Kamer van Koophandel gisteren naar buiten. Historisch, omdat Nederland nooit eerder meer dan twee miljoen bedrijven telde. Een groei die vooral is toe te schrijven aan de toename van het aantal zelfstandig ondernemers, legt de beheerder van het handelsregister uit. “Tweederde van al die ondernemingen is een zelfstandige zonder personeel”, aldus Peter Bargon, directeur landelijke dienstverlening van de Kamer van Koophandel.

In de afgelopen vier jaar groeide het aantal zelfstandig ondernemers van bijna 890.000 naar ruim een miljoen nu. Tel je daar ook de parttimers bij (lees: zzp’ers die minder dan vijftien uur aan hun onderneming besteden), dan ligt het aantal zzp’ers inmiddels zelfs op ruim 1,3 miljoen. In dezelfde periode bleef de hoeveelheid midden- en kleinbedrijven juist nagenoeg hetzelfde. Het aantal bedrijven met meer dan 250 man personeel groeide het afgelopen jaar lichtjes.

De reden voor het verschil in groei? “Misschien is het niet meer van deze tijd om uit te groeien tot grote onderneming”, zegt Bargon. Hij hoort het van zelfstandigen om zich heen. Die kiezen voor het ondernemen vanwege de vrijheid. En die vrijheid willen ze jaren na hun start gewoon vast blijven houden. “Ik was laatst op een bijeenkomst waarop wethouders tegen zzp’ers zeiden: jullie moeten groeien. Neem personeel aan! De overheid wil dat natuurlijk wel vanwege de werkgelegenheid. Maar het is nog maar de vraag of zzp’ers mkb’er willen worden.”

Man en 46 jaar

Wie zijn al die (vooral) zzp’ers en mkb’ers dan? De gemiddelde ondernemer is man en 46 jaar oud. De meesten zijn actief in Zuid-Holland of Noord-Holland. Maar het aantal jonge starters zit wel al een tijdje flink in de lift. In zes jaar is het aantal beginnende ondernemers van 18 jaar en jonger ruim verdrievoudigd. Vorig jaar ging het om 6572 jongeren. Ze richtten vaak een eigen webwinkel op. Ook opvallend: het percentage niet in Nederland geboren ondernemers is toegenomen. Dit zijn er inmiddels 16 procent, van 15 procent een jaar eerder. Zij zijn voornamelijk actief in de horeca, logistiek en bouwsector.

Veel liever dan uitbreiden zoeken zzp’ers elkaar op in tijden van drukte, ziet de Kamer van Koophandel. Netwerkbedrijven, noemt Bargon de eenpitters die samenwerken om toch een klus geklaard te krijgen. “Je ziet het in de bouw. Een hoofdaannemer die een klus aanneemt en de specialistische taken uitbesteedt aan zzp’ers. Maar ook in de ICT en de zorg.” Hij geeft ook het voorbeeld van een orthopedagoog die kinderen met bijvoorbeeld ADD of PDD NOS begeleidt. Hebben die hulp nodig in de klas, dan kan een zzp-docent ondersteuning bieden. Juist de zorg en de bouw groeiden het afgelopen jaar met 7 en 8 procent het hardst.

De Kamer van Koophandel deed er onderzoek naar. Uitbreiden zien zelfstandigen (maar ook een groep mkb’ers) vaak niet zitten vanwege de financiële risico’s die kleven aan het hebben van vast personeel. Stromen de opdrachten binnen, dan zetten ze gewoon een tandje bij. Wordt het nog drukker, dan werken ze samen met andere zelfstandigen. Is dat ook niet meer vol te houden, dan gaan ze op zoek naar flexibel personeel. En als ook dat niet gaat, nemen ze personeel vast in dienst. Het gevolg bij het aannemen van personeel: kosten als loondoorbetaling bij ziekte en een transitievergoeding.

Ondanks de gestage groei van zzp’ers, blijft hun aandeel op de arbeidsmarkt gelijk, tonen cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De laatste twee jaar bleef het percentage zelfstandigen zonder personeel op 12 steken. Dat heeft volgens Rabobankeconoom Nic Vrieselaar deels te maken met de groei van de beroepsbevolking. Ook moeders die eerder voor de kinderen zorgden of werklozen die het na tal van sollicitaties hadden opgegeven, zijn nu weer aan het solliciteren en werken geslagen. Onder de zelfstandigen met personeel is juist een daling te zien.

Piet Heemskerk van klusbedrijf Piero HieroBeeld Phil Nijhuis

Piet Heemskerk (20), zzp’er bij Piero Hiero

“Als schilder verf je de ene keer een kozijn en de andere keer een deur, en gebruik je misschien eens wat verschillende kleuren, maar meer afwisseling is er niet”, vindt Piet Heemskerk. Dus is hij afgelopen november zijn eigen klusbedrijf begonnen, ‘Piero Hiero’. Zo luidde zijn bijnaam in Noordwijkerhout toch al. “Timmeren, tegelzetten, schilderen, dat doe ik allemaal. Ook kun je me inhuren als hovenier en heb ik gewerkt als loodgieter, maar daar vind ik niets aan.”

Hij zit door zijn veelzijdigheid niet om werk verlegen. “Iedereen hier in de buurt vraagt me of ik bij ze kom werken. Ik liet me in december bijvoorbeeld inhuren door een tuinman uit de buurt, in de zomer help ik bij het geraniumbakkenbedrijf van mijn oom, en binnenkort heb ik samen met een vriend van mij, ook zzp’er, een klus om een pand brandveilig te maken. Vandaag moet ik even ergens een plafond witten.” Hij vindt de afwisseling van zijn werkzaamheden prettig: “In de winter neem ik binnenklussen aan, in de zomer ga ik naar buiten”.

Er zitten ook nadelen aan het runnen van een eenmanszaak. “Als je voor een baas werkt, kun je na je werkdag lekker voor de televisie gaan zitten met je benen omhoog, maar ik moet toch altijd wat administratie doen, ook in het weekend. Mijn moeder hielp me daar in het begin gelukkig bij. Nu kan ik het zelf. En ik moet nadenken over een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het is niet gek dat die misschien verplicht wordt. Wat als je als bouwvakker van een steiger lazert? Dan zit je thuis zonder geld.” Zelf heeft hij de verzekering nog niet. “Mijn werk is gelukkig niet zo gevaarlijk.”

Heemskerk heeft nog niet erg nagedacht over de toekomst van zijn bedrijf “Ik woon nog bij mijn ouders en wil veel geld verdienen, dan kan ik over een jaar of drie, vier een mooi huis kopen.”

Met zijn bedrijf Dreesz verhuurt Pim Trommelen kantoorruimtes met gedeelde ruimtes. Beeld Herman Engbers

Pim Trommelen (22), Managing Director bij Dreesz

“Ik ben een salesman, een goede verkoper”, zegt Pim Trommelen enthousiast. Dat blijkt: in februari 2019 kreeg hij het idee voor zijn bedrijf Dreesz en al in juli kocht hij met de hulp van een investeerder een leegstaand kantoorpand in Almelo. Hij richtte het zo in dat kleine en grote bedrijven de werkruimte kunnen delen. De kleinste ruimtes voor eenmanszaken zijn ongeveer vijftien vierkante meter, grotere bedrijven huren zelfs oppervlaktes van vijfhonderd vierkante meter.

“Het gaat best goed met het bedrijf”, drukt Trommelen het zacht uit. “Achttien organisaties huren nu ruimte bij ons. Inmiddels hebben we ook een pand in Deventer en zijn we bezig met een derde pand. Uiteindelijk wil ik Dreesz-locaties door heel Nederland.”

Een bedrijf wordt automatisch eigenaar van een kantoorruimte die het tien jaar huurt. Trommelen vergelijkt dat met een pensioenstelsel. ‘Dreesz’ is een speelse verwijzing naar Willem Drees, de grondlegger van dat stelsel.

Wie werkruimte huurt, kan met de telefoon zijn of haar kantoor in. In Almelo is ook een gedeelde ruimte waar huurders op dezelfde manier eten en drinken kunnen kopen. Elke ochtend wordt de voorraad aangevuld. “Ik geloof in het concept van delen”, zegt de ondernemer. “Andere bedrijven doen dat met fietsen of gereedschap, wij met kantoorruimte.”

Deesz groeit snel. De energieke ondernemer heeft al twee schoonmakers en een manager aangenomen. Ook zijn er vanaf deze maand twee stagiairs. Desondanks werkt Trommelen zelf nog zeker tachtig uur in de week. “Ik doe bijvoorbeeld zelf de administratie, houd de sociale media bij en ik doe onderzoek naar mogelijke nieuwe panden. Ik zou nog wel meer mensen willen aannemen, maar zoveel geld houd ik nu nog niet over.”

Slechts één ding zit Trommelen dwars. “Ik heb mijn studie bedrijfskunde nog niet helemaal afgerond. Ik mocht op mijn stageplek blijven werken. Daarna kreeg ik het idee voor Dreesz.” Trommelen zegt het alsof hij zich verontschuldigt. “Ik ga de opleiding afmaken”, belooft hij lachend, “maar ik heb dat niet meer nodig om een baan te vinden. Mijn bedrijf heeft nu de prioriteit.”

Lees ook: 

Als ook het belastingvoordeel eraan gaat, zijn zzp’ers het écht zat

Nu ook een deel van hun belastingvoordeel eraan lijkt te gaan, voelen zzp’ers zich opnieuw gepakt. Steeds lijken zij te boeten voor iets waar ze zelf geen invloed op kunnen uitoefenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden