Coronacrisis

Zwembaden in problemen door corona: even laten leeglopen doe je niet zomaar

Zwembadondernemers werden flink getroffen door de coronacrisis: ze konden slechts 9 procent besparen op hun kosten. Beeld Marcel van der Burg
Zwembadondernemers werden flink getroffen door de coronacrisis: ze konden slechts 9 procent besparen op hun kosten.Beeld Marcel van der Burg

Zwembaden moesten door de coronacrisis dicht of mochten minder zwemmers verwelkomen dan normaal. Hoe hielden zij het hoofd boven water?

De Amsterdamse zwemliefhebber had geluk: na de zomer van vorig jaar bleef het buitenbad van het De Mirandabad open. De hele herfst en winter konden zwemmers terecht in het verwarmde vijftigmeterbad. Online wachtrijen voor de verplichte reservering en bibberend omkleden langs de rand van het zwembad omdat de kleedkamers niet open mochten, namen de zwemmers voor lief. De belangstelling was groot: mensen kwamen van ver om in de hoofdstad een uurtje te mogen zwemmen.

Het Amsterdamse initiatief kreeg landelijke bekendheid en had een domino-effect: in januari openden buitenbaden in Alphen aan den Rijn, Den Helder en Dronten. Begin maart liet het Twentebad in Hengelo het buitenbad vervroegd vollopen, half maart opende Klarenbeek in Arnhem en was AquaAltena het eerste buitenbad beneden de rivieren waar weer gezwommen kon worden. Of en wanneer je in de buurt kon zwemmen, hing af van het ondernemerschap van het plaatselijke zwembad en de toestemming van de gemeente. Op 24 april waren 78 buitenzwembaden open in twaalf provincies.

Vervroegde opening van het buitenbad was niet overal een vanzelfsprekendheid. Zo hield het Caribabad in Gorinchem ondanks verzoeken van zwemfans de deuren gesloten. Zwembaddirecteur Rob Koster legde in het Algemeen Dagblad afgelopen januari uit dat de stichting die het zwembad exploiteert zich financieel gezien geen experimenten kon veroorloven. Het De Mirandabad had de gemeente als achtervang, maar die heeft niet financieel hoeven bijspringen voor de winteropenstelling. “Met meer dan 3500 bezoekers per week konden de lasten voor het openhouden van het bad volledig worden gedekt uit de inkomsten”, meldt Amsterdam.

Chloorwater kost geld

De exploitanten van binnenzwembaden hadden geen keuze: zij bleven tijdens de eerste lockdown en de afgelopen winter gedwongen gesloten. In de periodes waarin ze tussentijds open konden, mochten ze minder zwemmers dan normaal verwelkomen.

Zo werden de zwembadondernemers flink getroffen door de coronacrisis. Ze konden slechts 9 procent op hun kosten besparen, blijkt uit een rondgang van het Mulier Instituut. Tegelijkertijd liepen de inkomsten terug, gemiddeld met 21 procent, althans volgens de 27 zwembaden die hun cijfers deelden met dit instituut voor sportonderzoek. Voor de hele branche zou dat neerkomen op een omzetverlies van 106 miljoen, zo berekende het Mulier Instituut afgelopen zomer.

IJs- en warmwatersteun

Bijna 90 procent van de zwembaden deed een beroep op coronasteun van de overheid om de lonen te kunnen doorbetalen. Naast deze steun was er de Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden (SPUK IJZ) vanwege de verhoudingsgewijs hoge vaste kosten voor deze sportaccommodaties. Zwembaden die open wilden zodra het weer mocht, moesten hun zwembaden blijven verwarmen, zoals ijsbanen het ijs bleven koelen. Zwembaden zijn geen sporthallen: daar kunnen licht en verwarming uit als ze sluiten. Van de 100 miljoen euro die voor 2020 beschikbaar was door de SPUK IJZ (Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden) is door gemeenten 84 miljoen euro aangevraagd.

De drang om te zwemmen is groot, bleek uit de run op de buitenbaden die in de crisis vervroegd openden. Maar toch zijn de zorgen van de zwembaden niet weg nu het einde van de restricties in zicht is. Komen de klanten die overstapten op andere sporten als tennis en hardlopen nog terug? Maar er staan ook duizenden kinderen te trappelen om weer te kunnen les- en diplomazwemmen.

Bijna tweeduizend zwembaden

Ongeveer een op de vijf volwassenen en twee op de vijf kinderen maken jaarlijks gebruik van een zwembad voor sport, zwemles of recreatie, blijkt uit het Nationaal Sportonderzoek (NSO) uit 2018. Er zijn ongeveer 1900 zwembaden; daarvan zijn er ruim 600 openbaar. Die zijn in eigendom van (of worden gesubsidieerd door) gemeenten, omdat ze maatschappelijke doelen als zwemonderwijs en beweging dienen. Daarnaast zijn er ruim duizend zwembaden in campings, bungalowparken, hotels, zorginstellingen en scholen en nog ruim 200 zwembaden van commerciële sport- en zwemscholen.

Zwemondernemer Johan Kenkhuis. Beeld Annemarie Dekker
Zwemondernemer Johan Kenkhuis.Beeld Annemarie Dekker

Terugloop van leden

“Ik zie een zwembad als een vliegtuig. Elk uur dat het stil op de grond staat, kost het heel veel geld”, zegt Johan Kenkhuis (41) over zijn ervaring met de coronacrisis als zwemondernemer. De olympische medaillewinnaar runt sinds 2017 een commerciële zwemsportschool in Amsterdam: SwimGym.

Aan de Wibautstraat , op de plek waar vroeger Trouw gedrukt werd en waar later gedanst werd in Club Trouw, zwemmen tegenwoordig de leden van de zwemclub. Ze leren borstcrawl en conditiezwemmen. Het binnenbad met twee vijftigmeterbanen is zeven dagen per week van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat open voor leden die een maandelijkse abonnementsprijs betalen.

“Het lastigste aan de coronamaatregelen was dat die steeds voor een korte periode werden verlengd. Daardoor durfde ik de stop niet uit het zwembad te trekken”, zegt Kenkhuis. “Elke keer dat we weer open mochten, deden we dat direct dezelfde dag.”

“Tijdens de sluitingen boden we onze leden persoonlijke fitnesstraining op de parkeerplaats. Om de spirit hoog te houden ook bij ons personeel dat thuis kwam te zitten. Toch zagen we een terugloop van leden, waaronder expats die het land verlieten. Elk lid dat wilde opzeggen hebben we benaderd om te kijken of we iets konden regelen. Dat doe je misschien sneller als zelfstandig ondernemer zonder vangnet van de gemeente”, zegt Kenkhuis. Hij wil in de toekomst zijn lessen als zwemondernemer graag delen met publieke zwembaden.

Lees ook:

Lekker bibberen: tweede buitenbad open in Amsterdam

De animo voor zwemmen in een openluchtbad tijdens de lockdown én in de winter is in Amsterdam groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden