Groningen Airport

Zonder staatskas lijkt er voor het zieltogende vliegveld Eelde weinig toekomst

Van een ambitieus plan om Groningen Airport Eelde fors te laten groeien, is niets terechtgekomen.Beeld ANP

Vliegveld Eelde zat al lang voor de coronacrisis in de rode cijfers en heeft zijn ambities nu ingeruild voor een ‘realistisch’ plan. Daar is wel miljoenensteun van het Rijk voor nodig.

Welgeteld één chartervliegtuig dat aankomt en weer vertrekt met vakantiegangers met als bestemming Heraklion, Kreta. Veel meer passagiers krijgt vliegveld Eelde op een doordeweekse septemberdag niet te verwerken. Er zijn ook wat vluchten van particuliere vliegtuigjes en de KLM laat er lesvluchten uitvoeren, en dat is het wel zo’n beetje. 

De coronacrisis gaat ook aan dit vliegveld niet voorbij: Eelde rekent voor heel 2020 op een verlies van 2 miljoen euro. Maar ook zonder deze crisis zou Groningen Airport Eelde, zoals de luchthaven officieel heet, het in de toekomst over een heel andere boeg moeten gooien. Want het vliegveld leidt al jaren een zieltogend bestaan. Deze week presenteerde interim-directeur Bart Schmeink een nieuw toekomstplan. Zijn boodschap: het Rijk moet per jaar 6 tot 8 miljoen euro bijdragen, anders kan het vliegveld niet langer voortbestaan.

Eelde zal een ‘bescheiden’ luchthaven blijven, betoogt Schmeink, oud-topman van openbaarvervoerbedrijf Connexxion. Maar dat Eelde bestaansrecht heeft, staat voor hem buiten kijf. “Als je hem opheft, komt-ie nooit meer terug”, zegt hij. “Terwijl dit vliegveld deel uitmaakt van infrastructuur die van wezenlijk belang is voor het noorden. En infrastructuur kost nu eenmaal geld, een vliegveld net zo goed als spoor, bruggen en wegen.”

Niets, echt niets

Dat woord ‘bescheiden’ laat Schmeink niet voor niets vallen. Vier jaar geleden legde de luchthaven een buitengewoon ambitieus plan voor aan de aandeelhouders (onder meer de provincies Groningen en Drenthe en de gemeente Assen). Als die in tien jaar tijd 46 miljoen euro zouden investeren, kon het aantal passagiers, destijds 180.000 per jaar, omhoog gekrikt worden naar 400.000. Het vliegveld zou dan nog winst gaan maken ook. De aandeelhouders gingen akkoord.

“Die ballon heb ik lek willen prikken”, zegt Schmeink nu. En dat hoefde eigenlijk niet eens, want toen Schmeink begin dit jaar aantrad als interim-directeur, was al duidelijk dat er van de ambities van een paar jaar geleden niets, maar dan ook echt niets was terechtgekomen.

De hele wereld over

Ga maar na. Het plan was destijds om meer lijnvluchten aan te trekken, die Groningen dan vooral zouden moeten verbinden met luchthavens met een internationaal netwerk. Via zo’n zogeheten hub-netwerk moesten passagiers vanuit Groningen dan de hele wereld over kunnen reizen.

Dat is niet gelukt. Lijndiensten naar Londen, München en Kopenhagen kwamen weliswaar van de grond, maar verdwenen ook weer, omdat luchtvaartmaatschappijen er geen brood in zagen – één ging er zelfs failliet. Sinds dit voorjaar, nog voor de coronacrisis, telt het vliegveld precies nul lijnvluchten.

Verreweg de kleinste

Groningen Airport Eelde is verreweg de kleinste van de Nederlandse vliegvelden, met in 2019 189.000 passagiers. Maastricht Aachen Airport (net als Eelde een zelfstandig bedrijf) telde er dat jaar 450.000. De twee andere regionale luchthavens, dochterondernemingen van de Royal Schiphol Group, zijn aanmerkelijk groter: Rotterdam The Hague zag 2,1 miljoen passagiers voorbijkomen en Eindhoven is met 6,8 miljoen passagiers de grootste van de kleintjes. Dat verschil in omvang valt ook af te lezen aan de hoeveelheid werk die de luchthavens opleveren. Die loopt uiteen van ongeveer 2000 voltijdse banen in Eindhoven tot zo’n 235 banen in Groningen. Even ter vergelijking: Schiphol zelf (bijna 72 miljoen passagiers) levert 93.000 voltijdse banen op. Maar deze cijfers komen uit een rapport van onderzoeksbureau Decisio van vorig jaar, vóór de coronacrisis.

Voor chartervluchten steeg het passagiersaantal de afgelopen jaren wel enigszins. Maar al met al moest de directie eind vorig jaar toch vaststellen dat de Nederlandse luchtvaart als geheel een recordjaar had beleefd, maar dat Eelde als enige vliegveld niet had weten te profiteren van die groeiende markt. Sterker nog, het aantal passagiers daalde met bijna een kwart.

Stompzinnig

En toch heeft Groningen Airport Eelde toekomst, stelt Schmeink, maar dan wel met een ‘realistisch’ plan. “Sluiten zou stompzinnig zijn”, zegt hij zelfs. Alleen al de sluiting zelf kost zo’n 30 miljoen euro, heeft hij laten uitrekenen door een extern bureau, en de economische schade door het verlies van banen is nog veel groter.

Belangrijker nog, het vliegveld blijft ook zonder sterk stijgende passagiersaantallen van maatschappelijk belang, stelt Schmeink. Het biedt plaats aan zakenvluchten in kleine toestellen, aan de traumahelikopter en de medische vluchten van het UMC Groningen en aan militaire helikopters. Dat militaire gebruik kan zelfs nog groeien. “En die 15.000 lesvluchten van de KLM die wij hier hebben, waar zouden die anders naartoe moeten?”

Maar dan moet er dus wel geld bij van de rijksoverheid, en minister Cora van Nieuwenhuizen van infrastructuur schreef nog in mei in haar luchtvaartnota dat ze de vliegvelden van Eelde en Maastricht ziet als ‘zelfstandige ondernemingen’. “Het Rijk levert daarom geen financiële bijdrages.”

Ja, dat heeft Schmeink uiteraard ook gelezen, en daarom hoopt hij dat de noordelijke provincies en de betrokken gemeentes gaan lobbyen in Den Haag – net als hij zelf al doet. Dat geld is uitsluitend bedoeld, benadrukt hij, voor het beheer en het onderhoud van de infrastructuur. “Er is geen enkel vliegveld van deze omvang, waar ook ter wereld, dat het kan bolwerken zonder nationale bijdrage daaraan.”

Lees ook:

Scandinavië moet vliegveld in Eelde redden

Als ‘toegangspoort voor het noorden’ kan Groningen Airport Eelde een toekomst hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden