Wereldhandel

Zonder handel met bedrijven in China stokt de vergroening van onze economie

Fabriekswerk in Lianyungang in China.  Beeld VCG via Getty Images
Fabriekswerk in Lianyungang in China.Beeld VCG via Getty Images

We voeren graag handel met China, maar dat brengt ook risico’s met zich mee. Zijn we niet te afhankelijk van China?

Rick van de Lustgraaf

Warme economische banden en koude politieke betrekkingen, dat vat de relatie tussen de EU en China beknopt samen. Consumenten en bedrijven zijn blij met de relatief goedkope mobieltjes, laptops, computerchips en sportshirtjes die ze uit China kunnen bestellen. Aan de andere kant voelen politici en burgers ongemak bij de manier waarop China de Oeigoeren, de Chinese moslimgemeenschap, onderdrukt. Of weigert om Taiwan te erkennen als onafhankelijke staat.

Wat als die twee werelden samenkomen? Als China het bijvoorbeeld zat is dat Europese regeringsleiders hun steun uitspreken voor de Oeigoeren? Misschien verhogen ze dan wel de handelstarieven, waardoor het voor Europese bedrijven onmogelijk wordt om aan die essentiële computerchips of andere producten te komen.

Hoe meer handel we drijven met China, hoe gevoeliger onze economie wordt voor sancties van dat land. En die gevoeligheid is de voorbije jaren toegenomen, concluderen het Centraal Planbureau (CBP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in een onderzoek in opdracht van het ministerie van economische zaken.

Weinig alternatieven

In de eerste plaats is Europa afhankelijker geworden omdat we een aantal producten uit China zijn gaan importeren die inmiddels cruciaal zijn voor onze economie en waar weinig alternatieven voor zijn. Bijvoorbeeld de zeldzame aardmetalen, die wereldwijd voor zo’n 90 procent in China worden geproduceerd. Die zijn nodig voor de productie van elektrische auto’s, laadpalen en windturbines, kortom de vergroening van de economie.

De grote impact die de productie van zeldzame aardmetalen heeft op het milieu is misschien nog wel de belangrijkste reden dat Europa hiervoor afhankelijk is van China, dat blijkbaar wel genoegen neemt met deze milieubelasting. Een ander voorbeeld is de computerchip die nodig is voor de ontwikkeling van technologische producten. Europa heeft ook chipbedrijven, maar bepaalde types komen enkel uit China. Overigens blokkeert China momenteel een deel van de export naar Litouwen, omdat dat land de relaties met Taiwan wilde aanhalen.

Gevolgen ook via andere EU-landen voelbaar

Mochten er handelsbelemmeringen ontstaan tussen China en de EU, dan zou Nederland samen met landen als Zweden en Finland de gevolgen het hardst voelen, zien de onderzoekers. In het geval van Nederland omdat we niet alleen zelf de gevolgen ondervinden, maar ook indirect via andere EU-landen. Zo heeft Nederland nauwe economische banden met de Duitse auto-industrie, die weer afhankelijk is van de goederenimport uit China.

Sinds de jaren negentig zijn de handelstarieven met zo’n 25 procent verlaagd. Door die vrijere handel genieten consumenten en bedrijven nu van lagere prijzen in China van vooral elektrische apparaten. Denk aan computers, beeldschermen en mobiele telefoons. En dan is er ook de export vanuit Nederland naar China: die bedroeg in 2020 zo’n 18 miljard euro en leverde 66.000 banen op. Omgekeerd bedroeg de import van producten uit China overigens ruim 40 miljard.

De toegenomen wereldhandel de voorbije decennia ging vaak gepaard met de verhuizing van Europese bedrijven naar het ‘lagelonenland’ China, waardoor de werkgelegenheid hier een flinke knauw kreeg. Vooral in de industrie. Opvallend is dat Nederland deze dans nagenoeg is ontsprongen, omdat onze maakindustrie ‘meer kennis en opleiding vereiste’, dan de Chinese arbeiders konden leveren. Dat gold ook in Duitsland, waar de autosector specifieke vaardigheden vereist.

Het in kaart brengen van deze handelsrelatie tussen de EU en China draagt bij aan het debat of we niet te afhankelijk zijn van China, verklaart CPB-hoofdonderzoeker Gerdien Meijerink. “Handel met China brengt politieke risico’s met zich mee, maar nu is ook duidelijk wat de economische baten zijn. Verlies die niet uit het oog.”

Lees ook:

Top brengt China en EU niet nader tot elkaar

EU-leiders waarschuwen Peking voor de gevolgen van steun aan Rusland. China blijft weigeren de Russische invasie te veroordelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden