OV

Zonder extra steun dreigt ‘kaalslag’ in het openbaar vervoer

Een bijna lege streekbus in Eindhoven. De ov-bedrijven willen dat de overheid de kosten daarvan veel langer blijft vergoeden. Beeld ANP
Een bijna lege streekbus in Eindhoven. De ov-bedrijven willen dat de overheid de kosten daarvan veel langer blijft vergoeden.Beeld ANP

Een derde minder treinen en bussen: zonder extra steun van de overheid is dat het vooruitzicht, dreigen de ov-bedrijven.

Hanne Obbink

Het openbaar vervoer moet na de coronacrisis verbeterd en uitgebreid worden. De meeste politieke partijen willen dat, en bij wijze van voorzet voor de kabinetsformatie hebben de openbaarvervoerbedrijven daarvoor nu een plan op tafel gelegd. Kosten: drie miljard euro per jaar.

De eerste zorg van OV-NL, de vereniging van ov-bedrijven, betreft de gevolgen van de crisis. Het openbaar vervoer krijgt nu een zogeheten beschikbaarheidsvergoeding van de overheid. Treinen en bussen rijden nog wel, maar met veel minder reizigers, en 93 procent van de inkomsten die het openbaar vervoer daardoor misloopt, betaalt het kabinet. Maar die vergoeding, waarvoor tot nu toe 2,6 miljard euro is uitgetrokken, loopt eind september af.

Die moet verlengd worden, vindt OV-NL, tot eind 2022. Gebeurt dat niet, dan zijn ‘draconische maatregelen onvermijdelijk’, zegt voorzitter Pedro Peters van OV-NL. Dan zullen er 30 tot 40 procent minder treinen en bussen gaan rijden, voorspelt hij - terwijl nu nog ongeveer 90 procent van de dienstregeling in stand wordt gehouden. Ook zullen de tarieven dan fors omhoog moeten.

Dat leidt tot ‘kaalslag', waarschuwt Peters. “De rol die politieke partijen in de toekomst voor ons zien, kunnen we dan niet spelen. Onze boodschap is: help ons herstellen en voorkom dat het openbaar vervoer op slot gaat, terwijl Nederland van het slot gaat.”

Een verlaten Utrecht Centraal tijdens de lockdown.  Beeld ANP
Een verlaten Utrecht Centraal tijdens de lockdown.Beeld ANP

Geen hyperspits meer

OV-NL vraagt ook om een tweede maatregel om herstel te bevorderen. Het btw-tarief voor het openbaar vervoer is eerder verhoogd van 6 naar 9 procent, en dat moet ongedaan gemaakt worden, zegt de vereniging. Tijdens het herstel na de crisis moet er zelfs tijdelijk helemaal geen btw geheven worden.

Maar het nieuwe kabinet moet ook verder vooruitkijken, vindt OV-NL. De branche wil bijvoorbeeld niet dat passagiers straks weer opgescheept zitten met een ‘hyperspits’. De coronacrisis zorgde voor ‘het grootste en langdurigste spreidingsexperiment ooit in het onderwijs’. Lessen daaruit wil het openbaar vervoer ook trekken voor overheden en bedrijven, met afspraken over werktijden. Het moet gewoon worden om een werkdag thuis te beginnen, later op de ochtend naar kantoor te gaan en voor de avondspits weer terug te reizen.

De branche wil ook vernieuwingen op het gebied van betalen. Dat moet binnen afzienbare tijd behalve met de OV-kaart ook met bankpas of smartphone kunnen. En via reisapps moet ook de stad in trekken met een deelauto, -scooter of -fiets simpel geregeld kunnen worden.

Pauzeknop

Hoe dan ook zal het openbaar vervoer groeien, voorspelt OV-NL. Een deel van de reizigers blijft weliswaar ook na corona meer thuis werken. Maar de bevolking groeit, veel politieke partijen willen in tien jaar tijd een miljoen nieuwe woningen laten bouwen. En het openbaar vervoer wil ook investeren in internationale treinverbindingen als alternatief voor korte vluchten per vliegtuig.

Dat vergt investeringen in infrastructuur. OV-NL wil dat het nieuwe kabinet daar 3 miljard euro per jaar voor vrijmaakt - in navolging van wat een alliantie op mobiliteitsgebied twee jaar geleden ook al vroeg. Leun niet achterover, zo luidt de oproep aan de politiek, maar laat de coronacrisis een soort ‘pauzeknop’ zijn die iets meer tijd geeft om de noodzakelijke verbeteringen goed uit te werken.

Lees ook:

Treinen en bussen blijven rijden, maar hoeveel reizigers komen straks terug?

Ook in de nieuwe dienstregelingen rijden de meeste treinen en bussen nog. Maar de coronacrisis zal waarschijnlijk nog lang haar sporen nalaten in het openbaar vervoer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden