Gezondheid

Zingeving en eigen regie op de werkvloer kunnen een burn-out voorkomen

Beeld COLOURBOX

De richtlijn die bedrijfsartsen hanteren bij burn-out wordt herzien. De wetenschap dicteert meer ruimte voor autonomie en zingeving. Dat is nodig, want er is veel veranderd op de werkvloer.

De stipte werknemer die ineens herhaaldelijk te laat komt. Een extraverte collega die al tijden niet meer oreert over zijn weekeinde of juist de introverte die ineens voluit begint te praten. Een beginnende burn-out geeft zich subtiel prijs. Iets waar de bedrijfsarts alert op moet zijn en waar een nieuwe richtlijn voor de beroepsgroep bij moet helpen.

De oude uit 2007 was dan ook aan vervanging toe, vindt de beroeps­vereniging voor bedrijfsartsen NVAB. Sindsdien is de gemiddelde werkvloer flink veranderd door digitalisering en flexibilisering, wat nieuwe vormen van stress meebrengt. En niet alleen dat: er is vanuit de wetenschap meer bekend over burn-out, een ziekte die veel aandacht krijgt in de media en bij de koffieautomaat.

Eigen werktijden

Zo begrijpen onderzoekers steeds beter hoe belangrijk het is om zelf regie te houden over het werk. Het helpt daarbij níet als de hele takenlijst hermetisch is dichtgetimmerd. Wél als iemand bijvoorbeeld een beetje over zijn eigen werktijden gaat. Of dat hij door de baas wordt afgerekend op het eindproduct dat hij moet leveren, niet per se op de weg daar naartoe.

Daarnaast moeten bedrijfsartsen volgens de nieuwe richtlijn meer aandacht hebben voor de ‘doelen en waarden’ van de werknemer, zegt projectleider en bedrijfsarts Marjolein Bas­tiaanssen.“Vroeger was werk iets om van rond te komen. Tegenwoordig dient het meer als zelfontplooiing en persoonlijke ontwikkeling.”

Kort gezegd raken mensen gefrustreerd als ze weinig controle hebben over hun werk, en daar ook nog eens het nut niet van inzien. Bastiaanssen erkent dat zulke wetenschappelijke ontdekkingen een hoog open-deur-gehalte hebben. Toch is het belangrijk om de richtlijn voor artsen te herzien: de begeleiding en de vragen tijdens een consult veranderen er wel degelijk door. De arts zal zich vanaf nu nog meer afvragen hoe een vastgelopen werknemer wat meer het heft in eigen hand kan nemen.

Verzuimkosten

Dat is nodig ook, blijkt uit een rapport dat onderzoeksinstituut TNO begin dit jaar publiceerde. Het aandeel werknemers dat genoeg zelfregie ervaart, daalde tussen 2007 en 2017 van 45 naar 38 procent. Vooral in de zorg, het onderwijs en de horeca moeten mensen hard werken met weinig ruimte voor eigen inbreng. In totaal zijn burn-outs goed voor een slordige 4 miljard euro aan verzuimkosten, berekende TNO.

Werkgevers zijn verplicht de kans op burn-out en andere gezondheidsrisico’s op de werkvloer in een analyse te vangen, en daarin ook voor te sorteren op oplossingen. Bedrijfsartsen gebruiken die risico-analyses om te kijken waar de valkuilen zitten binnen het bedrijf.

In theorie zien ze zo sneller waardoor iemand in mentaal in zwaar weer is geraakt. Maar werkgevers verzaken massaal zo’n analyse op te stellen, niet afgeschrikt door de boetes die daarop staan als de Inspectie SZW daarachter komt.

Uitputting

Dan is er tot slot nog een definitiekwestie. In de volksmond zijn overspannen en burn-out ongeveer hetzelfde, maar voor artsen niet. Het verschil hiertussen is nu ook opgenomen in de richtlijn.

Bastiaanssen: “Bij dat eerste kampen werknemers met stress- en ­spanningsklachten die vaak uitein­delijk vanzelf weer overgaan. Een burn-out komt veel minder vaak voor, en geldt als een ernstige vorm van ­uitputting.” Daar moet altijd een psycholoog aan te pas komen, en klachten zijn al minstens zes maanden daarvoor begonnen.

Lees ook:

Kleine bedrijven kennen hun eigen burn-outrisico’s niet

Minder dan de helft van de mkb-ondernemers zoekt uit of zijn personeel risico loopt op bijvoorbeeld een burn-out. Terwijl het aantal werknemers met klachten groeit.

Loonslaaf brandt op door gebrek aan vrijheid: het aantal burn-outs neemt toe

Niet alleen veel werk, maar ook de vrijheid om die taken naar eigen smaak te verrichten spelen mee bij een burn-out. Het aantal werknemers dat eronder lijdt, blijft stijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden