Reportage Theeplantage

Zelfs China kan nog wat leren van de Zundertse theeboeren

In Zundert maken ze thee, met behulp van blaadjes van de Camellia sinensis, oftewel de theeplant. Beeld Arie Kievit

Thee van Nederlandse bodem. Het werd altijd voor onmogelijk gehouden. Maar Brabantse ondernemer Johan Jansen probeerde het toch.

Verrek, dacht Johan Jansen dik tien jaar geleden tijdens een reis over het platteland van China. Al die verschillende theesoorten die ze daar maken, komen van slechts één plant. En na jaren van ontwikkeling groeit die nu ook bij hem in Zundert en maakt hij zijn eigen thee. Als eerste in Europa.

Het was even zoeken bij terugkomst. Want de camellia sinensis, de plant waar het om gaat, bleek nergens in Europa verkrijgbaar. Maar het idee om zelf theeplanten te gaan verbouwen, was na de reis niet meer uit zijn hoofd te praten. Dus zocht Jansen verder weg en vond wat hij zocht.

“In Japan en Rusland trof ik soorten die ook bij koude gedijen. De planten moeten in Nederland immers tegen vorst bestand zijn. Ik ben met 130 soorten gaan kruisen en selecteren. We hebben proeven gedaan in heel Europa om vervolgens nog verder te kruisen. Er is een interessante lijn uitgekomen, maar dat heeft wel acht jaar geduurd.”

Nu groeien de planten in Zundert, aan de westkant van Breda tegen de Belgische grens, op 3 hectare. Anderhalf miljoen planten om precies te zijn, waarvan er jaarlijks een miljoen worden verkocht. Van de gesnoeide toppen maken Jansen en zijn medewerkers zelf thee.

Nederland is een melangeland

Dat was oorspronkelijk niet eens de bedoeling. “Wat wij wilden, was een theeplant maken. We probeerden anderen aan te jagen er thee van te maken, maar zonder succes, niemand stapte erin. Toen zijn we er zelf maar mee begonnen. We hebben een theesommelier aan ons verbonden die de producten maakt: vier basissmaken en allerlei melanges. Want Nederland is een melangeland.”

De beloning kwam al snel. Onder de merknaam Joan behaalde Jansen vorig jaar een derde prijs tijdens de Teas of the World Contest in Parijs.

Theeplanten op Nederlandse bodem, in Zundert. Beeld Arie Kievit

De thee ligt in zeshonderd Nederlandse supermarkten, onder de afnemers behoren Plus, Coop en Sligro. Jansen: “Onze thee ligt daar tussen tientallen andere soorten. Wij moeten het niet beter willen doen dan de producenten in Azië. We willen laten zien dat je ook in Europa mooie, ambachtelijke thee kunt maken die wereldwijd goed meedraait. Die hoef je niet in te vliegen of te verschepen en is dus veel duurzamer.”

Winstgevend is de business nog niet. Voorlopig drijven Jansen en zijn medewerkers op hun persoonlijke motieven. “Iedereen die bij ons werkt, houdt van de natuur. Wij beseffen allemaal dat we een enorme impact kunnen maken door thee van eigen bodem te produceren. Helaas komen we er nu nog onvoldoende aan toe dat verhaal te vertellen. We moeten eerst in de schappen komen en de consument bereiken, ons bestaansrecht veiligstellen. Pas daarna kunnen we communiceren waarom wij het belangrijk vinden om in Nederland te produceren. De inkoper is daarin niet geïnteresseerd, die wil alleen maar een goed product.”

Suiker in de thee maakt al het goede kapot

Jansen zou het verhaal van thee ook in zijn algemeenheid willen vertellen. En dan het liefst van groene thee, de meest verse variant. “Steeds meer mensen willen bewust leven. Thee speelt daar een belangrijke rol in. Het kan je van een suikerverslaving af helpen, omdat het je bloedsuikerspiegel onder controle houdt.”

Mits je er geen suiker in doet. “Dat maakt al het goede kapot. Al erger ik me niet als iemand suiker in zijn thee doet, hoor. De groep bewuste mensen zal de komende jaren alleen maar groeien, maar ik snap best dat het niet voor iedereen geldt.”

Nu staan er verspreid over Europa twaalf theeplantages, die ­allemaal onder Jansens bedrijf Spe­cial Plant vallen. Het doel is om niet alleen Nederland, maar ook de rest van het continent van lokaal geproduceerde thee te voorzien. Die overal een beetje anders smaakt. “De grond maakt een behoorlijk verschil. Zelf haal ik onze thee er makkelijk uit als ik blind proef.”

Onlangs hebben ze nog een stuk natuurgebied aangekocht waarop ze ook aan de slag gaan. “Door de grond daar goed te cultiveren proberen we ons nog verder te onderscheiden.” Op dat gebied kunnen zelfs de Aziaten nog wat van hem leren, denkt Jansen.

“Wij produceren anders en vinden dankzij genetica manieren om nieuwe planten te ontwikkelen. In Chinese dorpjes staan al duizenden jaren dezelfde planten in de grond. Die mensen zijn helemaal niet bezig met het ontwikkelen van planten. Proeven zij dan van onze thee, dan zijn ze echt verrast.”

Lees ook:

Thee is hot, merkt ook de theesommelier

Naast exclusieve koffiesoorten is er nu ook thee van superieure, maar peperdure kwaliteit. De consument is bereid ervoor te betalen. Bij de opleiding tot theesommelier loopt het storm.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden