Innovatie

Zelfdenkende lichten: in Noord-Brabant dimmen de lantaarns zelf als er minder verkeer is

Slimme verlichting langs de N279 van Den Bosch naar Veghel.Beeld Sebastiaan Knot

Tot nu toe was het altijd: de verlichting is aan of uit. Maar nu is het net waar het verkeer om vraagt: is er licht nodig, dan gaat de straatlantaarn harder aan. Het doel? Energiebesparing.

Er staan 442 lichtmasten langs de N279 tussen Den Bosch en Veghel. Ze staan alleen bij kruisingen en overgangen. Met die lichten is wat aan de hand. Sinds een kleine week dimmen ze hun licht als er weinig verkeer rijdt. Of als het in de ochtend- en namiddaguren relatief licht is. Ze schijnen juist extra fel als de veiligheid van weggebruikers daarbij is gebaat.

Zelfdimmende lichten? Jawel. Tot voor kort gingen de lichten in de lantaarns langs de provinciale weg twintig minuten voor zonsondergang aan en twintig minuten na zonsopgang uit. Zoals voorgeschreven. Dat veranderde niet toen de lantaarns drie jaar geleden van led-lampen werden voorzien. Het was aan of uit. In de woorden van Herbert Ticheloven van ingenieursbureau Iv-Infra: “De verlichting bleef statisch.”

Het veranderde wel in januari. Toen werden de 442 ledlampen voorzien van dimmers. In februari werden die verbonden met het internet. Daardoor werd dimmen op afstand mogelijk. Daarna werden ze verbonden met een softwaresysteem. Dat systeem ‘weet’ hoe druk het op de weg is – vooral dankzij de verkeerslussen in de weg – en ook ‘weet’ ook wat voor weer het is. Op basis van die kennis over weer en verkeer stuurt de software de ledlampen aan: ze dimmen bij weinig verkeer en/of veel licht. Ze gaan weer feller schijnen als het drukker wordt of donkerder. Als de software politiewagens of brandweerwagens ontwaart, kunnen de lampen feller schijnen dan vroeger mogelijk was. Ticheloven: “Dit is een dynamisch systeem.”

Besparingen van 40 tot 60 procent 

Het belangrijkste doel ervan? “Energiebesparing”, zegt Ruben Verbaan van bouwbedrijf Dura Vermeer dat met het installatiebedrijf Hoeflake tekende voor de ontwikkeling van de software. Beide bedrijven verzorgen in opdracht van de provincie Noord-Brabant al drie jaar het onderhoud en het beheer van de N279 die van Den Bosch (via Veghel) naar Roermond loopt. “Misschien zijn besparingen van 40 tot 60 procent mogelijk”, zegt Verbaan.

Door het dimmen treedt bovendien minder slijtage op en hoeven de ledlampen minder vaak vervangen te worden. Dat laatste hoeft trouwens toch al niet vaak. ‘Traditionele’ lampen moesten eens in de anderhalf jaar worden gecontroleerd en zo nodig vervangen, zegt Verbaan. “Bij ledlampen is dat eens in de 25 jaar.” Hij denkt dat het ‘dynamische lichtsysteem’ het verkeer ook veiliger kan maken. Bovendien zal er in het donker minder ‘lichtvervuiling’ optreden: prettig voor de fauna en misschien ook wel de flora.

Het gaat voorlopig om een proef. Over een jaar bekijken Dura Vermeer, Hoeflake, ingenieursbureau Iv Infra (dat de proef begeleidt) en de provincie Noord-Brabant of het dimmen het beoogde effect heeft.

Eigendom van de bedrijven

Er zit ook een bestuurlijk tintje aan de proef. Voorheen waren de lantaarnpalen eigendom van de provincie. Dura Vermeer en Hoeflake verzorgden het onderhoud ervan. Nu zijn de lantaarns eigendom van de bedrijven. Zij bekostigden en installeerden ook de dimmers.

Ric Vergeer, projectmanager bij de provincie Noord-Brabant: “De bedrijven investeren, de provincie betaalt hen voor de diensten die ze leveren. In dit geval is dat, naast het onderhoud van de weg, het leveren van licht. De provincie beperkt zich tot een regiefunctie.”

Dat de bedrijven eigenaars van de lantaarns zijn geworden, zou wel-eens een unicum kunnen zijn. Ticheloven, Verbaan en Vergeer kennen er in Nederland althans geen voorbeelden van.

Prettig vindt Verbaan van Dura Vermeer de werkwijze van de provincie. In feite leveren Dura Vermeer en Hoeflake niet alleen lampen, maar verzorgen ze de lichtvoorziening. Verbaan verwijst naar Schiphol waar Signify (voorheen: Philips Lighting) hetzelfde doet. Zo’n manier van werken komt de innovatie ten goede, zegt hij.

Lees ook:

‘Slim’ fietspad op de weg naar Nuenen

Sterren twinkelen in het wegdek van het Van Gogh-Roosegaarde fietspad, dat gisteren door prinses Laurentien, burgemeester Rob van Gijzel en kunstenaar/ontwerper Daan Roosegaarde werd onthuld. Vanavond rijden de eerste fietsen over de sterren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden